mens door een godheid?

[Assassinator]

mensen in vredesnaam!! kunnen we nu AUB ontopic gaan!

[Gabri]

mensen in vredesnaam!! kunnen we nu AUB ontopic gaan!

In vredesnaam niet. Dat zijn we al.

[Fujaro]

Wellicht, Assassinator, wreekt zich nu je ietwat onduidelijke vraagstelling die (te) veel ruimte laat voor interpretatie.

Zoals al eerder aangegeven zoek ik het antwoord op je vraag vooral in het fenomeen dat religie in staat is om irrationale gevolgtrekkingen te internaliseren bij haar volgelingen. Wellicht past dat helemaal niet in de richting waarin je dit topic wilde exploreren. Maar hé, dit is een forum, en daar bepalen de forumleden welke verklaring ze willen exploreren en niet de vraagsteller. Ehhh, sorry.

[Gabri]

Wanneer Dawkins in zijn nieuwste uitbraaksel "The God Delusion (Ned. vertaald met 'God als misvatting') schrijft....:

"Het bijbelverhaal van de verwoesting van Jericho door Jozua of de invasie van het Beloofde Land in het algemeen, is normaliter niet te onderscheiden van Hitlers invasie in Polen of van de afslachting die Saddam Hoessein aanrichtte onder Koerden en Moeras-Arabieren."

...is dat niet alleen uitermate kwetsend en beledigend aan het adres van de Joodse gemeenschappen, maar het sterkt mij eens temeer in mijn opvatting dat Dawkins dom, onwetend en arrogant is m.b.t. de Bijbel en t.a.v. religie in het algemeen.

Integendeel, Dawkins heeft de bijbel goed gelezen. De OT-god is een god in de traditie van oorlogsgoden.

Dus niet goed gelezen.

Dawkins is iemand die door zijn redeneertrant volledig buiten de bijbelverhalen staat. Hij redeneert vanuit de positie van een buitenstaander, ook al zou hij de bijbel hebben gelezen. De bijbel lezen geeft nog geen garantie dat je de ware bedoelingen van de bijbelschrijvers begrijpt.

Dawkins benadert de verhalen (vooral de geweldsteksten) als puur historisch: van wie is het afkomstig, iets wat echt gebeurd is..? Door zo de tekst te benaderen loop je het verhaal uit. Dan vermoord je het verhaal zélf. Wanneer je gaat kijken op eventuele aanwezigheid van religieuze waarheden over god, mens en wereld, dan plaats jezelf buiten de verhalen. Dawkins en zijn adepten analyseren de Schrift als een object. Dit is geen eerlijke omgang met de Schrift.

Zoals Kuitert schrijft:

"Verhalen als bestaansverlichting, als uitleg van onszelf aan onszelf, Als mensen ze zo eens lazen,(..). Het verhaal blijft er het verhaal bij, heeft geen vivisectie nodig, moet alleen verteld worden, om betekenis af te geven aan de lezer.(uit; 'Hetzelfde anders zien')

Om de Schrift te begrijpen moet je je houding omdraaien. Wij leggen de tekst niet uit, maar de tekst, de verhalen óns.

Beken eens werkelijk kleur. De god, zoals hij zich in onderstaand citaat in het OT openbaart, is een verwerpelijke god naar iedere menselijke maatstaf, een kindermoordenaar:

Exodus 12:29 (KJV) "And it came to pass, that at midnight the LORD smote all the firstborn in the land of Egypt, from the firstborn of Pharaoh that sat on his throne unto the firstborn of the captive that was in the dungeon; and all the firstborn of cattle."

Ook hier weer binnen de relatie(context) van het boek Exodus (Sjemot) lezen:

Het Hebreeuwse volk viert in Egypte al het eerste Pesachfeest.

Midden in de verdrukking viert het volk Israël al de bevrijding. Midden in de dood, vieren ze al het leven. .

Bij elkaar horen:

Ex. 11, 1-10; De aankondiging van de 10e plaag;

Ex. 12, 1-28; De instelling van het Pascha;

Ex. 12, 29-30; De tiende plaag;

Ex. 12, 31-42; De uittocht.

Het Pesach-feest is een begin en moet worden verstaan zoals in het boek 'In den beginne' (Genesis; Bèrèrsjiit= "In den beginne")

Bij dit belangrijke Joods feest wordt herdacht waar het om begonnen is, waar het om gaat tussen God en mens: Menswording in vrijheid, geroepen worden uit de chaos, uit het ongeluk. (water: Zie Genesis) (Zie ook Jezus 'wandelend'(gaande) over het meer (Joh.) (Zie ook Joh. 1,1)

Of ben je de mening toegedaan dat kindermoord een goede daad is?

Het offer van Abraham moet je lezen als een protest tegen de kinderoffers van de Kanaänieten.

De geschiedenis van Israël is een geschiedenis van langdurig verval en opeenvolgende catastrofen. Maar Israél bekeek bekeek zijn geschiedenis vanuit het oogpunt van het heil en daarin is het uniek. De talloze volkeren in de wereldgeschiedenis die veroverd werden door een machtiger volk, pasten zich vroeg of laat aan aan de heersende cultuur van de overwinnaar en gaven hun eigenheid prijs. Alle veroveraars van Israël hadden ook werkelijk een veel hoger ontwikkelde cultuur en toch heeft Israél zich daar nooit aan onderworpen, terwijl ze zeer bekwaan waren om te leren. Er bestaat maar één steekhoudende verklaring voor: het vertrouwen in JHWH en zijn volk.

Laat je moraal nu eens werkelijk spreken Gabriël,

Dat doe ik door de tekst te laten spreken, door open te staan voor de Schrift.

Als dat geen kleur bekennen is !!

[qrnlk]

In veel opzichten waren de 10 plagen van Egypte meer gericht tegen de goden van Egypte dan tegen de mensen.

De eerste plaag was het in bloed veranderen van de Nijl, een direct bewijs van de machteloosheid van Hapi. Daarbij komt nog dat bepaalde vissen als heilig werden vereert. De plaag van kikkers was een directe aanval op de kikker-god Heqt. De derde plaag, waarbij stof in muggen veranderde was niet te evenaren door de magie van de priester-orde tot schande van hun god van de magie, Thot.

Vanaf de vierde plaag werden alleen de Egyptenaren getroffen door de plagen. De vierde plaag, hondsvliegen, trof alleen de Egyptenaren. De volgende plaag, een ziekte onder het vee, vernederde verschillende goden: Hathor, Apis en Noet. De plaag van zweren bewees de nutteloosheid van de goden die genezing zouden brengen: Thot, Isis en Ptah. De zware hagelstorm bewees dat JHWH de macht had over de natuurkrachten, terwijl de bliksem god Resjef en de heer van de regen en donder, Thot, niets voor hun aanbidders konden doen.

De sprinkhanen plaag was een nederlaag voor de goden van de oogst, waaronder de god van de vruchtbaarheid, Min, waarvan men dacht dat ze de oogst beschermde. De duisternis bracht schande over de zonnegoden Ra en Horus en al weer over Thot, de god die de zon, de maan en de sterren geordend zou hebben.

Farao wist nu wie JHWH was; hij had Zijn volk moeten laten gaan. Hij was niet te verontschuldigen na het zien van al deze bewijzen.

Tenslotte de dood van de eerstgeborenen was de grootste vernedering voor de goden van Egypte. De Farao bestempelde zichzelf als god, de zonen van Ra of Amon-Ra. De dood van de eerstgeborene van Farao betekende de dood van een god. De volledige machteloosheid en nutteloosheid van de Egyptische goden bleek door dat ze niet in staat waren om de Egyptenaren te behoeden.

Is God gerechtigd om te doden?

Van wie hebben wij het leven ontvangen en door wiens wil leven wij? Hebben wij ook maar iets dat wij aan god zouden kunnen geven, wat wij niet eerst van hem ontvangen hebben? Kan iemand zeggen dat JHWH hem iets schuldig zou zijn? Er staat geschreven: De ziel die zondigt die zal sterven. Denk je dat het vanuit gods standpunt uit bezien wij daadwerkelijk leven? Voor god zijn wij allemaal al lang dood, juist omdat we allemaal zondigen en uiteindelijk zullen sterven.

Het is echter al laat, morgen ga ik verder.

[Johan2]

Of ben je de mening toegedaan dat kindermoord een goede daad is?

Het offer van Abraham moet je lezen als een protest tegen de kinderoffers van de Kanaänieten.

Ach ja, dat kun je hier ook 10 keer vertellen, maar het probleem met fundamentalisten, gelovig of ongelovig, is dat ze liever aan hun eigen, niet historische lezing vasthouden. Dat scheelt namelijk een hoop moeite, zelf denken bijvoorbeeld, over de werkelijke vragen waar de bijbelschrijvers je mee confronteren. Het leven is een stuk makkelijker als je je kunt verschuilen achter Gods Woord of Rita's Rationaliteit.

Overigens zul jij, Gab., ook ongetwijfeld de mening zijn toegedaan dat een hoop teksten inderdaad zó tijdgebonden zijn, dat we er nu inderdaad geen enkele boodschap meer aan hebben en er met een grote boog omheen lopen. (Dit om degenen die nu half Leviticus en Numeri willen gaan citeren de moeite te besparen).

[janviet]

Hi Johan,

Overigens zul jij, Gab., ook ongetwijfeld de mening zijn toegedaan dat een hoop teksten inderdaad zó tijdgebonden zijn, dat we er nu inderdaad  geen enkele boodschap meer aan hebben en er met een grote boog omheen lopen. (Dit om degenen die nu half Leviticus en Numeri willen gaan citeren de moeite te besparen).

En wie bepaalt aan welke stukken tekst we 'geen enkele boodschap meer hebben'? Wat betekent het 'tijdgebonden' zijn van een tekst anders dan dat we de inhoud van die tekst nu niet meer wenselijk vinden vanwege onze veranderde moraal? Zou het kunnen dat onze moraal niet uit dit onfeilbare boek voortkomt, maar ergens anders zijn oorsprong vindt en we daarom in staat zijn om te kiezen welke stukken tekst we verwerpen (en hoe we al die ander stukken tekst dienen te interpreteren)?

Groeten,

Jan

[Johan2]

Je toon is in ieder geval nog als vanouds...

Dank je. En als we het toch over toon hebben: volgens de forumregels kun je je “Hi ...” en “Groeten, Jan” achterwege laten.

Ik vermoed ook dat in Nederland minder dan de helft van de christenen niet geloven dat alles in de bijbel letterlijk moet worden genomen .... Maar, ik vraag me wel af hoe 'wetenschappelijk' die 5 à 10% is.

Een gok op basis van de officiële/officieuze standpunten van de verschillende kerkgenootschappen. Dat maakt dat de 5 à 10 % inderdaad te laag zal zijn. Het feit dat b.v. de RK Willibrordvertaling in de inleiding op Genesis stelt dat het hier om mythische verhalen gaat wil inderdaad niet zeggen dat er geen katholieken rondlopen die dat puntje even gemist hebben. Dat heeft overigens meer te maken met (wetenschappelijke) onewetendheid dan met religieuze overtuiging. Vergelijk het met het pecentage mensen dat meent dat de zon om de aarde draait.

De CPBcijfers zijn sowieso nogal bizar: 31% v.d. Nederlanders zou de bijbel letterlijk nemen? D’r gaat niets eens, of amper, 31% naar de kerk!

Soms kan enige discussie over 'feiten' best nuttig zijn...

In dit geval zeker.

De Nederlander wordt rationeler. Dat is wat ik daaruit afleid.

Oh nee. Zie deze, waar het overigens ging over de Nederlander wordt mondiger, maar dat beschouw ik, in dit geval, als synoniem.

Veel mensen vinden het volkomen rationeel om te geloven dat het scheppingsverhaal waar is. Een deel van hen gelooft in de letterlijke waarheid ervan, maar de 'geavanceerde' gelovige doet dat natuurlijk niet (waarschijnlijk omdat wat we nu weten van de wereld die letterlijke uitleg irrationeel maakt).

Dat snijdt aan het onderwerp waarop HoE nog steeds een antwoord van mij tegoed heeft.

Ja, het verhaal heeft ooit de status van historisch feit gekregen, maar als jij en ik ervan overtuigd zijn dat het dat niet is, dan moet jij, net als ik, toch ook beseffen dat in ieder geval de schrijver zélf dat geweten moet hebben? (In het geval van het scheppingsverhaal, anders dan bij b.v. Job of Jona, ligt het iets gecompiliceerder, omdat het is ontstaan over een lange periode uit verschillende teksten. Maar goed, het principe verandert er niet door en geldt dat iedere schrijver dat geweten moet hebben van zijn stukje). De motieven nu voor de schrijver(s) om het verhaal zo op te schrijven, zijn nu nog net zo interessant als toen. Alleen simplisten zonder kennis van of gevoel voor dit soort zaken denken e.e.a. met een kaboutervergelijking opgelost te hebben.

Natuurlijk is religie een factor van belang, maar daaruit volgt absoluut niet dat dat wenselijk is. Juist omdat het zo'n belangrijke factor is, zal ik me ermee blijven bemoeien.

Hebben we een missie?

En wie bepaalt aan welke stukken tekst we 'geen enkele boodschap meer hebben'?

Jij natuurlijk. Wie anders? Of verwacht jij ook al dat alles je wordt voorgekauwd. Had je ook gehoopt dat alles voor je gedaan werd? Heb jij ook al tevergeefs op Sinterklaas zitten wachten en ben je nu gwoon teleurgesteld?

[janviet]

Je toon is in ieder geval nog als vanouds...

Dank je. En als we het toch over toon hebben: volgens de forumregels kun je je “Hi ...” en “Groeten, Jan” achterwege laten.

Graag gedaan, en ik heb je suggestie ter harte genomen.

De motieven nu voor de schrijver(s) om het verhaal zo op te schrijven, zijn nu nog net zo interessant als toen

En wat maken die motieven interessanter dan de motieven van de schrijver(s) van om het even welk ander boek?

Natuurlijk is religie een factor van belang, maar daaruit volgt absoluut niet dat dat wenselijk is. Juist omdat het zo'n belangrijke factor is, zal ik me ermee blijven bemoeien.

Hebben we een missie?

Ik weet niet wie je met 'we' bedoelt. Ik reageerde hiermee op Gabriël die impliceerde dat ik me niet met religie moest bemoeien.

En wie bepaalt aan welke stukken tekst we 'geen enkele boodschap meer hebben'?

Jij natuurlijk. Wie anders?

Op deze manier kan ik om het even welk boek ter hand nemen, daar zelfgekozen stukjes tekst uitlepelen en daar een diepere betekenis aan toekennen. We hebben deze discussie al eens eerder gehad en toen heb je me ook al niet duidelijk kunnen maken wat de bijbel nu zo bijzonder maakt dat het zo'n speciale status verdient.

[Johan2]

De motieven nu voor de schrijver(s) om het verhaal zo op te schrijven, zijn nu nog net zo interessant als toen

En wat maken die motieven interessanter dan de motieven van de schrijver(s) van om het even welk ander boek?

Heb ik het over exclusiviteit gehad? Dacht het niet.

Natuurlijk is religie een factor van belang, maar daaruit volgt absoluut niet dat dat wenselijk is. Juist omdat het zo'n belangrijke factor is, zal ik me ermee blijven bemoeien.

Hebben we een missie?

Ik weet niet wie je met 'we' bedoelt. Ik reageerde hiermee op Gabriël die impliceerde dat ik me niet met religie moest bemoeien.

Als het je echt interesseert kunnen Gabriël en ik je misschien nog wel wat boektitels geven.

En wie bepaalt aan welke stukken tekst we 'geen enkele boodschap meer hebben'?

Jij natuurlijk. Wie anders?

Op deze manier kan ik om het even welk boek ter hand nemen, daar zelfgekozen stukjes tekst uitlepelen en daar een diepere betekenis aan toekennen.

Wat voor een "diepere betekenis" bedoel je? Er zijn vele boeken met een "diepere betekenis". Bedoel je letterlijk "Gods Woord" o.i.d., i.p.v. een boek voor mensen door mensen, die, hoop ik, net als jij of ik, zoeken en vragen?

We hebben deze discussie al eens eerder gehad en toen heb je me ook al niet duidelijk kunnen maken wat de bijbel nu zo bijzonder maakt dat het zo'n speciale status verdient.

Zie boven.

Je vraagt naar de bekende weg, Jan, maar je wil het antwoord niet horen.

[qrnlk]

De (christelijke) bijbel stel zelf dat bijvoorbeeld de wet van mozes een einde vond met de dood van Jezus (Rom. 7:6,7; Rom. 10:4; Kol. 2:13-16). De lessen of beginselen die er uitspreken zijn natuurlijk altijd van toepassing, maar dat is iets voor het individueel geweten van elke christen.

Op deze manier kan een verzameling boeken die over een periode van 1600 jaar is geschreven voor de mensen gedurende die tijd in latere teksten eerdere passage opheffen zodra deze hun doel gedient hebben en niet langer van toepassing zijn.

[Assassinator]

In vredesnaam niet. Dat zijn we al.

het gaat op dit moment over bijbelinterpretatie, dat is flink off-topic.

[qrnlk]

De vraag is volgens mij te vaag. Iedereen leest er iets anders in.

Persoonlijk lees ik het als "Heeft JHWH de mens geschapen?"

Maar anderen zullen hun god invullen en hun scheppingsverhaal. Weer anderen zullen god als fictie zien en dus dat invullen.... zo praat je lang elkaar heen.

[Assassinator]

ja dat klopt. daarom vroeg ik aan het begin van dit topic: welke eigenschappen zou een godheid hebben als deze de mens geschapen zou hebben? daar stel ik nu bij: in hoeverre komt dit overeen met de hedendaagse religies/mythes?

die 1ste vraag werd alleen compleet genegeerd...

[Gabri]

Hi Gabriël,

Deze zogenaamde "treffende" omschrijving de God van het oude Testament van jouw goeroe R. Dawkins is een absoluut werkelijke miskleun van de eerste orde.

Jammer dat je wederom geen enkel argument aandraagt, en niet verder komt dan een beetje schelden...

Waar dan ? Schelden.. ?? Kom nou. Ik reageer misschien een klein beetje pittig vanwege al die naïeve reacties van zogenaamde "deskundige" standpunten van atheïsten.

Argumenten heb ik in de bovenstaande postings aangedragen.

Meen jij oprecht dat het OT een morele leidraad voor je is?

Ja, zoals voor miljoenen en miljoenen mensen, Christenen en vooral Joden.

Joden lezen al duizenden jaren uit de Torah.

Ik moet het nog meemaken dat Joden na de Sjabbat, wanneer ze in de Torah (gewelds)gelezen hebben , de synagoge uitkomen en besluiten op grond van "er staat (letterlijk) geschreven" wie zie eventjes gaan "uitroeien, vermoorden, vrouwen nemen...

Zie je nu je eigen belachelijk, naïeve standpunt ??.. en dat van sommige anderen (Dawkins incluis) ??

Het zijn juist dezelfde germanen en andere bevolkingsgroepen die regelmatig pogroms uitvoerden en de joden vermoordden.

Als we naar de vroege Middeleeuwen in Europa kijken, dan hadden de Joden aan de oevers van de Rijn al gemeenschappen/nederzettingen gesticht met een met een zéér hoog ethische levenswijze.

Terwijl wij Germanen, Franken nog half in berenvelletjes rondliepen en onderling bijna voortdurend in oorlog verkeerden en elkaar afslachtten en offers brachten aan goden.

Het zijn juist de Kanaänieten, de Assyriërs e.d. die (mensen)offers brachten aan de goden, anderen vervolgden, vernietigden, verbannen, onderdrukten.

De 'Amalekieten' zijn van alle tijden.

Dan vraag ik me oprecht af op basis waarvan je het kaf van het koren weet te scheiden.

Op basis van modern bijbelexegese.

Heb je wel eens van de historisch-kritische bijbelverklaring gehoord ??

Het doel van de historisch-kritische bijbelverklaring is dus: de omstandigheden die geleid hebben tot het ontstaan van een tekst en de doelstellingen van de verschillende schrijvers onderzoeken en zo getrouw mogelijk weergeven. Zo kan de wetenschappelijke benaderingswijze ons behoeden voor de ontelbare misverstanden waartoe een 'naïef' lezen van de bijbel jammer genoeg kan leiden.

Of men zich echt laat aanspreken door een bijbeltekst, of men hetgeen die tekst zegt ook wil toepassen in zijn eigen leven en of men ten slotte kan geloven in degene over wie elke bladzijde van de bijbel spreekt, in God, dat is natuurlijk een heel andere kwestie!

... maar het sterkt mij eens temeer in mijn opvatting dat Dawkins dom, onwetend en arrogant is m.b.t. de Bijbel en t.a.v. religie in het algemeen.

Dit is een aardige illustratie van het punt dat ik eerder maakte. Bij elk kritisch geluid, ga je niet inhoudelijk in op de kritiek, maar maak je de criticus uit voor dom en stel je dat deze te weinig weet van religie en hoe je de bijbel moet interpreteren.

Bij deze alsnog hierboven en vorige postings.....

Zijn boekje "The God Delusion" kost 24,95 euro, maar het is weggegooid geld.

Je lijkt zo'n intense haat tegen Dawkins te voelen,

Flauwekul. Ik reageer vooral op die nonsens van Dawkins.

(Hoewel ik (dat wil ik niet loochenen), ook op talloze andere punten van hem kritiek heb.)

dat ik inderdaad denk dat het voor jou geen enkele zin heeft om dit boek te lezen. Je staat daarin niet alleen. Voormalig minister van justitie, Donner, getuigt hier van zijn afkeer van het boek van Dawkins. Zijn taalgebruik is wat sjieker, maar feitelijk zegt hij hetzelfde als jij. Zijn verhaal zit vol met stromannen en ik vraag me echt af of hij het boek wel gelezen heeft. Vooral heel 'sterk' is dat hij Dawkins ervan beschuldigt de bewijslast (voor het bestaan van God) om te keren...

Hmm. Ik ben niet echt een fan van Donner.....maar ik moet hem helemaal gelijk geven. Het stukje van Donner kende ik niet. Bedankt dat je mij erop gewezen hebt... Stromannen ? Welke ? Het moet nu ondertussen duidelijk zijn dat Dawkins zèlf richt op een stroman.

Voorts vind ik het opvallend dat hij hetzelfde zegt over de 'invloed van het Christendom'als ik in een voorbijgaande topic tegen Fujaro. "De cultuur waaruit humanisme; verlichting en westerse wetenschap zijn voortgekomen, is ondenkbaar zonder het Christendom"

Donner eindigt zijn 'betoog' met een ander juweeltje. Als voorbeeld voor '...de schrijfstijl, de selectieve argumentatie en de betoogtrant' waar Donner zich zo aan ergert noemt hij '...zijn bewijs dat geen wetenschapper in God gelooft'. Ik heb niet de moeite genomen om Dawkin's tekst na te pluizen, maar ik kan me niet herinneren dat Dawkins dat ooit heeft proberen te bewijzen (mocht iemand een quote hebben uit 'The God Delusion' waaruit het tegendeel blijkt, dan zou ik dat heel graag horen). Volgens mij zegt Dawkins slechts dat hij zich niet kan voorstellen hoe een goed wetenschapper tegelijk religeus kan zijn.

Misschien maakt Donner hier een klein misstapje, maar peanuts.

Maar wees gerust: een goede wetenschapper kan heel goed (bijbels)gelovig zijn.

http://www.nieuwamsterdam.nl/?s1=item&cntID=904

Donners reactie is een klein juweeltje. Het blinkt in ieder geval van alle kanten in tegenstelling tot de botte, doffe, nietszeggend, naïef standpunt van Dawkins t.a.v. de bijbel.

Dat zelfs een atheïst als Marcel Hulspas op het boek van Dawkins kritiek heeft, zegt misschien al genoeg.

http://www.nieuwamsterdam.nl/?s1=item&cntID=851

Maar anders dan Donner, weet hij volgens mij prima onderscheid te maken tussen wat hij wil en wat is.

Helaas niet. Eerst leren bijbellezen, dan vervolgens onderscheid maken.

Maar goed, ik wil je met genoegen 'Letter to a Christian Nation' van Sam Harris aanraden. Het is een goed leesbaar boekje dat je misschien met een iets meer 'open mind' tegemoet kunt treden.

Ik ken het boek niet, maar ik vrees van hetzelfde laken en pak.

Ik geef een hint:

Lees eens:

"Een tijd van oorlog, een tijd van vrede"; bezetting en bevrijding in de Bijbel"van Klaas A.D.Smelik.

"Het is een feit dat....de resultaten van recente bijbelstudies nog steeds niet doorgedrongen zijn tot de brede lagen van de bevolking, zelfs niet tot de toonaangevende intellectuelen (journalisten, dichters, wetenschappers..e.a.). De Jezus-bestsellers die de laatste jaren verschenen zijn, profiteren allemaal van het feit dat veel christenen en niet-(anti-)christenen niet op de hoogte zijn van de resultaten van de bijbelwetenschap...

(Jacob Kremer, in "Stimmen der Zeit", 2/1993)