Waarom geloven de mensen nog in bizarre dingen?

[Kliche]

Zulke bijgeloofjes bij sportlieden, artiesten e.d. blijven bestaan omdat ze "werken". Zolang men erin gelooft zal men zich rustiger/zelfverzekerder voelen wanneer men zich eraan houdt. Daardoor zal men ook beter presteren, en lijkt het net alsof de juistheid van dat specifieke bijgeloof weer bevestigd is. Wie niet op zulke bijgeloofjes kan terugvallen wordt geheel op zichzelf teruggeworpen (en op de grote rol van het toeval in het dagelijks leven). Emotioneel is men daarom vaak beter af door aan zo'n bijgeloof vast te houden. Alleen mensen die zich koste wat kost aan de feiten willen houden (de wetenschappelijke denkers), zullen zichzelf het gemak van bedoelde bijgeloofjes willen ontzeggen.

Deze vorm van 'bijgeloof' bij sporters, artiesten etc zou ik zelf niet eens onder bijgeloof plaatsen. Tradities, rituelen en gewoontes hebben in principe niks met geloven, religie en bijgeloof te maken, al worden ze vaak door elkaar gehaald. Geloven, religie en bijgeloof zijn slappe derivaten van traditie, rituelen en gewoontes.

Boven alles wat de mens is, is het een gewoontedier. En door voor hem bekende gewoontes en rituelen aan te houden, zal zowel zijn emotionele als fysieke prestatie optimaal zijn. Want binnen een eigen gewoonte of ritueel kent iemand zichzelf vaak het best.

Het geloven in een god / religieus zijn heeft hier zeker wel invloed op, maar ik denk niet via de religieuze / spirituele kant, maar juist door continuïteit van deze religies. Via indoctrinatie overgebracht op het nageslacht, dag na dag, maand na maand, jaar na jaar, eeuw na eeuw, je zit al helemaal vast in het denkbeeld van je aangeleerde heilige gewoontes tijdens je religieuze opvoeding, al voordat je de basisschool verlaat!

Probleem is hier ook niet zozeer de gewoonte, maar de valse premissen waarop religie over het algemeen gezeteld is (niemand gaat naar de hemel namelijk). Het is als je kind tot z'n 40ste thuis opgesloten houden en niet vertellen dat Sinterklaas niet bestaat. En elk jaar rond november en december laat je een opa in rood pak langskomen, of iedereen zich wel heeft gedragen dit jaar...

Het in stand houden van dergelijke religies houdt mensen ook een beetje dom uiteindelijk, want waarom moeilijk doen over hoe dingen in elkaar zitten, hoe iets echt ontstaat en hoe iets uiteindelijk weer vergaat, als oma dat allemaal uit een enkel boek kan halen?

Dit soort folklore maakt de weg vrij voor andere onzin, want volgens mijn heilig boek is 2+7=7 en kunnen mensen 500 jaar oud worden, waarom kan dan niet ook 1,4=2,5?

Aan de andere kant vind ik achterlijkheid ook wel weer een mooie kant van het leven , ik betrap mezelf er ook nog weleens op

[Benm]

Je zou astrologisch beleggen strikt genomen moeten vergelijken met een systeem van beleggen dat astrologisch gezien incorrect is, maar beleggingstechnisch op het zelfde neer komt. Dat lijkt mij qua onderzoeksopzet de ideale aanpak. Bovendien is dat dan een puur rekenkundige exercitie. Die twee systemen zouden dan - in het (waarschijnlijke) geval dat de astrologie inderdaad niet klopt - even goed of slecht moeten presteren. Of zie ik nog iets over het hoofd?

Je kan astrologisch beleggen natuurlijk historisch toetsen, om te zien of het wel of niet beter zou renderen dan gewoon je investering houden. Je kunt op dezelfde manier ook testen of het historisch verstandig was geweest uit de markt te stappen op donderdagen die op een datum deelbaar door 5 vielen, en weer in te stappen op maandagen die op een even datum vielen.

Als je maar lang genoeg zoekt zul je zeker patronen vinden die effectief zijn gebleken over bijvoorbeeld de afgelopen 100 jaar. De vraag is alleen of ze enige voorspellende waarde hebben, of dat ze geewoon berusten op cherry picken uit een compleet random patroon.

Het probleem met beleggen is dat de keuzes die men maakt invloed hebben op het koersverloop als er veel mensen in geloven. Stel bijvoorbeeld dat een redelijk percentage van beleggers gelooft dat dinsdag een heel slechte dag is in koersontwikkeling. Gevolg is dat er maandagmiddag massaal stukken gedumpt worden, en woensdag worden teruggekocht. Die voorspelling resulteert dan zelf in een situatie waarbij het gevolg is dat er een zinnige strategie ontstaan in het schrijven van call opties in de loop van de maandag en die weer terug te komen op woensdagochtend.

[Kliche]

Het probleem met beleggen is dat de keuzes die men maakt invloed hebben op het koersverloop als er veel mensen in geloven. Stel bijvoorbeeld dat een redelijk percentage van beleggers gelooft dat dinsdag een heel slechte dag is in koersontwikkeling. Gevolg is dat er maandagmiddag massaal stukken gedumpt worden, en woensdag worden teruggekocht. Die voorspelling resulteert dan zelf in een situatie waarbij het gevolg is dat er een zinnige strategie ontstaan in het schrijven van call opties in de loop van de maandag en die weer terug te komen op woensdagochtend.

Dit menselijke aspect van economie, of sociale / maatschappelijke aspect hoe je het ook noemt, is niet direct uit te drukken in kwantitatieve waarden. Het menselijk handelen blijft daarom vooralsnog een 'onberekenbare' factor, waardoor beoordeling hierop grotendeels op schattingen en ervaringen berust.

Ik vind het daarom altijd weer merkwaardig dat bijvoorbeeld ratingbureau's, en op kleinere schaal banken, op basis van digitale gegevens de kredietwaardigheid van een mens of samenleving kunnen bepalen.

[Bartjes]

@ Kliche. De zin of onzin van tradities is een andere discussie. Het confucianisme en ook het westerse conservatisme hebben daar heel wijze dingen over gezegd. In onze "dynamische" tijd wordt daar al te gemakkelijk aan voorbij gegaan.

Maar de bijgeloofjes van artiesten en sportlieden vallen daar niet onder omdat ze strikt persoonlijk zijn.

Ook zijn rages, kuddegedrag en hypes best kwantitatief te begrijpen met behulp van modellen met een positieve terugkoppeling.

@ Benm. Inderdaad doen beleggingssystemen die op grote schaal worden gebruikt zichzelf de das om. (Uitkomst en voorspelling zijn dan niet langer onafhankelijk, en het eventuele relatieve voordeel van een beter inzicht in beursontwikkelingen gaat verloren.)

[Benm]

Inderdaad, maar zolang weinig mensen het doen is astrologisch beleggen toch een tamelijk onzinnige bezigheid

Nu zijn er ook niet zoveel mensen die echt belangrijke keuzes baseren op bijgeloof, maar bijvoorbeeld wel heel veel mensen die de horoscoop in de krant lezen. Die zijn uiteraard wel zo generiek geschreven dat er altijd wel wat van lijkt te kloppen (ongeacht voor welk sterrenbeeld je zoiets leest), maar het blijft curieus dat mensen daardoor toch wel lijken te geloven dat er iets achter zit waardoor het beter klopt dan random.

Misschien zoeken we toch wel over-ijverig naar verbanden, en denken die te vinden als iets even lijkt te kloppen, ook al zijn die verbanden feitelijk gemakkelijk te falsificeren.

[Bartjes]

Inderdaad, maar zolang weinig mensen het doen is astrologisch beleggen toch een tamelijk onzinnige bezigheid

Lijkt mij ook.

Nu zijn er ook niet zoveel mensen die echt belangrijke keuzes baseren op bijgeloof, maar bijvoorbeeld wel heel veel mensen die de horoscoop in de krant lezen. Die zijn uiteraard wel zo generiek geschreven dat er altijd wel wat van lijkt te kloppen (ongeacht voor welk sterrenbeeld je zoiets leest), maar het blijft curieus dat mensen daardoor toch wel lijken te geloven dat er iets achter zit waardoor het beter klopt dan random.

Misschien zoeken we toch wel over-ijverig naar verbanden, en denken die te vinden als iets even lijkt te kloppen, ook al zijn die verbanden feitelijk gemakkelijk te falsificeren.

En dat is nu precies waar een wetenschappelijke instelling om de hoek komt kijken. Ik heb in discussies vaak gemerkt dat bijgelovige mensen ook niet verder willen kijken dan hun neus lang is. Als iets in hun (onkritische) beleving klopt, zijn ze al tevreden. Wanneer iemand met een wetenschappelijke instelling dan aandringt op het nemen van objectieve proeven om zulke voorspellingen te toetsen (bijvoorbeeld door de lezers van horoscopen geblindeerd de meest toepasselijke voorspelling te laten kiezen), heeft men daar geen boodschap aan. De eerder vermelde snelle opkomst van de Chinese astrologie is ook tekenend. Iemand met een wetenschappelijke instelling zou eerst vragen naar de empirische onderbouwing voordat hij zo'n systeem zou toepassen. Zo niet de bijgelovige massa.

Zie verder: http://nl.wikipedia....ki/Forer-effect

[Benm]

Op zich is dat wel een interessant gegeven. Veel mensen zullen zichzelf toch wel typeren als tamelijk rationeel handelend, 'eerst denken dan doen', zogezegd.

Aan de andere kant zie je dat mensen massaal geloven in zaken als horoscopen, religie, vrijdag-de-13e en allerlei andere tamelijk willekeurige zaken waarvoor geen bewijs is. Aan de andere kant heb je ook weer mensen die handig gebruik maken van dat bijgeloof - vliegtickets zijn op vrijdag de 13e en 9/11 bijvoorbeeld vaak goedkoper dan op de dag/week daarvoor of daarna.

Ergens krijg ik de indruk dat er in mensen 'iets' zit dat ze doet verlangen naar geloof in het een of ander onverklaarbaars. Wel heb ik het idee dat mensen gemiddeld langzamerhand kritischer worden (wellicht omdat ze zaken beter kunnen onderzoeken) wat bijvoorbeeld de groei van atheisme in west europa kan verklaren.

[Bartjes]

Ergens krijg ik de indruk dat er in mensen 'iets' zit dat ze doet verlangen naar geloof in het een of ander onverklaarbaars. Wel heb ik het idee dat mensen gemiddeld langzamerhand kritischer worden (wellicht omdat ze zaken beter kunnen onderzoeken) wat bijvoorbeeld de groei van atheisme in west europa kan verklaren.

Ik heb eerder de indruk dat het geloof in een persoonlijke god wordt vervangen door het "ietsisme" (het geloof dat er iets meer moet zijn dan de ons bekende wereld).

Zo vreemd is dat ook niet. De wereld is vol van kennelijke onrechtvaardigheden en andere zinloze zaken. Men vult dat graag aan met een hiernamaals en/of geestelijke wereld waarin alles goed komt. Maar wetenschappelijk gezien is er geen enkele reden om te geloven dat het er in het hiernamaals of in een geestelijke wereld (als die bestaan) eerlijker en/of plezieriger aan toe zou gaan dan in de ons bekende wereld. Toch gaan de gelovigen daar bijna altijd vanuit! En zo zie je weer dat de wens de vader van de gedachte is. Men houdt zichzelf graag voor de gek.

[Kliche]

Ik denk dat die 'gekheid' zich bij iedereen wel presenteert. Zonder dat zou het leven maar een saaie bedoening zijn.

[Bartjes]

Ik denk dat die 'gekheid' zich bij iedereen wel presenteert. Zonder dat zou het leven maar een saaie bedoening zijn.

De wereld is vol raadselen voor wie daar oog voor heeft. Ook op dit Wetenschapsforum komen er regelmatig topics voor waar we niet uit komen. Een saaie bedoening zou ik het leven beslist niet noemen.

[Benm]

Het zal voor iedereen anders zijn, maar iets als een hiernamaals is voor mij geen zinnige optie. Ik zie werkelijk geen enkel mechanisme waarmee mijn bewustzijn kan worden verplaatst naar een of andere omgeving als ik acuut kom te overlijden. Als zoiets bestond zou er bij wijze van spreke een enorme databurst moeten worden uitgezonden op het moment dat iemand sterft, en er is geen enkel bewijs dat zoiets gaande is.

Het geloof in 'iets' is wel interessant. Ik denk dat dat vooral een rol speelt bij mensen die niet willen leven met het idee dat het leven gewoon stopt bij de dood, maar zich ook niet aangetrokken voelen tot een mainstream religie. Dat kan zijn omdat bijvoorbeeld de kerk in opspraak is geraakt door misbruikschandalen, maar ook omdat de ideologie te vernouwend is.

Ik vind het lastig om uitspraken doen over wat mensen die geloven in 'meer tussen hemel en aarde' bezielt - aangezien ik er niet een van ben en de logica erachter me ook ontgaat.

[staafros]

Geloof maakt het leven makkelijker: Als je iets niet snapt (vroeger zorgde Wodan bijvoorbeeld voor de bliksem) dan is het makkelijk om een verklaring te hebben. Als je iets niet wilt snappen (de dood) dan is het handig als je jezelf voor de gek kunt houden en op basis van gebakken lucht kunt geloven dat je na je dood eeuwig in de wolkjes kunt rondhuppelen. Het jezelf-voor-de-gek-houden-syndroom is iets wat veel mensen hebben om het leven makkelijker/dragelijker te maken. Veel ouders ontkennen ook vaak moorden e.d. van hun kinderen, zelfs als het bewijs overweldigend is.

[Dido]

Ik vraag me af waarom mensen blindelings zonder bewijs of onlogisch in bizarre dingen geloven zoals (bijgeloven, mythologie, astrologie, pseudo-wetenschappen etc)

Wat bereiken ze eigenlijk daar mee?

Deze website biedt een overzicht over het fenomeen: http://www.spring.or...g+%28PsyBlog%29

Of deze:

http://brainposts.bl...t=Google+Reader

waarin je een interessant filmpje kan zien over het 'waarom' via TedTalks (je kiest dan best voor NL-talige ondertitels bij het filmpje)

En deze oude topic gaat in op dezelfde vraag die je je stelt: http://sciencetalk.nl/forum/index.php/topic/130796-waarom-geloven-we-zo-makkelijk-in-vreemde-zaken/page__view__findpost__p__625314

Dido