Wanneer wordt een theorie een feit?

[Doffer]

Om een voorbeeld te geven;

Afhankelijk van het land of werelddeel dacht men op een bepaald moment dat het een feit was dat de aarde plat was.

Op een begeven moment kwam iemand, bv Pythagoras ±550v.Chr, op het idee dat de aarde rond moest zijn.

Hierna is op een bepaald moment aangenomen dat het een feit is dat de aarde rond is.

Als iemand een theorie heeft, wat is dan de definitie wanneer dit een feit wordt?

[klazon]

Als blijkt dat de werkelijkheid overeenkomt met de theorie.

Overigens wisten de oude Babyloniërs al dat de aarde een bol is, en ze wisten zelfs vrij goed hoe groot dat bolletje was.

[In physics I trust]

En zolang er geen beter model is, kan een hypothese aanvaard worden totdat er één wordt voorgesteld die meer delen van de werkelijkheid kan verklaren.

@klazon: was dat de benadering van de aardstraal op basis van de watertoren en zijn schaduw?

[Bartjes]

Hier bestaan evenveel antwoorden op als er richtingen in de wetenschapsfilosofie zijn.

[Doffer]

Een feit zal dus altijd relatief zijn totdat de kennis verbeterd waardoor het feit als onwaar gezien kan worden?

Zolang er geen tegenstrijdige experimenten zijn zal het feit een feit blijven?

[Neutra]

Zolang er geen tegenstrijdige experimenten zijn zal het feit een feit blijven?

Vanaf Aristoteles tot Galileï was het een feit, dat zwaardere voorwerpen sneller vielen dan lichtere

[Xmanor]

Bestaande theorieën blijven anders altijd nog theorieën omdat hedendaagse laboratoria niet de juist omstandigheden kunnen nabootsen om van de theorie een feit te maken.

Ach misschien ooit de deeltjesversneller.

[ZonnTroLL]

Theorieën worden toch geen feiten? Feiten maken deel uit van de werkelijkheid en theorieën waarmee we feiten trachten te achterhalen hebben daar geen invloed op... Een theorie "wordt" nooit een feit. Een theorie verklaart enkel (een deel van) de werkelijkheid of niet. Een theorie kan aanvaard worden als zijnde een feit zolang ze niet weerlegd wordt.

[Paul_1968]

Ik ben het eens met ZonnTroll.

Voorbeeld : Toen de aarde eerder rond leek te zijn dan plat was die theorie ook maar een benadering van de werkelijkheid. Later bleek namelijk dat de aarde bij de polen afgeplat is. Zo wordt het model dat gebruikt wordt om de werkelijkheid te beschrijven meestal steeds beter.

Het beschrijft dan steeds nauwkeuriger de werkelijkheid.

Maar er kunnen ook vergissingen gemaakt worden waarbij het eerst lijkt dat een theorie goed klopt, maar dat de theorie gebaseerd is op aannames die later onjuist blijken. Dan beschrijft het model wel de werkelijkheid, maar klopt de logica toch niet. Zo'n theorie is dan niet geschikt als basis voor toekomstige theorien.

Uiteindelijk wordt een theorie dus nooit een feit omdat we niet kunnen bewijzen dat alle aannames juist zijn.

[Dido]

Akkoord met ZonnTroll & Paul.

Vandaar dat je ook vaak de vermelding ziet staan: 'volgens de huidige stand van de wetenschappen is het zo dat...'

In de wetenschappen wordt gewerkt met hypotheses die ondersteund of ontkracht kunnen worden. Als de hypothese in diverse studies wordt ondersteund en niet wordt ontkracht, zal men deze hypothese geleidelijk aan als meer geldend gaan zien. Maar van zodra er 1 studie komt die diezelfde hypothese ontkracht (zelfs nadat ze 1000 keer is bevestigd), dan geldt die hypothese al niet meer (op voorwaarde dat de studie correct werd uitgevoerd). Je kan dan eventueel wel op zoek gaan naar wat er precies voor zorgde dat die hypothese, in die omstandigheden, niet meer geldt. En dan kan je eventueel verder gaan met: 'volgens de huidige stand van de wetenschappen is het zo dat onder omstandigheden X geldt dat ...'

Verder is het ook zo dat 'het bewijzen van een stelling' in wiskunde, niet uitgevoerd kan worden in vele andere wetenschapstakken.

Dido

[eendavid]

Wel is het zo dat als je het bestaan van bvb. een deeltje als het elektron niet als feit erkent, je beter niets als een feit erkent (dus ook niet dat je dit bericht aan het lezen bent etc). Dergelijke filosofisch correcte uitspraken, "wetenschap mag niet als feit gezien worden", neem je best niet al te serieus als je een ook maar enigzins nuttige definitie aan het woord 'feit' wil toekennen.

Het punt dat jullie maken is dat het best mogelijk is dat we later van mening veranderen (bvb. omdat we een beter concept dan dat van een 'deeltje' vinden). Maar dat verandert niets aan het feit: als je dat als definitie van 'feit' neemt, kan het woord 'feit' nooit gebruikt worden.

[Morzon]

Maar dat verandert niets aan het feit: als je dat als definitie van 'feit' neemt, kan het woord 'feit' nooit gebruikt worden.

Is dat een feit?

[Xmanor]

Een feit is dan per definitie: Iets dat zo is.

Dan maakt het verder niet uit of we het 'feit' kunnen bewijzen. We kunnen sommige dingen gewoonweg niet zeker weten, maar na een bepaalde zekerheid benoemen we dingen als feit. Feiten zijn in dit geval dan ook dingen die niet erkent hoeven worden. (Lang voor het eerste organisme was het bestaan van een atoom ook al een feit, maar wie wist dat toen?)

[eendavid]

Men kan inderdaad onderstellen dat los van enige waarneming een realiteit bestaat (cf. Plato), en een dergelijke realiteit 'de feiten' noemen. Dan is wetenschap geen feit.

Maar daarmee benadruk je het verkeerde, omdat feit ook een andere connotatie heeft. Wetenschap levert, per constructie, de uitspraak over (toekomstige) waarnemingen die met de huidige kennis de best mogelijke uitspraak is. Het is de beste benadering van objectieve waarheid die we momenteel kunnen maken. Ik noem het bijvoorbeeld een feit dat een huidige processor sneller is dan een processor van 10 jaar terug. Of om het anders te zeggen: science works.

Het is trouwens overduidelijk dat de TS vraagt naar 'wanneer wordt een nieuwe theorie' aanvaard als deze beste benadering. Niet naar filosofisch geneuzel over of dit dan correspondeert met een Platonische realiteit.

[tempelier]

Een theorie wordt nooit een feit, dat kan niet want het zijn twee verschillende entiteiten.

Hooguit kan een theorie niet strijdig zijn met de feiten en kunnen veel feiten verklaart worden uit die theorie.

In zo'n geval is het kennelijke een goede theorie maar het blijft wel een theorie, immers er kunnen nieuwe feiten gevonden worden die wel strijdig er mee zijn.