Super Relativiteit

[wnvl1]

QM staat toe om te werken met deeltjes die exact gelocaliseerd zijn, maar je kan ook werken met deeltjes die verspreid zijn. De Bohmse interpretatie (waarnaar af en toe wel eens verwezen wordt op dit forum) is een theorie waarin deeltjes echte puntsachtige objecten zijn met een precieze locatie, in tegenstelling tot de “verspreide waarschijnlijkheidswolken” van de Kopenhagen-interpretatie. Het is een minder populaire interpretatie, maar ze kan ook alles uitleggen. Het is altijd wat afhankelijk van de theorie die je wil uitleggen, of deeltjes daarin nu puntdeeltjes zijn of net niet. Er is geen eenduidig antwoord.

[Professor Puntje]

Die waarschijnlijkheidswolk is toch niet de grootte van het deeltje?

[wnvl1]

Dat hangt af van jouw interpretatie.

[Regor]

@wnvl1,

Oh ja ? .... hangt de werkelijkheid af van interpretatie ?
Neen, we weten gewoon nog niet op welk been we moeten staan.

[wnvl1]

Het dubbelspleet-experiment (vereenvoudigd)

Wat je doet:
Je schiet een voorwerpje (bijv. een elektron) door twee spleten op een scherm.

Wat er gebeurt:

Als je niet kijkt welke spleet het elektron door gaat, zie je een interferentiepatroon op het scherm, alsof het elektron door beide spleten tegelijk ging.

Als je wel meet welke spleet het elektron kiest, verdwijnt dat patroon en gedraagt het elektron zich als een deeltje, alsof het maar één spleet koos.

Wat we zeker weten:
De wiskunde voorspelt exact wat je ziet. Experimenteel is dit niet te weerleggen.

Wat interpretaties verschillend maken:

Kopenhagen: De elektron “bestaat in superpositie” tot we meten.

Veel-werelden: Het elektron gaat door beide spleten, maar in verschillende “parallelle werelden”.

Bohm: Het elektron heeft altijd een positie, maar wordt gestuurd door een “golffunctie” die interfereert.

Feit: Het patroon verschijnt altijd zoals de wiskunde voorspelt.
Onzekerheid: Wat dit betekent over de “echte werkelijkheid” is nog niet bekend.


Denk je dan dat we ooit gaan weten wat er echt gebeurt? Heb je enig manier om uit te maken wat er 'echt' gebeurt? Ik denk het niet. Het is maar een verhaal dat erbij vertelt wordt, om de wiskunde een zekere interpretatie te geven.

[Professor Puntje]

Wat gebeurt er met impulsbehoud als het elektron door de spleten gaat? Als het daarbij wordt afgebogen (te controleren door het elektron verderop op te vangen) dan zou er bij de spleten een impulsstoot moeten worden geabsorbeerd. Maar kan er dan nog wel interferentie optreden?

[wnvl1]

Als je op de spleten een apparaatje zet dat meet hoe het elektron afbuigt, dan projecteer je het elektron in een staat met een specifieke impulsrichting. Daardoor wordt de elektronengolf verstoord, en het superpositiestadium dat nodig is voor interferentie wordt vernietigd.

[Professor Puntje]

Ik neem aan dat het materiaal rond de spleten de impulsstoot opneemt (want wat anders), en dat gebeurt dan altijd. Het maakt voor het passerende elektron toch niets uit of die opname van de impulsstoot door het materiaal rond de spleten daarbij ook nog eens door een apparaatje gesignaleerd wordt?

[wnvl1]

Ik neem aan dat het materiaal rond de spleten de impulsstoot opneemt (want wat anders), en dat gebeurt dan altijd. Het maakt voor het passerende elektron toch niets uit of die opname van de impulsstoot door het materiaal rond de spleten daarbij ook nog eens door een apparaatje gesignaleerd wordt?

Dat is misschien interessant om af te splitsen in een apart topic. Wat is een meting? Het heeft niets te maken met super relativiteit.

[Professor Puntje]

Goed idee!

[Squawk]

Op you Tube ook in het Nederlands .

Deze video zit inderdaad dicht op het onderwerp, Regor.

Deze van mijn held Feynman hieronder ook, omdat hij hierin de beperkingen van ons brein benadrukt en omdat precies die beperkingen het uitgangspunt van super relativiteit zijn:



(Eind januari weer verder)

[_Ron_]

Beste Squawk,

Dit is zéker niet aanvallend bedoeld. Ik deel je dit als mijn mening, maar het is zeker met het volste respect voor je werk.

Maar.....

Ik merk dat ik moeite heb met de manier waarop deze theorie tot stand is gekomen en wordt verdedigd—met name wanneer de wiskundige onderbouwing grotendeels door AI is samengesteld, terwijl je zelf aangeeft die onderbouwing slechts beperkt te begrijpen.

Ter illustratie wil ik een recente ervaring uit mijn eigen praktijk delen.

Onlangs stelde een van mijn studenten chemie mij een aantal scherpe vragen. Het lastige daarbij was dat de voorziene leerstof vrij zwart-wit wordt gepresenteerd, terwijl het correcte antwoord zich duidelijk in een grijs gebied bevond. Op basis van mijn ervaring was ik geneigd een antwoord te geven dat inhoudelijk juist was, maar niet strikt uit de aangeleerde theorie volgde.

Uit nieuwsgierigheid heb ik dezelfde vraag ook voorgelegd aan ChatGPT. Met mijn scheikundige achtergrond kon ik vrijwel meteen inschatten dat het gegeven antwoord niet correct was. Interessant was dat, toen ik het model tegensprak en met inhoudelijke tegenargumenten kwam, de eerste reacties volhielden dat mijn redenering fout was. Pas na meerdere, goed onderbouwde tegenwerpingen erkende het model zijn fout en volgde er alsnog een correcte samenvatting.

Voor mij illustreert dit een fundamenteel punt: taalmodellen worden gevoed met enorme hoeveelheden informatie, waarvan een deel onvolledig, verouderd of zelfs onjuist is. Die informatie blijft vaak online beschikbaar en wordt dus meegenomen in de antwoorden. Als een dergelijk AI-systeem 40 of 50 jaar geleden had bestaan, zou een chemicus met de toen gangbare kennis het oorspronkelijke (foutieve) antwoord waarschijnlijk zonder veel bezwaar hebben aanvaard.

Dat brengt me tot mijn kernpunt: AI kan zonder twijfel een waardevol hulpmiddel zijn, maar de potentiële fouten kunnen inhoudelijk zo groot zijn dat je er niet aan ontsnapt zelf over voldoende domeinkennis te beschikken om de output kritisch te beoordelen en te verifiëren. Zonder die kennis loop je het risico formeel overtuigende, maar inhoudelijk incorrecte redeneringen te accepteren.

In die zin zie ik AI niet als een vervanging van expertise, maar hooguit als een versterker ervan—bruikbaar voor wie al weet waar hij of zij naar kijkt, maar problematisch wanneer de gegenereerde resultaten op gezag worden aangenomen zonder diepgaand begrip van de onderliggende materie.

Mijn punt: ok als je iets niet weet of begrijpt. En of je het opzoekingswerk dan op de klassieke manier doet of mbv AI, na je opzoekingswerk zou je het wel moeten begrijpen en niet zomaar klakkeloos aannemen en bij gebruik van AI moet je extra kritisch zijn.

[Professor Puntje]

De spijker op zijn kop! AI is geen rekenmachientje dat automatisch juiste antwoorden geeft.

[flappelap]

Inderdaad. AI vult gebrek aan expertise niet aan; het versterkt dit gebrek vooral, omdat je vanwege het gebrek aan expertise geen idee hebt of de AI-input hout snijdt.

Persoonlijk voel ik dan ook nul prikkel om hier überhaupt aan te beginnen.

[wnvl1]

Kleine gaten kan AI in een paper blijkbaar toch opvullen, zie dit filmpje van Hossenfelder.


Maar in dit topic van super relativiteit zijn de gaten nogal groot.