Moderne wetenschap in de bijbel

[Antoine47]

Verreweg de belangrijkste overeenkomst tussen de Bijbel en de wetenschap (welke wetenschap?) is toch wel dat ze beide ware uitspraken over de werkelijkheid pretenderen te doen.

De bijbel pretendeert zelf niets. Door de eeuwen heen heeft men langzamerhand geselecteerd wat er in de christelijke bijbel kwam en tot waarheid werd verheven waarin men verder maar moest blijven geloven*. Hoe het oude testament de overgang naar het christendom heeft overleefd weet ik eerlijk gezegd niet, maar de samenstelling daarvan is eveneens mensenwerk geweest en in principe geldt daarvoor hetzelfde. Wetenschappelijke literatuur wordt systematisch opgeslagen voor referentie - wat waar is en wat niet, of meer of minder waarschijnlijk in het licht van nieuwe bevindingen, wordt voortdurend in nieuwe literatuur bediscussieerd. Wetenschap pretendeert theorieen aan waarnemingen te toetsen. Van je belangrijkste overeenkomst blijft niet veel over.... Wetenschap staat altijd ter discussie (wel met wetenschappelijke argumenten graag), terijl de waarheid van de bijbel nooit ter discussie staat, alleen de interpretatie.

Galileo heeft Saturnus eens beschreven als een schijfje of een bolletje met twee oren. Astronomen hebben dat nooit tot waarheid verheven en hebben zich dan ook niet hoeven afvragen in welke zin Galileo gelijk had. Hij had zijn waarnemingen verkeerd geinterpreteerd: het bleek een bol met ringen eromheen te zijn. Maar als er in de bijbel staat dat god de aarde in zes dagen heeft geschapen, dan is dat eeuwen geleden tot waarheid verheven en de enige vraag is dan hoe het waar kan zijn. Nou, sommige dingen kunnen gewoon niet, om een andere pottenkijker te citeren.

*Contrary to popular misconception, the New Testament canon was not summarily decided in large, bureaucratic Church council meetings, but rather developed very slowly over many centuries. This is not to say that formal councils and declarations were not involved, however. Some of these include the Council of Trent of 1546 for Roman Catholicism (by vote: 24 yea, 15 nay, 16 abstain),[3] the Thirty-Nine Articles of 1563 for the Church of England, the Westminster Confession of Faith of 1647 for Calvinism, and the Synod of Jerusalem of 1672 for Greek Orthodoxy. (Wikipedia)

[Mechanieker]

Antoine, welkom, mooi hoe je je hier in deze topic door het vacuum heel werkt.

De mate van kromming van de lacher is geen maatstaf voor de belachelijkheid van datgene waarom hij lacht. Er is serieus nagedacht over wat mogelijk en onmogelijk is. Niemand zegt dat alles mogelijk is, maar iedereen weet dat heel onwaarschijnlijke dingen mogelijk zijn. Onmogelijk (binnen een door ons te bevatten denkraam, en daar zitten we aan vast) is dat een bovennatuurlijke macht ingrijpt in een natuurlijk gebeuren.

Au contraire. Er is wel degelijk een door ons te bevatten denkraam waarin het ingrijpen van een zogenaamde' bovennatuurlijke' macht voorstelbaar is. Zie hier: [topic="66909"]Hoe grijpt het transcendentale in het materiële?[/topic]

[nabob]

De bijbel pretendeert zelf niets.

Je kunt twisten over de vraag of juist teksten bij uitstek iets kunnen zeggen of pretenderen. Dit lijkt mij toch meer discussie die elders gevoerd dient te worden. Wil ik hier nog aan toevoegen dat ik met het begrip Bijbel natuurlijk meer voor ogen had dan enkel het boek als ding. De kerk als cultureel fenomeen en als institutie, kortom als een bron van hoe veel mensen de wereld zien en overdenken, is het waar ik met het begrip Bijbel op doelde.

Wetenschappelijke literatuur wordt systematisch opgeslagen voor referentie - wat waar is en wat niet, of meer of minder waarschijnlijk in het licht van nieuwe bevindingen, wordt voortdurend in nieuwe literatuur bediscussieerd.

Het is meer dan grappig te noemen dat je het begrip 'waar' ('wat waar is en wat niet')een plaats toebedeeld in de wetenschappelijke praktijk. Het opstellen van toetsbare modellen als afspiegelingen van de werkelijkheid heeft alles te maken met streven naar het doen van ware uitspraken. Hoe is gefundeerde kennis van de werkelijkheid mogelijk? Deze epistemologie is ongetwijfeld het hoofdthema van de wetenschapsfilosofie. Waarheid is in deze het ideaal van veel wetenschappers. Kijk maar eens hoe op dit forum te pas en onpas begrippen als objectiviteit, feiten, zekerheid en waarheid gebezigd worden. In de praktijk is het echter doorgaans naïeve en holle retoriek en is de waarheid zelf op z'n best een 'schouderklopje voor een uitspraak' (Rorty). Zelf heb ik dan ook niet zoveel met het ideaal van waarheid op. Zo blijft wetenschap namelijk religie in hooguit een ander jasje.

Wetenschap pretendeert theorieen aan waarnemingen te toetsen.

Nee, dat pretendeert de wetenschap niet, dat doet ze. Als het goed is tenminste...

Van je belangrijkste overeenkomst blijft niet veel over.... Wetenschap staat altijd ter discussie (wel met wetenschappelijke argumenten graag), terijl de waarheid van de bijbel nooit ter discussie staat, alleen de interpretatie.

Er zijn zat wetenschapper die teveel last hebben van opgeblazen ego's of wat dies meer zij, om dat ideaal van een 'kritische wetenschap' van een stevig fundament te kunnen voorzien. Anderzijds zijn er in de geschiedenis van de kerk genoeg theologische disputen te noemen die aantonen dat bepaalde waarheden van de Bijbel wel degelijk ter discussie stonden.

Bovendien ging mijn stelling niet over de rol die waarheid vervult binnen enerzijds de wetenschap en anderzijds de kerk. Dat waarheid nog altijd het leitmotiv is binnen zowel de kerk als wetenschap lijkt mij, ondanks jouw kritische bedenkingen, nog steeds zonneklaar.

[Antoine47]

Er zijn zat wetenschapper die teveel last hebben van opgeblazen ego's of wat dies meer zij, om dat ideaal van een 'kritische wetenschap' van een stevig fundament te kunnen voorzien. Anderzijds zijn er in de geschiedenis van de kerk genoeg theologische disputen te noemen die aantonen dat bepaalde waarheden van de Bijbel wel degelijk ter discussie stonden.

Bovendien ging mijn stelling niet over de rol die waarheid vervult binnen enerzijds de wetenschap en anderzijds de kerk. Dat waarheid nog altijd het leitmotiv is binnen zowel de kerk als wetenschap lijkt mij, ondanks jouw kritische bedenkingen, nog steeds zonneklaar.

Er zullen ook wel theologen zijn met opgeblazen ego's en andere psychologische problemen. Sommige (bv. Augustinus) zijn er heilig mee geworden, en anderen wereldberoemd (bv. Newton). Dat doet niets af aan de methoden.

Je kunt ook twisten over of er wel zoiets als een (potentieel te bevatten) objectieve waarheid bestaat of niet. We werken doorgaans vanuit het idee dat het fundament van wetenschap de (zij het onbekende) waarheid is. Teksten eerst (irrationeel) tot waarheid verheffen en dan (rationeel) gaan interpreteren is geen methode om achter de waarheid, wat dan dan ook moge zijn, te komen. Als ik dat op rationele gronden helemaal fout heb mag je het zeggen.

Ik denk echt dat we in de wetenschapsbeoefening de bijbel wel kunnen vergeten, tenzij je het achterhalen van hoe de bijbel tot stand is gekomen ook wetenschap noemt, en dat is het ook wel. Dit hele onderwerp ruikt naar een poging om vanuit vermeende wetenschappelijke "waarheden" die in de bijbel zouden staan, en die de schrijvers alleen door goddelijke inspiratie konden weten, te bewijzen dat de bijbel in alle opzichten correct is. De volgende stap is dan het aansturen op de verwerkelijking van de bizarre voorspellingen in Openbaringen, waar sommige grote wereldreligies al hard mee bezig zijn. Ik kan dan zo een waslijst van dingen opstellen die feitelijk en moreel faliekant "fout" zijn. "The portable Atheist", samengesteld door Christopher Hitchens, staat er vol van. Maar dat zal wel een "slecht" boek zijn, al telt het onder de auteurs van bijdragen namen als Omar Khayyam, David Hume, Charles Darwin, Sigmund Freud, Albert Einstein, Carl Sagan, Steven Weinberg, etc. Of juist omdat ze erin staan? Allemaal opgeblazen ego's?

[qrnlk]

Au contraire. Er is wel degelijk een door ons te bevatten denkraam waarin het ingrijpen van een zogenaamde' bovennatuurlijke' macht voorstelbaar is. Zie hier: [topic="66909"]Hoe grijpt het transcendentale in het materiële?[/topic]

Wat betekend de term 'bovennatuurlijk'? Is menselijk handelen ook bovennatuurlijk? Zo niet, bestaat bovennatuurlijk handelen dan wel?

Kun je een specifieke gebeurtenis in de bijbel aanwijzen die perse een bovennatuurlijke kracht zou vereisten en niet te verklaren zou zijn binnen een natuurlijk kader waarbij zeer geavanceerde technologie wordt gebruikt? Hebben we het niet eigenlijk over een bovenmenselijke macht dan over bovennatuurlijk macht?

Men is volgens mij zonder moeite in staat de bijbel te lezen als een van uit menselijk standpunt beschreven verslag over de interacties die we hebben gehad met enkele zeer machtige en intelligente wezens die significant geavanceerder zijn dan wij op dit moment. De bijbel is in elk opzicht realistisch geschreven.

Pas op het moment dat men voorbij aan de bijbel gaat fantaseren over 'leven zonder een lichaam' (onsterfelijke zielen) en 'almacht' (als absoluut gegeven ipv relatief) en degelijke dat men in de problemen komt en het allemaal onrealistisch wordt. Maar op dat moment negeert men de bijbel.

[klaasde]

zpidermen schreef (op 17 January 2008, 00:01):

Nee, het heeft vooral te maken met de stabiliteit van de boot, hoe de boot in het water ligt, hoe zeewaardig de boot is. En dan hebben we het dus niet over een klein roeibootje o.i.d., maar over vrachtschepen (de ark was in feite ook een soort van vrachtschip).

reeds bekende kennis maw

de egyptenaren en transport op de nijl bvb

ze hadden stevige boten nodig voor al die stenen hé

er is al heel lang genoeg kennis in huis om boten te maken

Ik heb het hier over het feit dat de verhoudingen van de ark de meest ideale waren. Het kan best zijn dat Egyptenaren al boten hadden die geschikt waren om zware ladingen te vervoeren, maar het gaat hier over de preciese verhoudingen van de ark. Deze afmetingen zijn zo perfect dat ze vandaag ook nog gebruikt worden bij grote vrachtschepen. Verhoudingen zoals die van de ark waren nooit gezien tot de 16de eeuw er iemand op het idee kwam afmetingen als uit de Bijbel te gebruiken.

zpidermen schreef (op 16 January 2008, 23:31):

Hoe komen mensen er uberhaupt bij om uiterst kwetsbare babies te gaan besnijden?

Dat is toch niet relevant voor deze discussie? De vraag was hoe men wist dat men beter na een bepaalde periode kan besnijden, waarbij door sommigen verondersteld wordt dat deze wetenschap van God afkomstig was. Waarom zei God dan niet meteen dat die besnijdenis helemaal niet hoeft?

Omdat besnijdenis heel nuttig is. In Brazilië, waar bijna niemand besneden is, is het aantal gevallen van peniskanker zeventig keer zo hoog als in Israël, waar bijna alle mannen besneden zijn¹. Uit een onderzoek in 1975 bleek dat wereldwijd slechts negen gevallen bekend zijn van peniskanker bij mannen die meteen na hun geboorte besneden zijn^2,3,4. Als mensen millenia geleden stierven aan kanker, hoe kwamen ze er dan plots bij een stuk van de voorhuid weg te snijden? En als ze het al deden, waarom zouden ze het dan - zoals zspidermen al aanhaalde - op uiterst kwetsbare babies uitvoeren?

1. J. D. Fawver and R. L. Overstreet: Moses and Preventive Medicine, Bibliotheca Sacra, juli-september 1990, blz. 276

2. A. L. Wolbarst: Circumcision and Penile Cancer, The lancet, Vol. 1 (1932), blz. 150-153

3. J. C. Paymaster and P. Gangadharan: Cancer of the Penis in India, The Journal of Urology, Vol. 97 (1967), blz. 110-113

4. E. Leiter and A. M. Lefkovits: Circumcision and the Penile Carcinoma, State Journal of Medicine, New York, Vol. 75 (1975), blz. 1520

[1207]

Ik heb het hier over het feit dat de verhoudingen van de ark de meest ideale waren. Het kan best zijn dat Egyptenaren al boten hadden die geschikt waren om zware ladingen te vervoeren, maar het gaat hier over de preciese verhoudingen van de ark. Deze afmetingen zijn zo perfect dat ze vandaag ook nog gebruikt worden bij grote vrachtschepen. Verhoudingen zoals die van de ark waren nooit gezien tot de 16de eeuw er iemand op het idee kwam afmetingen als uit de Bijbel te gebruiken.

Maar waarom zijn die maten het meest ideaal?

En dat verhaal van die vrachtschepen is natuurlijk onnozel. Je hebt die in alle geuren, kleuren en maten.

je kunt niet zeggen dat er 1 standaardmaat zou zijn die de beste is

Omdat besnijdenis heel nuttig is. In Brazilië, waar bijna niemand besneden is, is het aantal gevallen van peniskanker zeventig keer zo hoog als in Israël, waar bijna alle mannen besneden zijn¹.

dus de mensen hadden ogen en oran aan hun lijf en zagen dat ze mbv besnijdenissen bepaalde aandoeningen konden vermijden.

zoek het goddelijke

[maartenvg]

Verhoudingen zoals die van de ark waren nooit gezien tot de 16de eeuw er iemand op het idee kwam afmetingen als uit de Bijbel te gebruiken.

Dat vind ik nogal een bewering. Heb je wetenschappelijke bronnen voor de volgende 3 conclusies uit je betoog:

1. Dat er voor de 16e eeuw (nagenoeg) geen boten met die verhouding waren.

2. Dat degene die in de 16e eeuw die verhouding (al dan niet opnieuw) introduceerde, het uit de bijbel haalde.

3. Dat deze verhoudingen inderdaad beter zijn dan andere verhoudingen.

Als het kan ook graag een bron/bewijsje dat er nu nagenoeg geen boten meer zijn zonder die verhouding. (bijv. een histogrammetje van de verhoudingen van boten).

[Antoine47]

reeds bekende kennis maw

de egyptenaren en transport op de nijl bvb

Omdat besnijdenis heel nuttig is. In Brazilië, waar bijna niemand besneden is, is het aantal gevallen van peniskanker zeventig keer zo hoog als in Israël, waar bijna alle mannen besneden zijn¹. Uit een onderzoek in 1975 bleek dat wereldwijd slechts negen gevallen bekend zijn van peniskanker bij mannen die meteen na hun geboorte besneden zijn^2,3,4. Als mensen millenia geleden stierven aan kanker, hoe kwamen ze er dan plots bij een stuk van de voorhuid weg te snijden? En als ze het al deden, waarom zouden ze het dan - zoals zspidermen al aanhaalde - op uiterst kwetsbare babies uitvoeren?

1. J. D. Fawver and R. L. Overstreet: Moses and Preventive Medicine, Bibliotheca Sacra, juli-september 1990, blz. 276

2. A. L. Wolbarst: Circumcision and Penile Cancer, The lancet, Vol. 1 (1932), blz. 150-153

3. J. C. Paymaster and P. Gangadharan: Cancer of the Penis in India, The Journal of Urology, Vol. 97 (1967), blz. 110-113

4. E. Leiter and A. M. Lefkovits: Circumcision and the Penile Carcinoma, State Journal of Medicine, New York, Vol. 75 (1975), blz. 1520

Erg oude referenties.... En de discussie hierover (die eigenlijk niet in dit onderwerp thuishoort, tenzij je gelooft dat de besnijdenis in de bijbel ook gebaseerd was op "moderne" inzichten die van god kwamen) gaat nog steeds door. Echt moderne inzichten gaan weer de neutrale kant op. Theologisch gezien lijkt het me nogal arrogant van mensen om het nodig te vinden een stukje van god's schepping te verwijderen omdat het Intelligent Design van de penis niet zo intelligent blijkt te zijn.....

[klaasde]

Maar waarom zijn die maten het meest ideaal?

En dat verhaal van die vrachtschepen is natuurlijk onnozel. Je hebt die in alle geuren, kleuren en maten.

je kunt niet zeggen dat er 1 standaardmaat zou zijn die de beste is

Toch wel, tuurlijk verschilt elk vrachtschip wel enkele meters, maar de verhoudingen die bij vrachtschepen gebruikt worden zijn telkens gelijk. Voor de voordelen van zulke verhoudingen: http://www.worldwideflood.com/ark/safety_aig/safety_aig.htm

klaasde schreef (op 23 January 2008, 21:25):

Omdat besnijdenis heel nuttig is. In Brazilië, waar bijna niemand besneden is, is het aantal gevallen van peniskanker zeventig keer zo hoog als in Israël, waar bijna alle mannen besneden zijn1.

dus de mensen hadden ogen en oren aan hun lijf en zagen dat ze mbv besnijdenissen bepaalde aandoeningen konden vermijden.

zoek het goddelijke

Mij lijkt het toch niet logisch zomaar een stuk van de penis te verwijderen. Waarom zouden neusvleugels niet afsnijden om verkoudheden te vermijden? Het ligt op dezelfde lijn. De gedachte is dat er wel invloed van een hoger wezen moet zijn om op zoiets als besnijdenis te komen.

Dat vind ik nogal een bewering. Heb je wetenschappelijke bronnen voor de volgende 3 conclusies uit je betoog:

1. Dat er voor de 16e eeuw (nagenoeg) geen boten met die verhouding waren.

2. Dat degene die in de 16e eeuw die verhouding (al dan niet opnieuw) introduceerde, het uit de bijbel haalde.

3. Dat deze verhoudingen inderdaad beter zijn dan andere verhoudingen.

1. De enige soort schepen die in de buurt kwamen waren de triremen met verhoudingen van 6:1. Deze verhoudingen werden echter enkel en alleen gebruikt om het schip snelheid te geven en om genoeg roeiers in het ruim te krijgen. Het voordeel van deze verhoudingen is juist dat het schip bij zware ladingen een heel stuk stabieler wordt, totaal niet van toepassing dus. Rond 400-300 vC verdween deze soort schepen weer, omdat deze schepen niet voordeliger werden bevonden door deze verhoudingen. Moesten deze verhoudingen voor 1594 al gebruikt worden in de juiste context, dan had het toch niet tot 1594 moeten duren voordat dit scheepstype in massaproductie genomen werd? Als mensen vóór 1594 al weet hadden van de voordelen van deze verhoudingen, had het dan tot 1594 moeten duren voordat ze schepen met deze verhoudingen in massaproductie gingen bouwen? Terwijl vrachtscheepvaart dacht ik, niet in de 16de eeuw is uitgevonden?

2. Als we Theodorus Velius (Hoorn, 10 januari 1572 - Hoorn, 23 april 1630) mogen geloven, heeft Pieter Jansz Liorne de verhoudingen wel degelijk uit de Bijbel gehaald. Zelfs als Velius dit om de een of andere reden heeft verzonnen, blijft het opmerkelijk dat deze verhoudingen, die tot dan toe nooit gebruikt werden, in de Bijbel teruggevonden worden (http://www.hoorn.nl/Smartsite.shtml?id=410)

3. Een Koreaans onderzoekscentrum heeft aangetoond dat deze verhoudingen de meest optimale waren. Het feit dat vrachtschepen de dag van vandaag dezelfde verhoudingen hebben, zegt ook wel iets.

(http://www.worldwideflood.com/ark/safet ... ty_aig.htm)

Theologisch gezien lijkt het me nogal arrogant van mensen om het nodig te vinden een stukje van god's schepping te verwijderen omdat het Intelligent Design van de penis niet zo intelligent blijkt te zijn.....

Vanuit christelijk standpunt valt dit te verklaren door het feit dat mensen maar iets als peniskanker kon krijgen ná de zondeval. Het menselijk lichaam is niet geschapen voor een wereld met kankerverwekkende bacteriën.

Voor de zondeval was er niet zoiets als peniskanker.

Wat betreft de referenties: onderzoek uit 1932 is inderdaad nogal oud, maar vanaf de jaren ’70 is men denk ik wel in staat een simpel onderzoek uit te voeren naar hoeveel keer peniskanker voorkomt bij wel en niet besneden mannen. Hiervoor is er geen moderne wetenschap nodig dacht ik.

[1207]

Toch wel, tuurlijk verschilt elk vrachtschip wel enkele meters, maar de verhoudingen die bij vrachtschepen gebruikt worden zijn telkens gelijk. Voor de voordelen van zulke verhoudingen: Mij lijkt het toch niet logisch zomaar een stuk van de penis te verwijderen. Waarom zouden neusvleugels niet afsnijden om verkoudheden te vermijden? Het ligt op dezelfde lijn. De gedachte is dat er wel invloed van een hoger wezen moet zijn om op zoiets als besnijdenis te komen.

een hypothese. als je niet besneden bent kan er allerlei vuil onder je voorhuid kruipen. misschien zorgde dit wel voor bepaalde ongeneeslijke aandoeningen zoveel eeuwen geleden. Waarop men besloot dan maar systematisch te besnijden.

Misschien zijn besneden mannen tot de conclusie gekomen dat de seks beter was waardoor de wijzen besloten iedere man betere seks te schenken met besnijdenis.

1. .... 2. ... 3. ...

mijn vraag ging over ideale afmetingen. niet over de verhoudingen.

[collegavanerik]

een hypothese. als je niet besneden bent kan er allerlei vuil onder je voorhuid kruipen. misschien zorgde dit wel voor bepaalde ongeneeslijke aandoeningen zoveel eeuwen geleden. Waarop men besloot dan maar systematisch te besnijden.

Misschien zijn besneden mannen tot de conclusie gekomen dat de seks beter was waardoor de wijzen besloten iedere man betere seks te schenken met besnijdenis.

veel simpeler, in de woestijn kun je je niet wassen, en dan gaat het jeuken.

[Antoine47]

Vanuit christelijk standpunt valt dit te verklaren door het feit dat mensen maar iets als peniskanker kon krijgen ná de zondeval. Het menselijk lichaam is niet geschapen voor een wereld met kankerverwekkende bacteriën.

Voor de zondeval was er niet zoiets als peniskanker.

Wat betreft de referenties: onderzoek uit 1932 is inderdaad nogal oud, maar vanaf de jaren ’70 is men denk ik wel in staat een simpel onderzoek uit te voeren naar hoeveel keer peniskanker voorkomt bij wel en niet besneden mannen. Hiervoor is er geen moderne wetenschap nodig dacht ik.

Klaasde maakt het wel erg bont hier. Kanker wordt niet veroorzaakt door bacterien. Bacterien zijn bijna zo oud als het leven zelf. Ziekten hebben een belangrijke rol in natuurlijke selectie. Als je zo nodig een christelijk standpunt moet hebben dien je desalmiettemin binnen de feiten te blijven.

Moderne wetenschap is altijd nodig, bij wat voor onderzoek dan ook. Verklarende statistiek is bijvoorbeeld iets waar je niet buiten kunt.

[qrnlk]

Er zijn bacteriën die gekoppeld worden aan verschillende vormen van kanker. Meerstal is deze relatie echter indirect, de bacterie infectie veroorzaakt een reactie is soms resulteert in een kanker. Een voorbeeld is Helicobacter pylori die gekoppeld wordt aan maag kanker. (zie wikipedia)

[Antoine47]

Er zijn bacteriën die gekoppeld worden aan verschillende vormen van kanker. Meerstal is deze relatie echter indirect, de bacterie infectie veroorzaakt een reactie is soms resulteert in een kanker. Een voorbeeld is Helicobacter pylori die gekoppeld wordt aan maag kanker. (zie wikipedia)

Wil ik graag geloven, bacterien die kankerverwekkende stoffen aanmaken of activeren. Ik moet mijn commentaar wat dat betreft dus verzachten. Blijft de vraag hoeveel kanker er links heeft met bacterien - ik had er nog nooit van gehoord, hoewel tegenwoordig zowat alles met kanker te maken lijkt te hebben.

Het rechtvaardigen van genitale verminking omdat die peniskanker zou voorkomen is weer zo'n rechtvaardiging achteraf die geen hout snijdt. Ik heb altijd gedacht dat het te maken had met het ontbreken van persoonlijke hygiene bij gebrek aan voldoende water in woestijnklimaten. Het verwijderen van de voorhuid kan in die omstandigheden misschien zin gehad hebben. Maar zoals alles wat met sex te maken heeft, heeft het zijn weg gevonden in godsdiensten en daar is het blijven hangen, want als je het daar aanvecht wacht je het eeuwige vuur of erger.

Om even godsdienstfilofisch verder te gaan: dat er voor de zondeval geen ziekten waren kan allegorisch worden opgevat, maar nog steeds wel zinvol. De mens is zich altijd bewust geweest van zijn eigen beperkingen, en weet dat hij de dingen kan bederven door zijn ondeugden te botvieren. Dat schuldgevoel is niet prettig. Het is verleidelijk om het in een tijdschema te passen: Het is niet altijd zo beroerd geweest (leven voor de geboorte, paradijs) en het zal al we ons best doen ook weer goed komen (dood, hemel). Sommigen menen zelfs te kunnen uitrekenen wanneer de mensheid precies uit het paradijs is gejaagd en ook wanneer het einde der tijden zal aanbreken.