Ochtendmens en avondmens

[scorchingthevortex]

Heh.. als je iets niet begrijpt, bedenk er een naam voor en praat er niet meer over :eusa_whistle:

Hoe oud ben je eigenlijk? Het biologische slaap ritme van mensen in de puberteit verschuift vaak sterk richting de avond waardoor ze niet vroeg kunnen gaan slapen of vroeg opstaan, zonder zich daartoe te dwingen. Ons huidig schoolsysteem is daarom dus ook best faal..

De reden waarom deze verschuiving optreedt is, natuurlijk, niet bekend maar omdat het ook optreedt bij minder-(niet?)geïndustrialiseerde volkeren is het mechanisme duidelijk genetisch vastgelegd. Als in primitieve tijden binnen een populatie een rol verdeling bestond gebaseerd op leeftijd, had dit wel van pas gekomen. De jongere leden kunnen 's avonds de wacht houden of op nacht dieren jagen terwijl andere leden van de stam dit overdag voor hun rekening namen.

[anusthesist]

Het biologische slaap ritme van mensen in de puberteit verschuift vaak sterk richting de avond waardoor ze niet vroeg kunnen gaan slapen of vroeg opstaan, zonder zich daartoe te dwingen. Ons huidig schoolsysteem is daarom dus ook best faal..

Naar gelang de leeftijd vordert wordt de behoefte aan slaap ook minder (tot laat in het leven) waardoor dat enigszins compenseert voor het later in slaap kunnen vallen. Daarnaast is het gewoon een kwestie van bioritme dat je jezelf kunt aanleren, en niet iets statisch. Als het onderstaande schemaatje daadwerkelijk het aantal uren slaap laat zien en niet zozeer het aantal uren wakker in bed liggen, valt het wel redelijk mee met de situatie die jij schetst; namelijk dat zelfs kinderen in de puberteit die later in slaap kunnen vallen (en naar school moeten) nog steeds 9.5 uur slaap pakken.

Dat je de persoonlijke situatie van TS induceert tot een evolutionair verklaarbaar verschijnsel is prima, maar er zijn genoeg voorbeelden van ochtendmensen of mensen zonder duidelijke voorkeur voor een vast slaap/waakritme (zoals ik).

[scorchingthevortex]

Naar gelang de leeftijd vordert wordt de behoefte aan slaap ook minder (tot laat in het leven) waardoor dat enigszins compenseert voor het later in slaap kunnen vallen.

Later schuift het ritme weer terug, ja, maar daar heb je tijdens het grootste deel van je puberteit weinig aan.

Daarnaast is het gewoon een kwestie van bioritme dat je jezelf kunt aanleren, en niet iets statisch.

Daar ben ik het niet mee eens. Is het daadwerkelijk onderbouwd dat pubers zichzelf een nieuw ritme kunnen aanleren?

Als het onderstaande schemaatje daadwerkelijk het aantal uren slaap laat zien en niet zozeer het aantal uren wakker in bed liggen, valt het wel redelijk mee met de situatie die jij schetst; namelijk dat zelfs kinderen in de puberteit die later in slaap kunnen vallen (en naar school moeten) nog steeds 9.5 uur slaap pakken.

Die grafiek zegt niets over ritme, of zelfs kwaliteit van slaap. Iemand die doodmoe is kan best langer uitslapen.

Dat je de persoonlijke situatie van TS induceert tot een evolutionair verklaarbaar verschijnsel is prima,

Ik zal de eerste niet zijn die dit suggereert, wat is jouw verklaring?

maar er zijn genoeg voorbeelden van ochtendmensen of mensen zonder duidelijke voorkeur voor een vast slaap/waakritme (zoals ik).

Aan uitzonderingen geen gebrek, maar zoals gebruikelijk in statistisch onderzoek ging het over het gemiddelde. Het gemiddelde slaap-patroon verschuift.

[scorchingthevortex]

Ik kan helaas even geen artikelen opzoeken omdat het univ netwerk weer eens plat ligt, maar deze site is best informatief: http://www.apa.org/monitor/oct01/sleepteen.html

"Almost all teen-agers, as they reach puberty, become walking zombies because they are getting far too little sleep," comments Cornell University psychologist James B. Maas, PhD, one of the nation's leading sleep experts.

In addition to needing more sleep, adolescents experience a "phase shift" during puberty, falling asleep later at night than do younger children. Researchers long assumed that this shift was driven by psychosocial factors such as social activities, academic pressures, evening jobs and television and Internet use. In the past several years, however, sleep experts have learned that biology also plays a starring role in adolescents' changing sleep patterns, says Carskadon.

In a pair of groundbreaking studies published in 1993 and 1997, she and colleagues found that more physically mature girls preferred activities later in the day than did less mature girls, and that in more physically mature teens, melatonin production tapered off later than it did in less mature teens. Those findings, Carskadon says, suggest that the brain's circadian timing system--controlled mainly by melatonin--switches on later at night as pubertal development progresses.

In a laboratory study of 40 high-school students published in the journal Sleep (Vol. 21, No. 8) in 1998, she, Wolfson and colleagues examined the effect of changing school starting times from 8:25 a.m. to 7:20 a.m.

Their results were disturbing: Almost half of the students who began school at 7:20 were "pathologically sleepy" at 8:30, falling directly into REM sleep in an average of only 3.4 minutes--a pattern similar to what is seen in patients with narcolepsy.

Those findings, says Carskadon, persuaded her that "these early school start times are just abusive. These kids may be up and at school at 8:30, but I'm convinced their brains are back on the pillow at home."

[Dido]

Haha, ja, ik had wel zoiets droogs verwacht :eusa_whistle:

Ze weten precies toch wel serieus weinig op vlak van menselijke hersenen.

Dat is wat sterk uitgedrukt... Want we kunnen er natuurlijk enkele fenomenen bijhalen zoals de epifyse, melatonine, de nucleus suprachiasmaticus,... Deze spelen allemaal een rol in het moe worden, of je nu een avond- of een ochtendmens bent of wat dan ook. De epifyse geeft het hormoon Melatonine af en Melatonine wordt gelinkt aan het 'moe worden'.

Als je meer wil weten over de biologie & fysiologie van slaap dan kan je deze link eens proberen. Dit is evengoed van toepassing op een nachtmens.

En meer toegespitst op de nachtmens al gaat deze link voor velen té ver omdat ze de uitgestelde slaapfase stoornis (de nachtmens) hier dus beschrijft als 'een stoornis'.

Voor sommigen kan je het inderdaad wel bekijken als een stoornis omdat zij er werkelijk hinder door ondervinden. Maar voor velen is het eigenlijk maar weinig hinderlijk en is een 'stoornis' een brug te ver. Al zullen misschien wel meer mensen dan algemeen wordt aangenomen, toch te lijden hebben onder hun bioritme met uitgestelde slaapfase, dat elke dag weer hun functioneren beïnvloedt...

Dido

[anusthesist]

Later schuift het ritme weer terug, ja, maar daar heb je tijdens het grootste deel van je puberteit weinig aan.

Daar ging het mij niet om, het ging mij om het feit dat vanaf je geboorte tot en met je 50ste (met de natte vinger) de behoefte aan slaap afneemt. Dat de slaapbehoefte tot in de puberteit is afgenomen compenseert (niet helemaal, dat klopt) voor de neiging later naar bed te gaan.

Daar ben ik het niet mee eens. Is het daadwerkelijk onderbouwd dat pubers zichzelf een nieuw ritme kunnen aanleren?

Bronnen heb ik er niet voor, maar ervaring van mezelf wel, en van vele anderen die ik ken. Mijn bioritme toen ik nog fulltime student was zag er ongeveer zo uit: wakker van 12:00 tot 4:00, slapen van 4:00 tot 12:00. Na een paar weken coschappen was ik niet vermoeid en had ik een 'normaal' ritme. Het is toch niet een gekke stelling van mij dat bioritme gewoon een soort van conditionering is?

Die grafiek zegt niets over ritme, of zelfs kwaliteit van slaap. Iemand die doodmoe is kan best langer uitslapen.

Het zegt wel iets over ritme, aangezien het een gemiddelde is van een populatie die naar school gaat, werkt etc. Ik neem niet aan dat het grootste deel van de bevolking nachtwerk doet of 's nachts naar school gaat. Kwaliteit van slaap is niet relevant omdat er ook mensen zijn die slapeloosheid hebben door alledaagse problemen die buiten het biortime vallen, of gewoon hele vervelende buren hebben met een iets te grote stereotoren.

Ik zal de eerste niet zijn die dit suggereert, wat is jouw verklaring?

Mijn verklaring van dat pubers later naar bed gaan? Geen 'verklaring' want dat klinkt zo alwetend, maar je kunt er uren over speculeren: gevoel van autonomie (later opblijven dat de ouders), programma's kijken die voor jeugdigere mensen niet geschikt zijn, gebrek aan fysieke activiteit (naar school gaan is lichamelijk niet heel zwaar), gevoel van spanning (donker, kaarsje aan, vozen met het vriendinnetje), met andere woorden, alle dingen waar pubers zich mee bezig houden. Ik denk dus niet zozeer dat natuurlijke aanpassing van het bioritme leidt tot gedragsverandering, ik denk dat de puberlijke gedragsveranderingen leiden tot de 'natuurlijke' aanpassing van het bioritme. Zoals ik boven ook al heb geschreven; het is een kwestie van gewenning.

[scorchingthevortex]

Daar ging het mij niet om, het ging mij om het feit dat vanaf je geboorte tot en met je 50ste (met de natte vinger) de behoefte aan slaap afneemt. Dat de slaapbehoefte tot in de puberteit is afgenomen compenseert (niet helemaal, dat klopt) voor de neiging later naar bed te gaan.

Zie mijn post hierboven.

"But to researchers' surprise, in the past two decades studies have shown that teen-agers require considerably more sleep to perform optimally than do younger children or adults. Starting around the beginning of puberty and continuing into their early 20s, Carskadon and colleagues have shown, adolescents need about 9.2 hours of sleep each night, compared with the 7.5 to 8 hours that adults need."

Bronnen heb ik er niet voor, maar ervaring van mezelf wel, en van vele anderen die ik ken. Mijn bioritme toen ik nog fulltime student was zag er ongeveer zo uit: wakker van 12:00 tot 4:00, slapen van 4:00 tot 12:00. Na een paar weken coschappen was ik niet vermoeid en had ik een 'normaal' ritme. Het is toch niet een gekke stelling van mij dat bioritme gewoon een soort van conditionering is?

Dan heb je geluk, de meesten passen zich niet zomaar aan, zeker niet tijdens de puberteit. En nee, de meeste bioritmes zijn geen conditionering. Je kan toch ook de menstruatie periode niet zomaar aanpassen? Tuurlijk, slaap is anders want je kunt dwingen om niet meer te slapen, maar daar wordt je nog niet echt wakker van.

Het zegt wel iets over ritme, aangezien het een gemiddelde is van een populatie die naar school gaat, werkt etc. Ik neem niet aan dat het grootste deel van de bevolking nachtwerk doet of 's nachts naar school gaat. Kwaliteit van slaap is niet relevant omdat er ook mensen zijn die slapeloosheid hebben door alledaagse problemen die buiten het biortime vallen, of gewoon hele vervelende buren hebben met een iets te grote stereotoren.

Kwaliteit van slaap is ongelooflijk relevant. In feite daar gaat dit nu juist over. Je kan vroeg op staan en op tijd naar bed gaan en toch vermoeid blijven omdat je je ritme niet volgde.

Mijn verklaring van dat pubers later naar bed gaan? Geen 'verklaring' want dat klinkt zo alwetend, maar je kunt er uren over speculeren: gevoel van autonomie (later opblijven dat de ouders), programma's kijken die voor jeugdigere mensen niet geschikt zijn, gebrek aan fysieke activiteit (naar school gaan is lichamelijk niet heel zwaar), gevoel van spanning (donker, kaarsje aan, vozen met het vriendinnetje), met andere woorden, alle dingen waar pubers zich mee bezig houden. Ik denk dus niet zozeer dat natuurlijke aanpassing van het bioritme leidt tot gedragsverandering, ik denk dat de puberlijke gedragsveranderingen leiden tot de 'natuurlijke' aanpassing van het bioritme. Zoals ik boven ook al heb geschreven; het is een kwestie van gewenning.

Jij gelooft dus dat het allemaal psychologisch is, maar onderzoek wijst toch echt anders uit.

[anusthesist]

Dan heb je geluk, de meesten passen zich niet zomaar aan, zeker niet tijdens de puberteit. En nee, de meeste bioritmes zijn geen conditionering. Je kan toch ook de menstruatie periode niet zomaar aanpassen? Tuurlijk, slaap is anders want je kunt dwingen om niet meer te slapen, maar daar wordt je nog niet echt wakker van.

Inderdaad, slaap en menstruatie zijn anders. Toch is de menstruele cyclus wel aan te passen; vrouwen die bij elkaar in huis wonen synchroniseren de menstruele cyclus met elkaar, extreme vetzucht of anorexie leiden tot amenorroe, zware fysieke activiteiten leiden tot amenorroe, om over de pil nog maar te zwijgen :eusa_whistle: Enfin, slaap is daarmee niet mee te vergelijken, want je zegt het zelf: het is sterk afhankelijk van de willekeur. Nog sterker, elke dag passen we ons slaapritme ietwat aan. Iemand die wordt afgezonderd van een dag-nachtritme loopt op een gegeven moment uit fase i.t.t. mensen die nog steeds een dag-nachtritme hebben. Wel een circadiaan ritme, maar net iets langer of korter. Diegene is na een paar maanden -als hij een hele dag mist of teveel heeft geslapen (dat weet ik dus even niet meer)- echt niet kapot, omdat hij uit ritme is. Gradueel heeft hij een ander ritme weten te krijgen en zich weten aan te passen.

Kwaliteit van slaap is ongelooflijk relevant. In feite daar gaat dit nu juist over.

Dan heb ik waarschijnlijk een ander topic gelezen dan jij. Iemand met een oneigen bioritme heeft net zoveel potentie slecht te slapen als iemand met een goede, vandaar de voorbeelden die ik eerder noemde. Waar ligt het dan aan: bioritme, of externe factoren?

Jij gelooft dus dat het allemaal psychologisch is, maar onderzoek wijst toch echt anders uit.

Dat onderzoek rept helemaal niet over oorzaak en gevolg. Ze doen alsof de productie van melatonine zaligmakend is en niet aan verandering onderhevig. Het is niets anders dan een hormoon dat reageert op prikkels van buitenaf. De verandering in productie van dat hormoon kan net zo goed de oorzaak zijn van gedragsveranderingen die weer secundair zijn aan alle neveneffecten van de geslachtshormonen. Als je mij een slang op de nek gooit schrik ik me een hoedje waardoor mijn bijnieren veel adrenaline zullen produceren. Doe je dit vaker, dan raak ik daar aan gewend waardoor mijn adrenalineproductie minder zal zijn. Een soortgelijk onderzoek zou dan concluderen: afname van adrenaline leidt tot minder angst.

[scorchingthevortex]

Inderdaad, slaap en menstruatie zijn anders. Toch is de menstruele cyclus wel aan te passen; vrouwen die bij elkaar in huis wonen synchroniseren de menstruele cyclus met elkaar, extreme vetzucht of anorexie leiden tot amenorroe, zware fysieke activiteiten leiden tot amenorroe, om over de pil nog maar te zwijgen :eusa_whistle: Enfin, slaap is daarmee niet mee te vergelijken, want je zegt het zelf: het is sterk afhankelijk van de willekeur. Nog sterker, elke dag passen we ons slaapritme ietwat aan. Iemand die wordt afgezonderd van een dag-nachtritme loopt op een gegeven moment uit fase i.t.t. mensen die nog steeds een dag-nachtritme hebben. Wel een circadiaan ritme, maar net iets langer of korter. Diegene is na een paar maanden -als hij een hele dag mist of teveel heeft geslapen (dat weet ik dus even niet meer)- echt niet kapot, omdat hij uit ritme is. Gradueel heeft hij een ander ritme weten te krijgen en zich weten aan te passen.

Dat betekent niet dat iedereen het kan aanpassen of dat pubers dat ook kunnen. Voor een instandhouding van een goede slaapritme is melatonine nodig, en dit neemt sterk af in de puberteit.

Dan heb ik waarschijnlijk een ander topic gelezen dan jij. Iemand met een oneigen bioritme heeft net zoveel potentie slecht te slapen als iemand met een goede, vandaar de voorbeelden die ik eerder noemde. Waar ligt het dan aan: bioritme, of externe factoren?

Hoe kom je op het idee dat tegen je eigen ritme in net zo goed slaapt? Ik beweer niet dat jij dat niet kan hoor, maar wat het gros van de mensheid betreft.. het klinkt meer als iets wat jij aanneemt dan daadwerkelijk bewezen is.

Dat onderzoek rept helemaal niet over oorzaak en gevolg. Ze doen alsof de productie van melatonine zaligmakend is en niet aan verandering onderhevig. Het is niets anders dan een hormoon dat reageert op prikkels van buitenaf.

De verandering in productie van dat hormoon kan net zo goed de oorzaak zijn van gedragsveranderingen die weer secundair zijn aan alle neveneffecten van de geslachtshormonen.

Heb je de link ook gevolgd? Ze zeggen dat melatonine regulatie in de puberteit juist minder op prikkels van buitenaf reageert.

[anusthesist]

Dat betekent niet dat iedereen het kan aanpassen of dat pubers dat ook kunnen. Voor een instandhouding van een goede slaapritme is melatonine nodig, en dit neemt sterk af in de puberteit.

Ik zeg ook toch niet dat iedereen zich kan aanpassen? Mijn betoog gaat over dat bioritme aanpasbaar ís. Over die laatste zin heb ik reeds mijn ding gezegd.

Hoe kom je op het idee dat tegen je eigen ritme in net zo goed slaapt? Ik beweer niet dat jij dat niet kan hoor, maar wat het gros van de mensheid betreft.. het klinkt meer als iets wat jij aanneemt dan daadwerkelijk bewezen is.

Bij het gros van de mensheid duurt een jetlag ook toch niet langer dan 3 a 4 dagen?

[Dido]

In elk geval zijn er biologische factoren die de duur van de slaapcyclus regelen. Vermoedelijk, zoals zo vaak, zal het wel een samenspel zijn van biologische, psychologische & sociale factoren, maar om nog even terug te komen op die biologische (vermoedelijk genetische) factoren: een experiment van Menaker is toch wel een argument daarvoor.

Zij vonden een groep hamsters met een genmutatie zodat de nucleus suprachiasmaticus (SNC) een 20-uurs ritme creëerde ipv. een 24 uurs ritme. Ze verwijderden heelkundig de SNC van volwassen hamsters (met een 24 uurs ritme) en ze transplanteerden SCN weefsel van hamsterfoetussen (met een 20 uurs ritme) in die volwassen hamsters. De volwassen hamsters ontwikkelden daardoor een 20 uurs ritme. Als de volwassen hamsters daarentegen SCN-weefsel ingeplant kregen van een foetus met een 24 uurs ritme, dan ontwikkelden de volwassen hamsters ook een 24 uurs ritme. Ze namen dus het ritme aan van de donor!

zie ev. abstract 'Transplanted suprachiasmatic nucleus determines circadian period'

Een ander typerend iets is dat als men SCN neuronen losmaakt van de rest van de hersenen en 'onderhoudt' in een weefselcultuur, dan ziet men dat die SCN cellen blijven een circadiaan ritme van actiepotentialen produceren.

Dido

[anusthesist]

In elk geval zijn er biologische factoren die de duur van de slaapcyclus regelen. Vermoedelijk, zoals zo vaak, zal het wel een samenspel zijn van biologische, psychologische & sociale factoren, maar om nog even terug te komen op die biologische (vermoedelijk genetische) factoren: een experiment van Menaker is toch wel een argument daarvoor.

Zij vonden een groep hamsters met een genmutatie zodat de nucleus suprachiasmaticus (SNC) een 20-uurs ritme creëerde ipv. een 24 uurs ritme. Ze verwijderden heelkundig de SNC van volwassen hamsters (met een 24 uurs ritme) en ze transplanteerden SCN weefsel van hamsterfoetussen (met een 20 uurs ritme) in die volwassen hamsters. De volwassen hamsters ontwikkelden daardoor een 20 uurs ritme. Als de volwassen hamsters daarentegen SCN-weefsel ingeplant kregen van een foetus met een 24 uurs ritme, dan ontwikkelden de volwassen hamsters ook een 24 uurs ritme. Ze namen dus het ritme aan van de donor!

zie ev. abstract 'Transplanted suprachiasmatic nucleus determines circadian period'

Een ander typerend iets is dat als men SCN neuronen losmaakt van de rest van de hersenen en 'onderhoudt' in een weefselcultuur, dan ziet men dat die SCN cellen blijven een circadiaan ritme van actiepotentialen produceren.

Dido

Ik ontken de biologische rol van het slaap/waaktritme ook niet. Ik beweer alleen dat deze aanpasbaar is door externe invloeden en niet een statisch geheel is dat z'n eigen ding maar doet. Gelukkig niet, want daar zijn hormonen niet voor bedoeld.

Leuke discussie overigens.

[scorchingthevortex]

Ik ontken de biologische rol van het slaap/waaktritme ook niet. Ik beweer alleen dat deze aanpasbaar is door externe invloeden en niet een statisch geheel is dat z'n eigen ding maar doet. Gelukkig niet, want daar zijn hormonen niet voor bedoeld.

Je vergat te reageren op mijn laatste punt van daarnet: melatonine is minder regelbaar in de pubertijd. Het neemt ook sterk af net voor de pubertijd, wat over het algemeen geassocieerd is met slechte slaap.

Als jij denkt dat dat het kip of het ei verhaal is, en mogelijk allemaal komt omdat jongeren niet willen slapen (wat mij heel vreemd lijkt aangezien ze toch meestal best slaafs reageren op lichaamsimpulsen) dan mag je verklaren hoe het komt dat melatonine ook afneemt in andere culturen, inclusief minder geïndustrialiseerde samenlevingen. Waarom zouden al die jongeren daar zo laat gaan slapen als het niet genetisch is bepaald? Waarom zou iemand zonder kunstmatig licht nog laat willen opblijven?

Last but not least, onderzoek bij permanente nachtwerkers, mensen die hun slaap ritme al jaren aangepast beleven, toont aan dat ze zich niet volledig aanpassen en problemen blijven houden.

Phillips B, Magan L, Gerhardstein C, Cecil B (1991) Shift work, sleep quality, and worker health: A study of police officers. South Med J 84, 1176–96.

Takahashi M et al (1999) Shift work-relatedproblems in 16-h night shift nurses (2): Effects on subjective symptoms, physical activity, heart rate, and sleep. Ind Health 37, 228–36.

Åkerstedt T (1990) Psychological and psychophysiological effects of shift work. Scand J Work, Environ Health 16 (suppl 1), 624–41.

Dat schopt jouw bewering je je zomaar kunt aanpassen toch onderuit. Natuurlijk is nachtwerk een grote aanpassing te noemen, en zegt het niets over subtielere shifts van een uurtje vroeger of later, maar het bewijst wel je je niet los kunt maken van licht als regulering van slaap. Als je vervolgens weet dat dit wordt gereguleerd door melatonine, wat minder reageert op licht in de puberteit, is het toch voor de hand liggend dat de slaap ritme zich in de puberteit verschuift.

[Dido]

Ik ontken de biologische rol van het slaap/waaktritme ook niet. Ik beweer alleen dat deze aanpasbaar is door externe invloeden en niet een statisch geheel is dat z'n eigen ding maar doet. Gelukkig niet, want daar zijn hormonen niet voor bedoeld.

Klopt. Eén van de therapieën bij slaapstoornissen (vnl. bij een delayed fase of een advanced fase) is chronotherapie. Iemands moment van slapen geleidelijk aan verschuiven, zeg maar, tot die aan een 'beter' ritme gewoon is. In eerste instantie gaat de cliënt een stuk later slapen dan hij gewoon is, zodat die erg vermoeid is en vaak direct in slaap valt als die dan gaat slapen. Men schuift dat uur van slapengaan steeds wat verder vooruit, zodat men tenslotte een bijna volledige fase vooruit is geschoven en men dus komt aan het gewenste uur van slapengaan.

Er zijn ook andere gelijkaardige methodes waarin men, zoals jijzelf ook al beschreef in een vroeger berichtje, steeds een beetje vroeger gaat slapen.

Wat de effectiviteit precies is van die therapieën, weet ik niet, maar aangezien ze toch vaak worden toegepast (zij het aangevuld met slaaphygiëne en ev. andere maatregelen), veronderstel ik voor even dat ze het toch niet zo heel slecht doen. Toch lees ik dat mensen wel vaker hervallen in hun oude patroon als ze weer een beetje durven afwijken van hun 'nieuwe' ritme. En dat het natuurlijk ook heel wat inspanning vraagt om vol te houden, niet in het minst in de periode van 'verschuiven'. Vermoedelijk dus (vooral omwille van het 'hervallen') speelt de biologie toch een niet te onderschatten rol in dit alles.

Toch nog een eigen weinig representatieve & dus niet-wetenschappelijke bedenking hierbij... :eusa_whistle:

Ikzelf vind het erg moeilijk om mijn eigen slaapritme te veranderen. Om van mijn avond-(of zeg gerust nacht-)mens zijnde af te geraken... Niet in het minst omdat ik steeds weer merk hoe ik, van nature uit & als ik maar even de gelegenheid krijg, terugval op het lang opblijven en laat opstaan. En daarbij ook op te merken dat ik vooral 's avonds (of soms zelfs 's nachts) het beste presteer, ook cognitief... Maar goed, dat is natuurlijk mijn eigen ervaring...

Leuke discussie overigens.

Zeker! En interessant! ](*,)

Dido

[anusthesist]

Het neemt ook sterk af net voor de pubertijd, wat over het algemeen geassocieerd is met slechte slaap.

Dat valt blijkbaar wel mee, uit jouw eigen bron:

At the annual meeting of the Associated Professional Sleep Societies in June, she and colleagues presented research showing that in the evening, exposure to even very dim lighting delayed melatonin secretion for participants who were in middle or late puberty, but not for prepubertal participants.

dan mag je verklaren hoe het komt dat melatonine ook afneemt in andere culturen, inclusief minder geïndustrialiseerde samenlevingen. Waarom zouden al die jongeren daar zo laat gaan slapen als het niet genetisch is bepaald?

Gedragsveranderingen ten gevolge van hormonale veranderingen zijn wel degelijk genetisch.

Last but not least, onderzoek bij permanente nachtwerkers, mensen die hun slaap ritme al jaren aangepast beleven, toont aan dat ze zich niet volledig aanpassen en problemen blijven houden.

Heb je nog een extremer voorbeeld dan mensen die alleen 's nachts wakker zijn? Mensen die altijd wakker zijn bijvoorbeeld? Alle gekheid op een stokje, natuurlijk zit er een grens aan wat je lichaam aan kan. Nogmaals, ik beweer nergens dat sommige mensen (zoals mensen die alleen 's nachts werken) moeite met hun bioritme hebben. Dit is zelfs logisch omdat het psychosociale (werken 's nachts) compleet het tegenovergestelde is van het biologische (slapen 's nachts). Bij pubers praten we echter over maximaal enkele uren, niet complete nachten.

Dat schopt jouw bewering je je zomaar kunt aanpassen toch onderuit.

Wat schopt mijn bewering onderuit, de titels van een drietal artikelen? Je zou op z'n minst de relevante quotes c.q. conclusies hier neer kunnen zetten opdat ik er uberhaupt op kan reageren.