Wat het eventuele ontbreken van een 'geest' bij virtuele/kunstmatige/niet-menselijke intelligente wezens betreft: de menselijke geest of ziel lijkt me een zinvolle abstractie, maar wel een abstractie. Veronderstellen dat er 'iets' is dat de mens per definitie wezenlijk anders maakt dan een andere intelligentie, ongeacht of die ander in alle relevante vergelijkingscriteria identiek is, lijkt me onnozel en zelfs gevaarlijk. Een mens en zijn kloon zijn dus gelijk. Voor zover de een een ziel heeft, heeft de ander die ook. Dat de een geëvolueerd is en de ander kunstmatig, maakt voor de realiteit van het bewustzijn en de aard van de persoonlijkheid niets uit.
Wat dan de criteria zijn op basis waarvan een wezen gelijkwaardigheid aan mensen zou moeten kunnen claimen, weet ik niet. Ik denk dat Veertje een zeer sterk punt heeft waar ze wijst op het belang van identificatie. Om sympathie voor iemand te ontwikkelen, moet je inzicht (denken te) hebben in diens motieven en intenties, en dat kan pas als je je tot op zekere hoogte in diegene kunt inleven.
Wat dat betreft is er overigens historisch gezien weinig nieuws aan het vraagstuk: mensen hebben immers over het algemeen ook vrij veel moeite om zich in te leven in andere mensen, en de Ander als gelijkwaardig aan de ingroup te beschouwen. Als er nieuwe volken werden ontdekt, leverde de vraag of die een ziel hadden de Kerk altijd voldoende stof voor debat op, en de late 19e-eeuwer had bijzonder veel moeite om niet in categorieën van rassen te denken. In die context bezien is de vraag naar de gelijkwaardigheid van een virtuele intelligentie alleen een volgende stap in de verruiming van ons identificatievermogen.
Afgezien dan van het feit dat de toetsingsmiddelen in dezen zo moeilijk te vinden zijn. We weten ondertussen dat zowel 'goddelijke afstamming' als 'ras' verouderde categorieën zijn, maar we kunnen de middeleeuwers en 19e-eeuwers niet al te zeer kwalijk nemen dat zij dat niet wisten, en weten niet welke vergissingen ons nog te wachten staan. (Dadelijk gaan wij collectief als massamoordenaars de geschiedenis in omdat we onze oude computers decennia lang genadeloos afgeslacht hebben, doof voor hun protesten en blind voor hun bewustzijn!) Zo ver lijkt het me nog niet, maar de nu nog hypothetische vragen zijn zeker relevant, al was het maar om ons te realiseren hoe kunstmatig de constructie van onze eigen identiteit eigenlijk nog altijd is, hoe verlicht we ook zijn.
Puzzels