De drie groten uit de filosofie

[Valere De Brabandere]

De 3 grote Koppen uit de Filosofie : het WARE, het SCHONE, en het GOEDE .

--De voornaamste activiteiten van de mens zijn ongetwijfeld denken en 'doen' .

Ook de filosofie is daarom sedert eeuwen gedualiseerd qua inhoud ; en niet enkel in materialisme en idealisme, geest en uitgebreidheid, of lichaam en ziel ; maar ook enerzijds in een theoretische en anderzijds in een praktische filosofie .

--We gaan het vooral over de 'praktische filosofie' hebben ...

--Kant schreef meer dan tweehonderd jaar geleden ook enerzijds zijn 'Kritiek der zuivere Rede' en anderzijds zijn 'Kritiek der praktische Rede' .

--'Zuivere rede' is eerder diep-metafysisch van inhoud en strekking ; terwijl 'praktische rede' eerder via een zekere levenswijze de waarheid en vooral het juiste doen en laten tracht te ontwarren, om de mens te dienen en hem verder te helpen in het leven . Het was ook eerst in zijn 'Praktische rede' dat Kant tot een bewijs kwam voor het bestaan van God, en van de eeuwige menselijke ziel .

--Tot de theoretische filosofie behoren in het bijzonder : de ontologie (leer van het zijn en de zijnden) ; de cosmologie (leer van de wereld en zijn inhouden) ; de theologie ( de leer van het opperwezen..) ; alsook de theoretische psychologie ( de leer van de ziel zelf ) . Deze theoretische disciplines zijn van diep-metafysische aard , daar ze verder tot de kern der dingen trachten door te dringen dan de experimentele wetenschappen zoals fysica of scheikunde, enz.

--De praktische filosofie was, en is nu nog voornaamlijk samengesteld uit disciplines, waarvan de mens onmiddellijk gebruik kan maken . Zo kennen wij de logica ( de leer van het juiste denken en kennen), de ethiek of moraal ( de leer om juist en goed te handelen en te leven ), en ook nog de esthetica ( de leer van het schone en van de kunst ) De laatste drie disciplines handelen aldus concreet gezien respectievelijk over het Ware, het Schone, en het Goede .

--Ook Plato erkende deze drie toppers of koppen van de filosofie reeds in zijn leer over de ideeën ; voor hem waren ze als uithangborden voor een praktische, correcte levenswijze . Ze moesten de mensen voorhouden, hoe ze het best moesten denken om tot de waarheid te komen ; hoe zij het best moesten handelen om het goede te bereiken , en hoe ze het schone moesten kennen en nastreven om tot een harmonieuse, aangenamere wereld en eigen leven te komen .

A. Hoe vindt men het Ware ...; op praktische wijze via de kennisleer, de wiskunde en de wetenschappen ; maar eerst en vooral door de logica, die zelf een systeem voor dit 'vinden' is .

--De logica kreeg zijn naam als discipline veel later, na Aristoteles, die de basis ervan legde in zijn 'organon' of logische geschriften ; die hij zelf eerder analytica of interpretatie noemde .

Toch is Aristoteles de 'uitvinder' van het beroemde syllogisme, dat als een wonder-truc aanzien werd en nog wordt ,door via minimum drie termen en proposities de sleutel en hefboom te zijn voor een bewijsvoering . In feite is het syllogisme niets meer of minder dan een uitgewerkte vergelijking, zoals men die in de wiiskunde kent , en steunt zij op het eerste 'ken' of oordeels-principe, nl. dit van de 'identiteit' ;

A = A, of A is niet enkel A, maar ook B ; dus A = B ; dat gaat verder als B = C, waaruit volgt dat A = C, enz...; zo eenvoudig is en moet logica zijn ... Een evolutie vanuit het begrip-het woord- de volzin- een of meerdere volzinnen of proposities en tenslotte de conclusie, het betoog of argumentatie ...

--Er bestaan allerlei logica's en methoden : er is aldus de 'deductie'-methode of afgeleide-methode, waarvan het syllogisme het proto-type is . En er is ook een bewijsvoering vanuit de ervaring en de feiten, die stelregels en bewijzen tracht op te stellen , nl. de 'inductie' .Zodoende zijn er ook analythische en synthetische oordelen ; analyse is dan eerder een ontmanteling van één begrip, terwijl synthese het samenvoegen van begrippen is ...

-- Logica als denkleer is ook in die zin meta-fysisch, daar het ordenend beginsel in het begrippen- en geheugenbestand ,nl. de 'intellectus agens' van een transcendente oorsprong moet zijn (ook voor Aristoteles ) .

Toch blijft logica vooral een praktische discipline om beter te denken.

--Het Ware moet steeds gezocht worden om tot ware communicatie, gerede argumentatie en zelfs tot echte wetenschap en kennis te komen .

Tot daar de zoektocht naar het Ware ...

B. Wat is het Schone ? Het schone is een tweede topper voor ons streven en handelen .

--Dit schone uit zich eveneens in een gedeelte dat min of meer van meta-fysische aard is ; nl. als definitie van het 'schone' zelf . Wat is schoon of schoonheid ? Wat streeft men na om schoonheid te bereiken ? Wanneer is iets of iemand mooi of schoon ?

--Mogelijk antwoord : als iets, iemand of het beeld van iets of iemand 'bevalt', behaagt of aangenaam is . Maar wat is de voorwaarde en conditie om te bevallen, te behagen of aangenaam te zijn ? Hier ligt de diepere aard van het schone .

--Een zekere orde, harmonie en vooral een redelijkheid of logisch -zijn, staan borg voor dit behagen van iets of van iemand .

--Het ideale beeld ; of het volledig aan de definitie beantwoordend model van iets of iemand, kan en moet men schoon noemen . Een mens is werkelijk schoon te noemen als alles erop en eraan de juiste maten en proporties heeft, en harmonieus in evenwicht is . Alsdan schept hij behagen en is hij aangenaam voor zijn omgeving ...,kortom hij is een mooi mens .

--De ware grond van het schone dient m.i. gezocht te worden- ja, natuurlijk in het behagen, en aangenaam zijn ; maar dit behagen zelf vindt zijn 'grond' en principe in het redelijk of logisch zijn en functioneel en harmonieus zijn van zijn vormen en inhouden . Alles wat behaagt is aldus schoon te noemen, omdat het kritiekloos kan 'gezien' en bewonderd worden .

--Naast de theorie van het schone is er ook nog de 'kunst', die het praktische deel ervan is .

Kunst is eerst en vooral een handeling, die het ideale 'zijn' in harmonie en proportie wil bereiken ; t.t.z. het medehelpen aan de perfectie van zowel het 'zijn' als de zijnden . Dit kan zich uiten in bv. schoonheidzorg, onderhoud en eveneens in imitatie via beelden, schilderijen en andere afbeeldingen zowel in plastische vormen of zelfs in woord en klank .

--Voor Plato was het beeld of schilderij slechts een secundaire en zelfs tertiaire schoonheid ; daar dit beeld slechts een afbeelding was van een persoon bv., die dan zelf maar een 'afgietsel' was van de als idee bestaande, transcendentale mens .

--Voor Aristoteles was kunst eerder een perfecte 'imitatie'- zij het meestal wel in een verbeterde uitvoering .

--Voor Kant was iets 'schoon' wanneer zijn delen zo gerangschikt zijn, dat daardoor de overeenstemming van fantasie en verstand verkregen wordt . Schoonheid moest men eerder in het toeziende subject zelf zoeken, dan in het bewonderde object ; daar het 'innere' der dingen dan toch niet gekend kon worden, en er slechts affecties van die dingen waargenomen konden worden .

--Aldus is Kunst een kunnen ; een imiteren, een aanvoelen van impressies, die door de kunstenaar door zijn eigen expressies weer naar buiten gebracht worden . Zoals eerder gezegd : kunst is de aller-individueelste expressie van de aller-individueelste impressie of emotie ..

--Kunst wil de werkelijkheid meestal op een geïdealiseerde en verbeterde wijze uitbeelden en weergeven ; en is op zijn beurt een streven naar het 'transcendentale' perfecte, logische en redelijke ...

--'Kunst' is een superlatief van 'kunnen' ...

C. De derde topper is het Goede .

--Volgens de ideeën-hiërarche van Plato was het Goede de allerhoogste waarde, die diende nagestreefd worden .Het Goede is evenals het Ware en het Schone een abstract begrip, dat evenwel door iedereen begrepen wordt ; maar niet steeds op dezelfde wijze gezien wordt .

--Het Goede was voor Plato de Godheid zelf, en de goddelijkste onder de ideeën. Reeds eerder werd door de Epicuristen het 'goede' vereenzelvigd met het 'goede leven', dat moest gevolgd en betracht worden ... Goed- leven volgens bepaalde regels in deugdzaamheid, moed en vooral in matigheid- t.t.z. volgens de 'gulden middenweg' van Aristoteles, was het motto . Hieruit zou dan de 'gelukzaligheid' voortvloeien .

--Het Goede was vooral een ethische of morele doelstelling...Hoe te leven ?... Volgens uw geweten zoals ook de Christenen dat leren ? Of volgens de '10 geboden' ? Volgens Kant was dit te bereiken door het naleven van zijn 'categorische imperatieven' ."Leef zo, zodat uw levenswijze kan gelden als 'Wet' ..en Gebruik de mens nooit als als een middel, maar steeds als doel .."

--Leef eerlijk en deugdzaam als het ware volgens de regels van de 'logica' ; "zo behoort het" . Leef goed, niet enkel om tijdelijke of eeuwige straffen te vermijden ; maar vooral omdat het nu eenmaal zo 'hoort' ; en aldus de meest logische handelwijze is . Deugden moeten nu eenmaal logisch zijn...

--Leven volgens uw conscientie of geweten ; is leven volgens de Rede en de logica ; een logica die enigszins dwingend is ; maar toch een vrije keuze laat van doen of laten . De mens werd doorheen de geschiedenis steeds geloofd om zijn goede daden en gelaakt of gestraft om zijn slechte daden ; en steeds werd en wordt verondersteld, dat hij deze daden in vrijheid kan stellen . Want zonder die vrijheid van handelen, kan hij nooit verantwoordelijk gesteld worden, en is van ware ethiek geen sprake .

--Leef 'juist', zo leef je goed ; moet de 'slogan' zijn voor een goede ethiek en moraal .

--Na een beknopt overzicht gegeven te hebben omtrent de 'drie grote koppen' uit de filosofie ; moet men besluiten dat ieder van deze drie als 'idool' of voorbeeld kan gelden en moet aanzetten tot navolging .

--Alle drie doen zij een streven ontstaan naar het 'hogere' en naar het 'transcendente' .

--Zowel het Ware als het Schone en het Goede staan als ideaal torenhoog boven het gewone leven, dat om 'meer en beter' vraagt .

"Excelsior" is het motief om deze toppers te bereiken ...

--Maar, alle drie de waarden steunen werkelijk op een zekere 'logica', zowel het Ware, het Schone als het Goede moeten volgens de logische weg en redelijk handelen bereikt worden .

--De ware basis voor een praktische en goede levenswijze waarvoor het Ware, het Schone en het Goede het uithangbord zijn, is dus de logica of de redelijkheid .

--Het Ware zal wel het dichtst bij de 'logica' betrokken zijn ; omdat het tevens een 'term' of begrip is 'uit eigen huis'.

--Schoonheid eist een logische harmonie en evenwicht in alles .

--Goedheid tenslotte vraagt om een juiste en logische levenswijze en een juist inzicht om tot het echte 'geluk' te komen .

--De 'logica' ( de Logos ?) waarin alle streven, zowel zijn causaliteit als zijn finaliteit vindt, is dan ook het 'transcendente' zelf, waarnaar de mens in zijn vrijheid naar verlangt, naar hunkert en zelfs aanbidt .

--Die 'logica' vindt de mens in zichzelf terug, daar hij zelf deel heeft aan het 'absolute bewustzijn', dat de 'logica' zelf is ...

Valère De Brabandere--

[Benedict Broere]

Het schone, ware en goede zijn alledrie zeer problematisch, nauwelijks te definieren.

Want we kijken maar subjectief gekleurd aan tegen een werkelijkheid waar wij onmogelijk een absoluut zicht op kunnen hebben.

Niettemin beseffen we de waarde van wat Plato hiermee op de agenda heeft gezet, en de rest van de filosofie laat zich lezen als EEn groot commentaar daarop.

[Valere De Brabandere]

Het schone, ware en goede zijn alledrie zeer problematisch, nauwelijks te definieren.

Want we kijken maar subjectief gekleurd aan tegen een werkelijkheid waar wij onmogelijk een absoluut zicht op kunnen hebben.

Niettemin beseffen we de waarde van wat Plato hiermee op de agenda heeft gezet, en de rest van de filosofie laat zich lezen als EEn groot commentaar daarop.

--Inderdaad, sommige filosofen zggen, dat al de filosofie na Plato slechts voetnota's aan zijn leer en vooral aan zijn 'ideeënleer' zijn .

--Het Goede, het Ware en het Schone kunnen gelden als drie van die top-ideeën, waarnaar we moeten opzien ; en vormen tevens een weg naar zijn transcendente wereld van de ideeën '...

--Na Plato heeft Aristoteles verklaard, dat we die wereld niet elders of ergens boven ons ; maar in onze wereld zelf moeten zoeken ...

Valère De Brabandere--

[Benedict Broere]

Nou ja, Plato ging er van uit dat wij nog een soort vage herinniering hebben van die mooie ideeen, en dat wij door goed denken die herinnering weer helder moeten zien te krijgen. Aristoteles draaide dat om en zei: je moet goed kijken naar die concrete wereld, om dan te proberen te achterhalen hoe alles daarin georganiseerd is. Ruim 2000 jaar later blijkt dan die methode Aristoteles het meest succesvol, zozeer als we nu aankijken tegen juweeltjes als de Wetten van Newton, de Wetten van de Thermodynamica, de Wetten van Maxwell, enzovoort. En we zijn er nog lang niet klaar mee, met die wereld.

[Valere De Brabandere]

Nou ja, Plato ging er van uit dat wij nog een soort vage herinniering hebben van die mooie ideeen, en dat wij door goed denken die herinnering weer helder moeten zien te krijgen. Aristoteles draaide dat om en zei: je moet goed kijken naar die concrete wereld, om dan te proberen te achterhalen hoe alles daarin georganiseerd is. Ruim 2000 jaar later blijkt dan die methode Aristoteles het meest succesvol, zozeer als we nu aankijken tegen juweeltjes als de Wetten van Newton, de Wetten van de Thermodynamica, de Wetten van Maxwell, enzovoort. En we zijn er nog lang niet klaar mee, met die wereld.

--Akkoord ; maar misschien zijn we nu al op een punt in de 'wetenschap' gekomen, dat we enigszins terug moeten naar die zienswijze van Plato, zij het dan in modernere vormen ; zoals de Quantum-theorieën e.a. zienswijzen dat al een beetje doen ...,

Valère De Brabandere----

[anaxbeatis]

@ Valère,,

Ik moet even reageren op je opmerking dat Kant een godsbewijs geleverd heeft. Dat is niet juist.

Verder heb ik moeite met de omschrijving die je geeft van het onderwerp van de kritiek van de zuivere rede; in zijn kritiek van de zuivere rede houdt Kant zich bezig met het probleem van de objectieve geldigheid van onze kennis.

[anaxbeatis]

@ Valère,

maar misschien zijn we nu al op een punt in de 'wetenschap' gekomen, dat we enigszins terug moeten naar die zienswijze van Plato, zij het dan in modernere vormen ; zoals de Quantum-theorieën e.a. zienswijzen dat al een beetje doen ...,

Kun je dit nader toelichten? Ik zie namelijk geen relatie tussen de ideeënleer van Plato en de kwantummechanica. En op welke zienswijzen doel je nog meer in dit verband?

[Valere De Brabandere]

@ Valère,

Kun je dit nader toelichten? Ik zie namelijk geen relatie tussen de ideeënleer van Plato en de kwantummechanica. En op welke zienswijzen doel je nog meer in dit verband?

--Zowel de ideeën-leer van Plato als de filosofische consequenties uit de Quantum theorieën wijzen naar een eerder transcendente wereld, die eerder idealistisch dan materialistisch dient benaderd te worden .

[anaxbeatis]

Hoe kom je daarbij?? Naar welke transcendente wereld verwijst de quantummechanica dan?

[Valere De Brabandere]

Hoe kom je daarbij?? Naar welke transcendente wereld verwijst de quantummechanica dan?

--Verdiep je eens in de Kopenhaagse consequenties van de Quantum -theorieën ...

[anaxbeatis]

Dat heb ik gedaan. Daarom stel ik je juist deze vraag.

Welke relatie is er tussen de goddelijke-ideeënleer van Plato en de quantummechanica en de kopenhaagse interpretatie? Wie van de betrokken wetenschappers heeft ooit geponeerd dat het in de Kopenhaagse interpretatie om goddelijke werelden gaat? Ben je overigens niet in de war met de velewereldeninterpretatie? Daarin wordt overigens ook niet gesproken over goddelijke parallelle universa. Het betreft hier naar mijn mening een theoretisch model om bepaalde vragen uit de quantummechanica te beantwoorden. Ik zie nog steeds geen relatie met een transcendente wereld.

[Benedict Broere]

Ja, in afwachting van Valere zou ik er het volgende over willen zeggen.

Dat namelijk dat 'godsbewijs' van Kant gezien moet worden in de context van zijn tijd.

En 'God' was toen nog te 'vanzelfsprekend' om maar geheel aan de kant te schuiven.

En in een soort abstract-filosofisch vorm maakt hij er een fundament van van moraal.

En wat betreft Plato en quantumfysica... Ik denk dat met heel die ontwikkeling van de uitgebreide reeks van wetten en constanten de wereld steeds meer een platoons karakter heeft gekregen. Of dat de wereld eigenlijk een grieks karakter heeft gekregen, zozeer als de Griekse filosofie doordrenkt is van het denken van orde in of achter wat er zich maar voordoet aan wereld.

Maar ondertussen is het maar zo dat we kunnen vaststellen dat die wereld zich voordoet als vanuit orde, waarna het nog een heel andere vraag is of die orde wel werkelijk bestaat, hoezeer het ook verleidelijk is te denken dat zij werkelijk bestaat.

[Valere De Brabandere]

Dat heb ik gedaan. Daarom stel ik je juist deze vraag.

Welke relatie is er tussen de goddelijke-ideeënleer van Plato en de quantummechanica en de kopenhaagse interpretatie? Wie van de betrokken wetenschappers heeft ooit geponeerd dat het in de Kopenhaagse interpretatie om goddelijke werelden gaat? Ben je overigens niet in de war met de velewereldeninterpretatie? Daarin wordt overigens ook niet gesproken over goddelijke parallelle universa. Het betreft hier naar mijn mening een theoretisch model om bepaalde vragen uit de quantummechanica te beantwoorden. Ik zie nog steeds geen relatie met een transcendente wereld.

--Ik denk; dat we teveel ons baseren op het begrip 'god' en 'goddelijk' ; dat is eigen aan onze westerse traditie .

--Ik hou het eerder bij transcendentie, het logisch absolute , of het bewuste en geestelijke . Dan zijn we er zeker nog niet recht op ; maar dergelijke begrippen laten al meer ruimte dan 'goddelijke' ...

--Zoals in vorige onderwerpen van mij, ; zet ik nog steeds een filosofische formule zoals E=mc2=Psy voorop als sleutel van onze realiteit .En meer moet of kan ik daar niet over zeggen ...

Valère De Brabandere--

[anaxbeatis]

Dat namelijk dat 'godsbewijs' van Kant gezien moet worden in de context van zijn tijd.

En 'God' was toen nog te 'vanzelfsprekend' om maar geheel aan de kant te schuiven.

En in een soort abstract-filosofisch vorm maakt hij er een fundament van van moraal.

En dat is dus geen godsbewijs. Het eerste dat ik heb geleerd toen ik filosofie ging studeren was zorgvuldig formuleren.

[anaxbeatis]

--Ik denk; dat we teveel ons baseren op het begrip 'god' en 'goddelijk' ; dat is eigen aan onze westerse traditie .

--Ik hou het eerder bij transcendentie, het logisch absolute , of het bewuste en geestelijke . Dan zijn we er zeker nog niet recht op ; maar dergelijke begrippen laten al meer ruimte dan 'goddelijke' ...

--Zoals in vorige onderwerpen van mij, ; zet ik nog steeds een filosofische formule zoals E=mc2=Psy voorop als sleutel van onze realiteit .En meer moet of kan ik daar niet over zeggen ...

Valère De Brabandere--

Ik zie nog steeds geen enkele relatie met de quantumfysica. Nogmaals, het is een formule bedoeld om een natuurkundig verschijnsel te verklaren. Jij trekt het helemaal in het transcendente, maar er is naar mijn mening geen enkele aanleiding om dat te doen en dat wordt ook op geen enkele manier gesuggereerd, noch in het kopenhaagse model noch in het vele-wereldenmodel. Dat het theoretisch mogelijk is dat er meerdere universa zijn wil niet zeggen dat die wijzen op een 'transcencente' wereld. Dat wat we (nog) niet weten is niet per definitie transcendent.

Aan de manier waarop je e=mc2 gebruikt kan ik in alle eerlijkheid gezegd geen touw vastknopen. Je legt ook nergens uit waarom je willekeurig welke begrippen zou kunnen copy-pasten, in deze natuurkundige formule plakken en dan verwachten dat dit nog betekenis heeft. Die discussie ga ik niet overdoen, want die is - terecht naar mijn mening - op slot gedaan.

Het lijkt me dat je aan het speculeren bent. En dat is niet hetzelfde als gedisciplineerd filosofie bedrijven.