Neemt het geloof in complottheorieën toe?

[Professor Puntje]

Hier wat cijfers over het (on)geloof in de maanlandingen:
 
https://en.wikipedia.org/wiki/Moon_landing_conspiracy_theories#Public_opinion

[Benm]

Het zijn grappige cijfers, maar deels ook wel verklaarbaar. Eerste punt is natuurlijk dat het aantal mensen dat de maanlandingen live meemaakte voortdurend afneemt - ik ben ook 20 jaar te jong om er iets van mee te hebben gekregen.

Dat valse documentaires en een falend onderwijsssyteem eraan bijdragen verbaast me niets. Als je in cetraal afrika gaat vragen of het echt is weten ze mogelijk niet eens waar je op doelt, laat staan er een fatsoenlijke mening over te kunnen formuleren. Het zou interessant zijn mensen eerst te vragen wat de afstand tot de maan is, en alleen de antwoorden van de mensen die dat binnen een factor +/- 10 correct weten mee te nemen in de enquete.

Verder zie ik ook of men vraagt naar zekerheid. Ik ben er ook niet 100% zeker van. Wel 99.99%, maar absolute zekerheid durf ik niet te stellen.

[Professor Puntje]

Ziehier voor mogelijke redenen waarom mensen in complottheorieën geloven:
 
http://www.clavius.org/why.html

[Professor Puntje]

Dit boek over complottheorieën heb ik pas aangeschaft:
 
http://www.amazon.com/Voodoo-Histories-Conspiracy-Shaping-History/dp/1594484988/ref=cm_cr_pr_product_top?ie=UTF8
 
Ziet er op het eerste gezicht interessant uit.

[Professor Puntje]

Vraag:
In principe lijkt mij dat je na een of twee weken van studie een aardige indruk moet kunnen hebben van de relatieve sterkte van de argumenten voor of tegen de echtheid van de maanlandingen. Een eventuele "bekering" tot (een versie van) de complottheorie zou - voor wie consequent is - dan ook niet langer hoeven te duren. Maar wellicht vergt het emotioneel/psychologisch meer tijd?

[WillemB]

Sommige zaken duren lang om uit te zoeken, omdat ze nogal technisch zijn.
 
zoals zaken die ik nog uitzoek,
- de gebruikte computers, hoe is het mogelijk.
- de volg radars, hoe gevoelig waren deze en wat was hun oplossend vermogen.
- en het achter laten van delen van hun spacesuits op de maan terwijl er geen airlock in de LEM was,
  als dit waar is, dan hebben we echt een probleem.
 
van deze zaken geeft ook het boek geen goede antwoorden, dus moet er onderzoek gedaan worden.
Hoe complexer hoe langer het duurt. En er zijn zoveel zaken te onderzoeken.
 
Daarnaast is sinds de komst van internet zoveel echte en nep informatie, dat ontwarren best lastig is.
 
Mark Twain:

“It's easier to fool people than to convince them that they have been fooled.

[Professor Puntje]

Dat wordt dan een speurtocht zonder eind. Concrete gebeurtenissen kunnen nooit tot in alle details verklaard worden. Ten eerste omdat onze wetenschappelijke kennis beperkt is, en ten tweede omdat we nooit alle relevante omstandigheden weten. Het gebeurt zelfs regelmatig dat we hier op het Wetenschapsforum een bepaald zuiver natuurkundig verschijnsel niet geheel kunnen doorgronden. Voor een complexe gebeurtenis als de maanlanding kun een verklaring van alle details dus wel helemaal vergeten.
 
Wat betreft het citaat van Mark Twain zou ik zeggen: wie de schoen past trekke hem aan.

[WillemB]

Zit dat niet in het zijn als mens, het onderzoeken en ontdekken, dar zijn we sinds ons bestaan mee bezig.
 
De mens is van nature nieuwsgierig en wil alles onderzoeken, daarom zijn complot theorieën zo leuk,
en internet bewijst dat wel ook.....
 
Er is geen kunst aan om voor een zaal voor mensen te spreken die je mening al delen...dat is een makkie.
 
het zit in het mens zijn.

[Professor Puntje]

Ik vermoed dat ook mee speelt dat veel amateur onderzoekers het niet kunnen accepteren dat de moderne wetenschap en technologie ze boven de pet gaan. Dat zit mijzelf ook dwars. De wetenschappelijke en technologische problemen die nog niet zijn opgelost zijn voor een amateur te moeilijk om ze met een redelijke kans op succes aan te pakken. Dus kiezen complotdenkers ervoor  zaken te "onderzoeken" waar de gevestigde wetenschap en techniek helemaal geen zinnig probleem in zien.
 
Op zich staat het iedereen vrij te onderzoeken wat men maar wil, maar het wordt mijns inziens bedenkelijk wanneer er zodoende door hobbyisten en bezetenen een waanwereld wordt opgebouwd en gepropageerd waar iedere deugdelijke onderbouwing voor ontbreekt. De postmoderne kreet van “ieder zijn eigen waarheid” doet dan de rest. Voor je het weet worden dan wetenschappelijke inzichten gezien als niet meer dan een geloof naast andere (gelijkwaardige?) geloven.

[WillemB]

Nog even je openings post, het zijn niet alleen jonge mensen, het gaat om alle leeftijden, in ieder geval in mijn waarnemings horizon.
 
Wat meespeelt, is dat de gevestigde orde, zich vaak arrogant opstelt tegen over de anders denkende, waardoor de "amateur" zich niet gehoord voelt. En dus een andere uitlaatklep zoekt. Met de komst van internet is dat een heel makkelijk proces.
Alles moet politiek correct, en zelfs op dit forum merk ik zelfs groepsdenken. Waardoor er terughoudend wordt gereageerd.
 
Je kan bijna overal een complot theorie van starten, als je dat wilt. Veel theorieën gaan trouwens niet eens over wetenschap zoals deze site ze definieert , veel gaan over maatschappelijke vraag stukken, die de mens bezig houden. De afgelopen jaren zijn veel zekerheden vervallen. Waardoor mensen opzoek gaan en een podium krijgen.
 
Veel zaken die we in de jaren 60/70 heel gewoon vonden blijken nu ineens niet meer zo te zijn, dus verwarring.
Ook bij ouderen, en dus niet alleen bij jongeren, en gaan we op zoek. Ik vind dat niet vreemd.

[anusthesist]

Ik denk inderdaad dat de opkomst van het internet een hele belangrijke factor is; er wordt hierop zo verschrikkelijk veel informatie gedeeld dat de leek daar ook eerder mee in aanraking komt dan vroeger.

Vóór het internettijdperk moest je om informatie te vergaren naar de bibliotheek en als je als geïnteresseerde mazzel had vond je een boek dat een complottheorie impliceerde.

Anno 2015 komt de informatie naar jou toe. Men hoeft er niets meer voor te doen, behalve een random youtube-filmpje aanklikken over een 'gevoelig' onderwerp en dan verschijnt er heel mooi een rechter rijtje met amateuristische documentaires en zogenaamde wetenschappelijke benaderingen.

De leek gelooft dit dan, want pseudowetenschap staat bekend om haar 'flashy' karakter (veel uitroeptekens, holle frasen en oneliners die wel interessant klinken en wat dies meer zij).

Kort gezegd: het internet biedt zoveel informatie aan dat mensen dat vaak gewoon niet begrijpen, maar dat is ook logisch; men kan niet alles begrijpen.

Het probleem is echter dat men dénkt vrij complexe materie te begrijpen omdat het in een 'flashy' filmpje van 3 minuten wordt neergezet alsof het algemene kennis is. En dan krijg je een hele club aan mensen die aan grandeur lijden, een gebrek aan zelfkritiek en gebrek aan échte kennis en zie daar: een complottheorie is geboren.

Ik zou niet meer zonder het internet kunnen leven, maar men beseft te weinig dat > 90% (ruwe schatting gebaseerd op eigen ervaring) van alle informatie op het internet uit 2de hand komt (interpretatie van een samenvatting van een artikel uit een politiek gekleurd blad geschreven door iemand met een belangenverstrengeling, for the sake of argument). Die informatie is dus zo betrouwbaar als een deurverkoper. Men beseft dit echt te weinig en ik verbaas me elke dag weer over hoe weinig mensen weten, maar hoeveel ze menen te weten.

[Benm]

Internet helpt er op allerlei gebieden aan. Uiteraard de mogelijkheid elkaar te vinden en de snelheid van informatie-uitwisseling, wat het ook weer gemakkelijker maakt informatie uit te wisselen die de eigen mening steunt.

Je ziet het bijvoorbeeld rond artefacten in foto's genomen op de maan, die snel de rondte vinden en waarvan soms een lgosiche verklaring lastig te vinden is.

Dat soort artefacten vinden gaat relatief snel met een beperkt aantal foto's en een groot leger aan 'inspecteurs'. Als ik random 100 eigen vakantiefoto's uitkies denk ik dat daar ook wel onverklaarbare schaduwen, lichtvlekken etc op te vinden zijn, alleen is er geen enorm leger mensen dat mijn foto's pixel voor pixel bekijkt.

Hoe je vervolgens met de informatie omgaat bepaalt denk ik of je aan de complotkant komt. Als ik een foto genomen op de maan zie met 'iets raars' erin denk ik eerder 'curieus' dan 'alle maanlandingen zijn een hoax'.

[Rhiannon]

Wat ik mij afvraag is of er overeenkomst is tussen mensen die geloven in complottheorieën. Het lijkt me dat leeftijd of afkomst toch misschien wel van invloed zijn. Als ik mensen complottheorieën hoor uiten, gaat het vaak om mensen met een lagere opleiding die bovendien vrijwel niet vatbaar zijn voor argumenten, sterker nog, die ontkenning van hun theorie vaak zien als bewijs dat zaken in de doofpot worden gestopt.

[WillemB]

Kenmerk van een goed complot....., dat niemand het gelooft ook al wordt de waarheid (of een deel) ervan bekend.
 
Dat complotten bestaan, lees er de geschiedenis maar op na, de geschiedenis staat bol van de complotten,
geheime diensten maken daar gretig gebruik van, misleiding is hun core business, om het zomaar te zeggen.
En dat zijn toch geen domme jongens, en hun contra spionage ook niet.
 
Complotten uit WO2 worden nu pas beter bekend, doordat documenten nu openbaar worden. Na de WO2, werden
de mensen die riepen dat er complotten waren ook weggezet als onzin. Nu weten we beter.

[tempelier]

Ook ik denk dat het internet de oorzaak is van de grotere verspreiding van dit soort pseudo-theorieën.
(ik zie het graag breder dan hier en beschouw ze als een lid van de familie waar ook inzitten: Creationisme, UFO-gelovers, Bermuda gelovers,....etc.)
 
Waarom stappen mensen er in?
Gedeeltelijk door de populairwetenschappelijke publicaties denk ik.
Hier worden zaken op een gemakkelijke manier behandeld, zodat ze ook leesbaar zijn voor mensen met weinig ondergrond.
Bewijzen en referenties worden nauwelijks gegeven,
waarom zou je iemand die van statistiek niet veel meer weet dat wat een gemiddelde is, lastig vallen met statistiek op academisch niveau?
 
Helaas zijn de charlatans en oplichters in de zelfde stijl gaan schrijven en doen dat vaak ook nog makkelijker leesbaar.
(een bekend voorbeeld is uiteraard de oplichter von Danicken.)
Voor iemand met nauwelijks diepgang in een onderwerp is het denk ik niet eens mogelijk het verschil tussen beide soorten boeken te zien.
 
Vroeger was men hiervoor aangewezen op publicaties, onopgeleide mensen kopen echter relatief weinig boeken dus....
(wel gingen enkele charlatan/oplichter schrijvers als von Danicken als zoete broodjes over de toonbank)
 
Nu is het anders een link geven op het internet is heel wat gebruikelijker dan iemand een boek lenen.
Een link openen kost weinig tot niets en een boek of tijdschrift hadden die openers waarschijnlijk niet gekocht.
 
Voeg daar bij dat velen tegenwoordig menen dat ze overal bijna alles van weten,
wat er toe leidt dat ze alleen dat relevant vinden wat ze begrijpen wat ze niet begrijpen zien ze meestal daardoor als onjuist,
dan is het grote aantal aanhangers van dit soort ideeën best begrijpelijk.