[Filosofie] Wat is tijd?

[ad1956]

Tijd bestaat uitsluitend binnen een verloop.

Verloop, is het verschil van de toestand (der dingen) tussen twee momenten.

Wanneer er geen verloop van wat dan ook is, staat tijd stil ,of bestaat in het geheel niet.

Tijd is dus niet absoluut en onvoorwaardelijk. Tijd is afhankelijk van de aanwezigheid van 'dingen', ofwel materieafhankelijk. Zonder materie is er geen progressie en dus ook geen tijd.

Wanneer materie dichter opeen wordt gedrukt verloopt is er ook 'meer' tijd aanwezig, waardoor tijd langzamer verloopt. Het is zelfs zo dat bij aanwezigheid van zeer veel zware materie, de tijd tot stilstand kan worden gebracht. Dit is het geval op de rand van een z.g. 'zwart gat'. Behalve dat massa lichtdeeltjes doet afbuigen, ondervindt ook tijd de invloed van massa. De laatste inzichten over wat materie eigenlijk is, wijzen steeds vaker in de richting van energie-trilling. Een trilling is uiteraard altijd in fase met zichzelf. Tijd vertoont hier een tegengesteld patroon en is een trilling welke in tegenfase is met die van de materie. Wordt tijd veroorzaakt door de trilling die ten grondslag ligt aan wat wij materie noemen?

[mr.rhythm]

tijd = geld

nee naam mijn idee is tijd beweging, zonder beweging geen tijd, zonder tijd geen beweging. 1 object in een oneindig lege ruimte kan ook niet bewegen, alleen ten opzichte van jou, maar de ruimte is oneindig leeg dus jij bent er ook niet, dus deze situatie is fictie, maar beeld het maar gewoon in

als eer een 2e object in die ruimte bijkomt kan er relatief gezien tijd mogelijk zijn, ook beweging (relatief) maar beweging is altijd relatief.

tijd is ook vrijwel altijd in relatie of heeft betrekking met ruimte. hieruit ontstaat de dimensie ruimtetijd. het stukje ruimte per tijd, waar je doorheen kan reizen en als je het anders bekijkt niet zelf kan bepalen hoe, maar op de wereld gericht wel. maarja, verder kan je dan de algemene relativiteits theorie in duiken, met hoe ruimte tijd kan buigen door de eigenschap van massa welke de energie geeft genaamd zwaartekracht. zo trekt massa elkaar eigenlijk aan, eigenlijk de kromming van ruimte tijd trekt massa aan maar dit heeft weer vrij weinig met tijd te maken

[DMW]

Ik ben nieuw hier en bezit totaal geen wetenschappelijke achtergrond, dus op voorhand excuses in geval van blasfemie. Deze discussie vind ik echter dermate stimulerend dat ik mij niet kan onthouden van een kleine toevoeging (met dank aan de post van Ad voor het triggeren van de volgende gedachtekronkel) :

Een aantal dingen die telkens voorbij komen zijn: verandering en materie en hun relatie tot het fenomeen tijd. Wat nu als je stelt dat tijd inderdaad wordt veroorzaakt door de trilling die ten grondslag ligt aan wat wij materie noemen, indien je uitgaat van actie= -reactie, zou je dan kunnen stellen materie= - tijd of eigenlijk het verval van materie levert een voortschrijden in tijd op en is daarmee ook het ontstaan van materie een terugloop in tijd? Is de big bang en de tijd waarin wij nu leven een gevolg van het verval van de materie die gecreerd was bij de big bang? Kunnen we daardoor verwachten dat als we het uiteinde van het uitdijen bereikt hebben er weer een opbouw in materie en terugloop in tijd optreedt?

Bedankt in ieder geval voor het stimuleren van mijn geest aangaande dit onderwerp!

[Jongste]

Weet je wat het is... Ik vraag me gewoon af waar ritme vandaan komt, en waarom wij het kunnen waarnemen. Er moet een piep klein deeltje zijn , dat een frequentie heeft, en word gebruikt door onze hersenen, om ritme waar te nemen. Maar welk deeltje. HOE WERKT EEN KLOK????

Tis helemaal achterhaald, maar ik heb niet het hele topic doorgelezen maar ik deze reactie tegen en ik denk dat ritme te maken heeft me je hartkloppingen. Wij vinden dan ook niets voor niets een lekker ritme tussen de 60 en 140 rpm (ruim geschat, pak de 80 of 90). Wil je lekker dansen of helemaal los gaan dan moet je als dat wil door middel van het ritme (en geen jankende gitaren of bruisende solo's van a-ritmische instrumenten) het tempo versnellen, wil je graag slapen kan je een langzaam ritme pakken. Je loopt namelijk ook het lekkerst met 80 voetstappen per minuut.

Nou weet ik ook wel dat dit al lang bekend is. Dus ik breng niks nieuws

[thermo1945]

Tijd is een basisbegrip als lengte en massa. Een basisbegrip kun je nooit basaler uitleggen.

(Basaler bestaat per definitie niet.)

Je kunt hooguit omschrijven wat je met tijd doet en hoe je het kunt meten.

Bijvoorbeeld: tijd geeft de volgorde aan tussen oorzaak en gevolg. Tijd is wat de klok en kalender aanwijzen.

Je kunt onderscheid maken tussen een tijdstip en een tijdsduur.

Probeer lengte maar eens te definiëren. Dat lukt je evenmin. Je draait met je 'definities' altijd in kringetjes rond.

[thermo1945]

Wanneer je de tijd terug zou draaien zou je hier niets van merken, je herinneringen worden immers ook teruggedraaid. Tijd is het resultaat van twee tegenpolen: het vooruitgaan in tijd en het teruggaan in tijd. Wanneer er het zelfde zou gebeuren wanneer je vooruitgaat in de tijd als wanneer je teruggaat in de tijd is er geen tijd meer. Doordat er een verschil in zit in het vooruitgaan en het teruggaan treden er veranderingen op die wij met onze biologische klok die gestuurd wordt door deze veranderingen tijd waarnemen.

In de fysica maakt men onderscheid tussen omkeerbare en niet omkeerbare processen.

Planeetbeweging is omkeerbaar: als alle planeten terug zouden gaan lopen, ziet het er even natuurlijk uit.

Het eten van voedsel (kauwen, slikken, verteren, energie, opnemen, bouwstoffen opnemen, uitpoepen) is essentieel niet omkeerbaar.

Warmte beweegt van een heet naar koel voorwerp. Bij eventuele tijdsomkeer zal de warmte niet 'de verkeerde kant op' kunnen lopen.

[ad1956]

Thermo, ik vind ''lengte'' een vaag begrip. Een vaagte definieren lijkt mij erg lastig. Bedoel je met lengte echter 'afstand', dan kan ik je zeggen dat de definitie daarvan is ''de kortste verbinding tussen 2 punten''.

Afstand en massa zijn naar mijn mening toch beter te definieren begrippen dan tijd. Tijd zou heel goed een subjectieve waarneming kunnen zijn. Dit kan eveneens opgaan voor afstand en massa. Dat weer wel.

Wij kunnen samen een afstand schatten en met een gewicht lukt dat ook nog wel. Ik denk dat tijd toch abstracter is.

Het zou namelijk ook heel goed kunnen zijn ,dat tijd zich exact in tegengestelde richting beweegt van wat wij waarnemen. Dat ons leven begint met het opstaan uit de dood, vervolgens steeds jonger worden en daarna in de baarmoeder terechtkomen, waar we uiteindelijk zullen verdwijnen. Maar omdat wij zo zijn geprogrammeerd dat we alleen maar de andere richting uit kunnen denken, beleven wij dat ook op die voorgeschreven manier.

Waarom herinner ik mij dan mijn jeugd? en waarom niet mijn toekomst? Misschien wel omdat wij wel in de toekomst kunnen kijken, maar niet in het verleden. Al met al, definities zijn in wezen nagenoeg onmogelijk. Want door 1 verandering van inzicht, kunnen alle definities ineens ongeldig worden.

[thermo1945]

Ik ben zo vrij Ad1956 om het voor 100% niet met je eens te zijn.

Wat is een kortste verbinding?

De kleinste afstand!

Wat is afstand? Cirkeltje.

[Donn Morisson]

is lengte niet de groote die iets heeft ten opzichte van andere dingen?

Ik wil even graag wat gedachtes opschrijven! Zeg astublieft wat je er van vind.

Ziet iemand de relatie tussen het nul punt en het nu?

het lijkt wel een soort scheidingslijn tussen 2 tegenstellingen.

maar het vreemde is bij het nu ten opzichte van nul is dat het nu altijd anders is. ge vallen steeds stukjes van de toekomst in het verleden. net als een zandlopen. betekend dat dan dat het niet oneindig is? of is het zoo dat door het weggaan van de zandkorrels er weer meer bij komen, zoals gevolgen van de dingen die je in het nu doet. zodat de zandlopen altijd vol blijt. dat de gevolgen sneller gaan dan de tijd. dus dat de zandlopen even snel of sneller gevuld wordt dan dat er uit komt. want als dat dus wel zou gebeuren dan zou de zandloper leeg zijn. dan zou de oorzak sneller gaan dan het gevolg en dus geen tijd meer zijn om het gevolg te geven :S ??

maar als je het verleden en de toekomst gaat vergelijken met een reeks getallen van min tot plus. dan lijkt dat net een soort oorzak gevolg. je hebt het ene nodig om het andere te krijgen. je kan geen twee maken zonder eenen. maar zo zit oorzaak gevolg ook in elkaar kijk:

1-->2-->3-->4

Gevolg-->gevolg-->gevolg-->gevolg

een soort bouwstenen voor de ander.

Maar hoe kan het nou dat je tijd kan doseren in minuten en seconden. hoe kan jet dat je daar een maat voor kan maken? bij lengte komt dat doordat je het kan vergelijken met andere lengtes en dan zeggen dat de ene dat is ten opzichte van de ander (dus van in de lengte van een tafel passen wel 7 lengtes van mijn biologie boek!)..... Maar wij hebben maar een tijd dus die kan je niet vergelijken met andere tijden!?

wat is nou het stomme van tijd. het gaat in cirkels, dag nacht jaar... maar hoe wetenwe nou dat die ene winter even lang is als die andere. je hebt tog geen andere soort winters om het mee te vergelijken. alleen bijvoorbeeld tellen hoeveel dagen.. maar hoe weet je nou dat die allemaal even lang zijn. je kan doe ook niet goed met elkaar vergelijken. dus dan ben je weer bij af... ( net alsof je de groote van een paal wilt weten terwijl je niks hebt om het mee te vergelijken en dus ook enit iets om mee te meten.)

maar hoe kan dat nou dat wij dat wel kunnen? (of kunnen wij dat niet en is tijd verzonnen?)

is het dan zo dat wij een andere tijdbelevenis hebben als onze buitenwereld?? en daar dan weer allemaal verschillende in zijn??

sorry als mijn spelling een beetje slecht is. want ik ben dyslectisch en ik lees dus over veel fouten heen die ik maak. en ik heb geen spellingstjekker op mijn coputer zitten.

[Victor]

Vorige post van Donn Morisson is ook nog van vandaag...

De eerste keer dat'k deze topic open...veeel te veeel om te lezen...

Wou gewoon's m'n eigen definitie van tijd geven:

"Tijd is de snelheid van de beweging"

Niet echt een grote inbreng, weet'k..

Eigenlijk valt er over tijd niet veel te zeggen..

[Onwijsgeer]

Ik ben hier nieuw dus mocht het met mijn inbreng fout gaan, in de zin van te lang, te moeilijk, etc. help mij dan a.u.b.

Wat mij opvalt in de discussie over 'tijd' - en eigenlijk geldt dat naar mijn idee ook voor de andere filosofie-topics - is het voorbijgaan aan de manier waarop onze taal (de betekenis van woorden, zinnen) functioneert. Er wordt voetstoots vanuit gegaan, dat de begrippen die wij hanteren volkomen (theorie)neutraal zijn. Dat is niet het geval; taal is een collectief en stilzwijgend afgesproken medium dat diepgaand de manier structureert waarop we de wereld zien. Voor zover we de wereld begrijpen doen we dat door (via) de taal. Iedereen weet dat er gemeenschappen zijn (bijv. de Inuit of de Papoea's) die een totaal andere kijk hebben op veel zaken zoals bijvoorbeeld 'tijd' en het is goed mogelijk dat zij het begrip helemaal niet kennen (google 'Quine gavagai' maar eens over de onbepaaldheid van vertaling).

'Tijd' lijkt mij een singuliere term die niet verder valt te analyseren. Je merkt dat ook doordat die term altijd wordt vergeleken met iets anders (beweging bijvoorbeeld). Dit in tegenstelling tot - ik noem maar wat - 'fiets', dat refereert aan een groep onderdelen die op hun beurt weer, via chemische samenstelling etc., tot op sub-atomair niveau zouden kunnen worden geanalyseerd. Maar uiteindelijk stuit je daar op singuliere termen ('quark', 'string') en vergelijkingen met andere entiteiten.



Dat het begrip 'tijd' desondanks een diepgevoelde menselijke reflex lijkt te zijn, komt bij ons moderne taalgebruikers aan de oppervlakte in de verschillende taalspelen waarin die term wordt gehanteerd (als iemand te langzaam werkt zeggen we bijvoorbeeld 'hij trekt de lijn'). Wij - de moderne 'beschavingen' - hebben stilzwijgend een collectieve kijk op de wereld ontwikkeld waarin zo'n term als 'tijd' optreedt, zoals die nu een maal optreedt. Ik wil ermee zeggen dat dat zou anders kunnen zijn. Andere culturen kunnen andere betekenissen hanteren en 'tijd' is niet iets 'objectiefs' dat je aantreft; het is een afspraak. Dat 'tijd' goed blijkt te functioneren in onze samenleving, in onze formules, lijkt op het goed functioneren van een pion in een schaakspel; betekenisvol maar alleen binnen die context.

[ypsilon]

Ik ben hier nieuw dus mocht het met mijn inbreng fout gaan, in de zin van te lang, te moeilijk, etc. help mij dan a.u.b.

Verre van! Ik vind dit persoonlijk een zeer interessante invalshoek, waar ikzelf meer mee kan dan de "harde" wetenschappelijke theorievorming aangevuld met een persoonlijke kijk daarop. Al wil ik toch even je aandacht hierop vestigen:

Wat mij opvalt in de discussie over 'tijd' - en eigenlijk geldt dat naar mijn idee ook voor de andere filosofie-topics - is het voorbijgaan aan de manier waarop onze taal (de betekenis van woorden, zinnen) functioneert.

Ik ben er zeker van dat je toch minstens een aantal topics vindt waarin deze denkrichting verkend wordt.

'Tijd' lijkt mij een singuliere term die niet verder valt te analyseren. Je merkt dat ook doordat die term altijd wordt vergeleken met iets anders (beweging bijvoorbeeld). Dit in tegenstelling tot - ik noem maar wat - 'fiets', dat refereert aan een groep onderdelen die op hun beurt weer, via chemische samenstelling etc., tot op sub-atomair niveau zouden kunnen worden geanalyseerd. Maar uiteindelijk stuit je daar op singuliere termen ('quark', 'string') en vergelijkingen met andere entiteiten.

Daar ben ik het niet zonder meer mee eens. In het wetenschappelijk model zal je altijd verschillende termen met elkaar verbonden vinden. Meer nog: daar wordt naar gestreefd (zo poogt men de vier fundamentele natuurkrachten beetje bij beetje te herleiden tot één kracht). Dat vormt m.i. dus geen probleem.

Wij - de moderne 'beschavingen' - hebben stilzwijgend een collectieve kijk op de wereld ontwikkeld waarin zo'n term als 'tijd' optreedt, zoals die nu een maal optreedt. Ik wil ermee zeggen dat dat zou anders kunnen zijn. Andere culturen kunnen andere betekenissen hanteren en 'tijd' is niet iets 'objectiefs' dat je aantreft; het is een afspraak. Dat 'tijd' goed blijkt te functioneren in onze samenleving, in onze formules, lijkt op het goed functioneren van een pion in een schaakspel; betekenisvol maar alleen binnen die context.

Het is niet toevallig dat de westerse opvatting van tijd en de wetenschappelijke kijk erop gemakkelijk bij elkaar aan te sluiten zijn: de wetenschap is fundamenteel westers gekleurd. Objectief gezien is denk ik moeilijk na te gaan welke opvatting (tijd als lijn of cyclisch gebeuren? de toekomst voor ons of achter ons?) de voorkeur verdient. De discussie gaat dus over de verkiesbaarheid van de context waarin het past.

[da_doc]

daar komt bij, dat volgens de relativiteitstheorie tijd geen objectieve betekenis heeft: wat voor de een gelijktijdig is, is dat voor een ander niet. We leven niet in 3+1 dimensies, maar in 4. Is dat filosofisch of niet?

[Onwijsgeer]

Het is niet toevallig dat de westerse opvatting van tijd en de wetenschappelijke kijk erop gemakkelijk bij elkaar aan te sluiten zijn: de wetenschap is fundamenteel westers gekleurd. Objectief gezien is denk ik moeilijk na te gaan welke opvatting (tijd als lijn of cyclisch gebeuren? de toekomst voor ons of achter ons?) de voorkeur verdient. De discussie gaat dus over de verkiesbaarheid van de context waarin het past.

Wittgenstein: "als je wilt weten wat de betekenis van een woord is, kijk dan hoe het wordt gebruikt." Er zijn vele taalspelen (jij noemt ze als ik je goed begrijp: 'context') waarin een woord zoals 'tijd' z'n betekenis krijgt (z'n 'grammatica'). En zo zijn er taalspelen waarin een *opvatting* tot uitdrukking komt ('ik zie tijd als een lijn') of een *definitie* ('tijd is liniair'), of een *bevel* ('ga op tijd naar je werk'), of een *fysica-formule* ('t=25'), enzovoort. Wetenschap, wil ik zeggen, is 'slechts' een soort taalspel, net als andere waarin betekenis tot stand komt (een taalspel waarin de natuur a.h.w. antwoord geeft). Er is er geen die de voorkeur boven een ander verdient; ze staan eerder in een familieverband dan in een hierarchisch verband. Het lijkt mij een misvatting om voor een taalspel als: "'Wat is tijd? Zolang men het mij niet vraagt, weet ik het antwoord, maar zodra ik de vraag wil beantwoorden weet ik het niet meer." (st. Augustinus) bij de fysica te rade te gaan.

Wetenschap wekt de suggestie het antwoord te kunnen geven, maar dezelfde vermaledijde betekenissen van 'tijd' wijzigen ook door de tijd gezien. Net zoals de oude Grieken geen raad wisten met beweging (de Demiurg schiep onophoudelijk nieuwe werelden waarin de positie van een voorwerp net iets anders was dan daarvoor) zo hebben wij over 1000 jaar andere betekenissen gehecht aan het fenomeen 'tijd'.

[Onwijsgeer]

daar komt bij, dat volgens de relativiteitstheorie tijd geen objectieve betekenis heeft: wat voor de een gelijktijdig is, is dat voor een ander niet. We leven niet in 3+1 dimensies, maar in 4. Is dat filosofisch of niet?

(Sorry da_doc, ik heb wat lang met mijn vorige antwoord zitten treuzelen.) Ja, daar heb je gelijk in, maar waar ik naar op zoek ben is het 'mechanisme' dat achter betekenisvorming zelf zit, n'importe of dat binnen een wetenschappelijke of een andere taalhandeling tot stand komt. Dat is zo je wenst filosofisch.