The open society and its enemies

[qrnlk]

Is een verdeling van de wereld in afzonderlijke soevereine natiën nog wel van deze tijd?

Wat zou hierna komen?

Welke structuur zal de samenleving hebben over 500 of 1000 jaar?

[Kritiek]

Hallo mensen, ik zou graag in willen gaan op de kern van het boek van Popper (The open society and its enemies) en op wat er hier allemaal geschreven is. Ik heb op beide nogal wat Kritiek namelijk en dit uit zuivere rede

Ik wil als eerste aangeven dat ik het boek in kwestie niet zelf gelezen heb en de informatie die ik heb hierover uiteraard alleen maar van horen zeggen is, als het al niet uit dit topic zelf gewonnen is.

Voor zover ik het kan beoordelen heeft Karl Popper op geen enkel moment in zijn werk gesproken over noodzakelijke verbanden, maar slechts over voorbeelden en deze voorbeelden (ook wel bekend als ervaring(en)) aangewend om een bepaalde waarschijnlijkheid aan te tonen. Zolang de aandacht niet gevestigd wordt op de werkingen van datgene wat plaatsvindt is het zeer waarschijnlijk dat mensen deze waarschijnlijkheid verwarren met noodzakelijkheid. De Kritiek die ik op hem (en zijn werk) heb komt daardoor dus voort uit het feit dat de man een empirist is. Zijn waarheidsmodel is daardoor immers gebaseerd op datgene wat hij waarneemt en niet op datgene wat plaatsvindt. Het onderscheid tussen de twee is zo simpel als dat tussen subjectiviteit en objectiviteit. Gezien zijn uitspraken gaan over wat hij waarneemt gaat het over hoe iets op hem inwerkt. Daarmee gaat het over zijn (psychologische) standplaats en is subjectief. Objectief zou het zijn waneer het zou gaan over datgene wat plaatsvindt in plaats van over zijn ervaringen daarin. Uiteraard kan een objectieve opmerking ook onzin zijn, maar dan zou het gaan over hoe iets plaatsvindt. Het onderscheid is flinterdun, maar wel belangrijk.

Een belangrijk besef hierin is dat wanneer men beide premissen in het syllogisme baseert op waarnemingen dit nooit kan leiden tot een noodzakelijk verband, maar slechts tot een waarschijnlijk verband. Noodzakelijke verbanden bestaan uit zuivere rede begrippen en een waarneming. De reden hiervoor is dat een bepaalde werking begrepen moet zijn en deze waargenomen moet worden in het geobserveerde object: dat bewijst dat datgene wat begrepen is plaatsvindt. Wanneer men denkt dat iets nu plaatsvindt omdat het in het verleden plaatsvond (de genoemde twee zintuiglijke waarnemingen) men spreekt over een voorgaande 'zekerheid', wat men wel een petitio principii noemt. Wanneer men iets 100 maal heeft waargenomen (bij wijze van spreken), dan is het natuurlijk wel waarschijnlijk dat het weer zo plaats zal vinden, maar het is niet daardoor noodzakelijk.

Nu goed, ik zal hier niet te diep op ingaan omdat dat een heel ander onderwerp is. Voor degenen die hier meer over willen weten is het denk ik een goed idee om de Kritik der reinen Vernunft van Immanuel Kant eens te lezen en te focussen op zijn transcendentaal idealistische methode.

Mijn insteek in deze situatie is om gewoon te kijken naar het plaatsvinden: het bestaan. Dit is uiteraard altijd een moeilijke kwestie omdat wij mensen de dingen alleen maar kunnen observeren vanuit ons subjectieve standpunt en daarbovenop de observatie het geobserveerde beïnvloedt.

Een poging om te begrijpen wat er plaatsvindt in de zin van samenleven is wat men 'het sociale contract' noemt. Terwijl er verschillende meningen zijn omtrent dit sociale contract (ikzelf hang zeer naar Rousseau's versie) is de kern hiervan het onderscheid tussen de aanwezige omgang van mensen met elkaar en de staatsvorm en haar regels die daaruit voort kunnen komen. Een sociaal contract is niet gelijk aan een regering of aan de regels die daaruit voortkomen. Wel kan een sociaal contract dit voortbrengen of bevatten. Een belangrijk onderscheid tussen een sociaal contract zonder regering en eentje met de regels van de regering is dat men in een sociaal contract zonder regels bij iedere situatie opnieuw moet gaan kijken naar wat eerlijk is. In een situatie waar regels bestaan kijkt men naar wat de regel is (in de hoop dat dit eerlijk is). Regels zijn een manier om ervaring om te zetten in een bindende formule voor toekomstige situaties. Zoals hierboven summier uiteengezet is dit echter geen noodzakelijk verband en bestaan er altijd uitzonderingen op de regel die uitgebuit kunnen worden. In die zin zijn sociale contracten zonder regels altijd eerlijker dan sociale contracten met regering en regels.

Friedrich Nietzsche bijvoorbeeld heeft veel boeken geschreven over de manier waarop mensen zichzelf 'onmondig' laten maken door religie en staat. Middels deze verwijzing naar het werk van Kant geeft Nietzsche aan dat mensen met luide stemmen in ieder geval nog zelfstandig bestaan in plaats van zichzelf geschaard te hebben onder sommige luide sprekers om zo gemakzuchtig in bepaalde banen geleid te worden en niet zelf de verantwoording voor de eigen daden te hoeven nemen, maar gemakzuchtig naar de 'voor-mondigen' te wijzen. In zijn werk 'Also sprach Zarathustra' gaat Nietzsche (in de vorm van Zarathustra) op zoek naar übermenschen, die hij herkent aan hun luide geschreeuw. Aan het einde van het werk komt hij tot de conclusie dat het helemaal niet gaat om het spreken, noch om het spreken met harde stem, maar om iets anders en concludeert hij dat we, naast über- of unter- allereerst mensch zijn.

Het belang van bovenstaande gedachte is dat Nietzsche aangeeft dat het onderscheid tussen ondigheid en onmondigheid het onderscheid tussen zelfstandig denken en verantwoordelijkheid voor het zelf is. Wanneer mensen uit gemakzucht bepaalde mensen of regels volgen maken ze zichzelf ondergeschikt (unter..) aan datgene. De andere kant van de medaille is dat mensen die voor-spreken, ofwel regels maken (de meesters) net zo gebonden zijn omdat ze deze untermenschen (slaven) nodig hebben om op hun manier te leven. De übermensch is volgens Nietzsche de persoon die zichzelf los weet te maken van de aannames, de cultuur en de gedachten van anderen, maar daadwerkelijk zelf durft te leven. Vandaar zijn uitspraak: "Gott ist tot, nunjetzt willen wir den Übermensch zum leben!"

Uiteraard kennen we allemaal de verschrikkelijke wijze waarop Adolf Hitler de term übermensch heeft gehanteerd. Met betrekking tot deze omkering van de term wil ik gezegd hebben dat dit niet is wat Nietzsche bedoeld heeft en dat Nietzsche lang voor de tweede wereldoorlog gestorven is.

Uit Nietszche's gedachten kan iedereen denk ik de afkeer van het volgen van bepaalde standaarden, ofwel regelbases afleiden. Een belangrijke vraag is wat dan de destructieve invloed van regels is waarom mensen zoveel 'beter' naar voren kunnen komen. Nog even los van het eerder genoemde verband tussen regels en waarschijnlijkheid in plaats van noodzakelijk is het aannemen van andermans gedachten of 'regels' en het hanteren hiervan als regelbasis datgene wat corruptie faciliteert. Het is pas wanneer men iets op een bepaalde wijze waardeert (middels de regelbasis) dat iemand hierdoor beïnvloedt kan worden. Het is dus pas mogelijk om bewust oneerlijk te handelen nadat regels aangenomen zijn. Mijn vraag is: "Wat is dan een grotere bedreiging van een eerlijke samenleving dan een regering (die de regelbasis invoert en afdwingt)?"

Misschien is het belangrijk om te weten dat het woord regeren feitelijk controle betekent en de uitgang -ing bij het of in het, regering betekent dus letterlijk in het controleren, maar waarvan dan?

uitgang ing, Oudd. unga, unge, unc, schijnt mede in zijnen oorsprong eene participiale terminatie te zijn, en, wel te verstaan, tot het verleden deelwoord naar de zwakke declinatie, welks vorm dan ook op sterke stammen toegepast zijn’ enz.

Bilderdijk eindelijk, zegt van de woorden op ing uitgaande, dat zij tot de Participia Activa behooren, en verwijst naar het Engelsch, waarin het tegenwoordig deelwoord der werkwoorden met toevoeging van ing gevormd worden.

Bron

In het engels is het woord government op te delen in govern en mind (waar de verbastering ment vandaan komt): mind control. Een zeer belangrijke vraag in dit topic, welke tot nog toe onaangeroerd is gebleven is: "Is Karl Popper een vijand van de vrije samenleving en de vrijheid an sich of niet?"

Dit voor jullie ter overweging.

[Crossword]

Crossword,

Natuurlijk is de opkomst van de moderne samenleving gepaard gegaan met een bepaalde homogenisering, speciaal als je kijkt naar de rol van economie en overheid daarin. Maar daarnaast denk ik dat er wat betreft politieke voorkeur en wereldbeschouwing een enorm pluralisme is aan te wijzen.

Die homogenisering is veel sterker dan je misschien vermoedt. En hij neemt nog steeds toe. Daarom heb ik moeite met individualisering als een ideologisch begrip. Ik denk niet dat wij vrijer zijn dan ons voorgeslacht. Wij hebben veel meer keuzes, maar dat is wat anders dan vrijheid. En ik vermoed dat mensen die helemaal los zijn van traditionele ankers weleens veel kwetsbaarder kunnen zijn voor nieuwe homogenisering en collectivering dan wij voor mogelijk houden. Zo is in Nederland sprake van een sterke collectieve waardencultuur (zelfbeschikking bijv.).

Dus begrijp me goed: individualisering is volgens mij onvermijdelijk. Het levert ook best een paar mooie resultaten op. Maar ik denk niet dat we er gelukkiger of vrijer van zijn geworden. Het is plussen en minnen. Mijn overgrootvader voelde zich denk ik niet minder vrij of gelukkig dan ik (als dat voor hem sowieso dingen waren waarover hij zich druk maakte).

En natuurlijk zijn die lijstjes niet puur objectief te noemen, al was het maar omdat er vanuit de diversiteit van cultuur heel verschillend gedacht wordt over praktisch alles wat maar in die lijstjes vermeld wordt. Neem bijvoorbeeld ‘mensenrechten’. Heel veel cultuur noemt dat een westerse vinding. En waarom? Ja, men doet niet aan ‘mensenrechten’. Zozeer als er ook heel veel cultuur is aan te wijzen, waarin ‘the powers that be’ maar weinig bekommerd zijn wat betreft het vervullen van ook maar de meest basale behoeften voor hun onderdanen. Zie hiervoor vooral de landen en culturen onder in die lijstjes.

Dat mensenrechten westers zijn lijkt me evident. Dat is gewoon een historische kwestie: het hele spreken over 'rechten' (die rare meervoudsvorm!), die je kunt 'hebben', is ontstaan in het Middeleeuwse Europa in de context van het eigendomsrecht ('subjective right'). Het is verder uitgewerkt in zijn moderne betekenis door o.a. John Locke en moderne mensenrechten zijn voor het eerst opgesteld in Frankrijk en de USA. De vraag is of deze rechten ook universele waarde hebben. Ik denk het wel, maar niet omdat ze zijn ontstaan in 'open societies' of in het westen. Ik denk dat ze universele waarde hebben omdat ze geworteld zijn in een erkenning van de gelijkheid van mensen - niet als objectief of empirisch gegeven (want dan zijn mensen duidelijk niet gelijk), maar in de zin van gelijkheid 'voor God'. 'Rechten' zijn geworteld in (objectief) 'recht', zouden middeleeuwse juristen zeggen.

Je verwijzing naar falende regeringen en hun verzet tegen mensenrechten klopt, maar het zou verkeerd zijn om te veronderstellen dat andere culturen geen eigen verweer hebben tegen regeringen die niet willen voorzien in de meest basale behoeften van hun onderdanen. Daarvoor hebben zij echt de mensenrechten van de VN niet nodig. Dat gezagsdragers verantwoordelijkheden hebben en moeten zorgen voor mensen die onder hen staan is een wijd verbreid idee en in veel culturen zelfs de enige bron van hun gezag. Een stamhoofd dat de boel uitbuit en laat verslonzen vindt zichzelf al snel op straat gezet. Het lastige is dat we in onze wereld vaak te maken hebben met post-koloniale regeringen in niet-westerse landen. Die regeringen zijn gemodelleerd naar westerse staatvormen (die in ons eigen werelddeel alleen konden ontstaan na langdurige feodale regimes en bloedige oorlogen), zonder dat de vraag is gesteld of de samenleving, de geschiedenis en de cultuur daarvoor de geschikte onderbouw konden leveren. Er is op grote schaal gedaan aan natievorming naar Europese snit, met volkomen veronachtzaming van stamgebieden en historische verwantschap. Het wordt dan soms als wat cynisch ervaren om zulke regeringen mensenrechten voor te houden, terwijl het westen mede verantwoordelijk is voor de rotzooi waarmee zulke landen zitten opgescheept.

En wat betreft die enorme belasting van het milieu, je kunt je daarbij afvragen in hoeverre dat eigenlijk een rol moet spelen in een discussie over open samenlevingen en haar dreigingen. Het is trouwens opvallend dat de belangrijkste innovatie om dat probleem beheersbaar te maken, juist in die open samenlevingen te vinden is.

Waarom zou het geen rol moeten spelen? Als een open samenleving ook betekent dat er bijv. geen echte grenzen te stellen zijn aan economische groei, dan zit de open samenleving met een groot probleem.

Maar ondertussen denk ik dat er wel degelijk reële dreigingen op ons af komen, zowel in de vorm van een technocratische ‘Brave New World’, als in de vorm van pogingen tot vestiging van een ‘theocratie’, en eventueel de inlijving in een Aziatische Empire. En dan denk ik dat daarbij de georganiseerde misdaad ook niet onderschat moet worden. En dat alles zullen we in toenemende mate meemaken. En het is maar de vraag of datgene dat er nu is aan ‘open samenleving’, zich daarin staande kan houden.

Tja, we zullen het zien. Koninkrijken komen en gaan, zo is het altijd al geweest. Ik denk overigens dat de westerse geschiedenis de wereld blijvend heeft geïnfecteerd met verlangen naar openheid en vrijheid van spreken, denken en religie. Ik kan me moeilijk voorstellen dat deze verschijnselen geheel zouden verdwijnen. Zelfs China kan dat niet buiten de deur houden.

Belangrijk is het daarbij op te merken dat Europa vergrijst, waarnaast de bevolkingsexplosie vooral elders plaats vindt, zeker ook in de islamitische wereld.

De geboortecijfers liggen het hoogst, volgens mij, in Uganda (christelijk) en Jemen (islamitisch). Maar wat is er tegen een open migratiebeleid, zodat de Europese bevolking op peil blijft? Hadden we allang mee moeten beginnen, volgens mij. En natuurlijk hadden de landbouwsubsidies ook allang opgeheven moeten zijn. We hadden er al veel eerder alles aan moeten doen dat mensen in deze landen een menswaardig bestaan kunnen opbouwen.

En dat belangrijke grondstoffen opraken. En dat het economisch zwaartepunt steeds meer richting Azie verschuift. En dat er vanwege de klimaatverandering enorme aantallen mensen zullen migreren, juist ook richting de open samenlevingen.

Het is cynisch om het opraken van grondstoffen te wijten aan de bevolkingsgroei van de Derde Wereld. Dat lijkt op iemand die zelf driekwart van de taart heeft opgegeten en vervolgens tegen iedereen die ook een stukje wil, zegt: pas op, de taart moet nog langer mee.

Maar intussen is dit wel een ernstig probleem, inderdaad. Wij zouden de eersten moeten zijn om het energiegebruik drastisch terug te dringen en heel veel te investeren in het ontwikkelen van milieuvriendelijke energie. Maar in plaats daarvan gaan we kerncentrales bouwen... Wat gaat dat worden als de Chinezen, Jemenieten en Ugandezen dat over 10-20 jaar ook gaan doen?

[Benedict Broere]

Theoriegeladen,

Er is in de geschiedenis van Nederland geen enkel moment aan te wijzen, waarin er voor gekozen is een multicultureel land te zijn. En wat betreft ‘tolerantie’ is er natuurlijk alweer vrij lang de discussie over de vraag hoe tolerant te zijn jegens de intoleranten, vooral als de intoleranten zeer wel in staat blijken om met behulp van hun intolerantie en intimidatie en op termijn ook politieke macht hun intolerantie er door te drukken ten koste van de tolerantie.

En wie heeft het over isolationisme? Mijn vraag heeft betrekking op het vermogen van open samenlevingen om invloeden van gesloten samenlevingen te verwerken op een zodanige manier dat zij open samenlevingen blijven. Informatief is bijvoorbeeld het volgende over gesloten samenleving China. http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/af...items/41259216/

Qrnlk,

Waarom heb je het over ‘afzonderlijke soevereine natiën’. Ik heb het daar niet over. En volgens mij bestaan die ook helemaal niet meer – zie het proces van globalisering.

Over honderd jaar zullen we – zo is de verwachting - deel zijn van een Eurabia, dat alleen nog vanwege controle door een soft-fascistische neo-neo-con Brave New World – ieder een chip in het hoofd - niet volledig verandert in een all-out slagveld van believers en non-believers.

Kritiek,

http://filipspagnoli.wordpress.com/2009/01...-and-democracy/

Edit mod ypsilon: Dit constitueert geenszins een antwoord op de vrij uitgebreide post van Kritiek.

Crosswords,

‘Gelijkheid voor God’ is een joodse vinding. Niemand elders – Egypte, Mesopotamie, Perzie – kende iets dergelijks.

Ik noemde het woord ‘mensenrechten’ niet om dat de post-koloniale dictatoren in de wereld verwijtend onder de neus te houden, maar enkel om verschil in cultuur helder te krijgen. Het is trouwens zo dat heel wat van die post-koloniale dictaturen ook bij volop kansen van modernisering – grote stromen westerse ontwikkelingshulp, eigen bronnen van olie of gas – hardnekkig dictatuur blijven en uitermate corrupt.

Je hebt het over ‘geïnfecteerd’. Ik vind dat eigenaardige connotaties geven. ‘Vrijheid‘ is nauwelijks te associëren met ‘ziekte’, en het suggereert een moreel defect als je dat toch zou doen.

Een ‘open immigratiebeleid’ zou een snelle suïcide van de Europese open samenleving betekenen. Het is beslist niet zo dat ‘immigranten’ blanco zijn, geen cultuur hebben. Zij hebben die cultuur namelijk wel, en zij nemen die cultuur vaak zeer serieus. Hoeveel moslims bijvoorbeeld, kan Europa huisvesten voordat het ophoudt een open democratische samenleving te zijn? 50 miljoen? 100 miljoen? En hoeveel Scientologen, Chinezen, enzovoort? Bovendien, radicalismen van allerlei aard, dus radicalismen die zich opwerpen als strijders voor een of andere vorm van closed society en dictatuur en totalitarisme, leiden vooral tot meer staat, meer geheime dienst, meer speciale militaire eenheden, onderzoek en monitoring, enzovoort, met in het verlengde daarvan het verschijnen van de Glazen Mens en inderdaad de afname van de open samenleving.

Het is verder nogal vals om te zeggen dat ik het opraken van de grondstoffen koppel aan de bevolkingsexplosie in de zin zoals jij dat suggereert. Want ik doe dat namelijk helemaal niet.

[Kritiek]

Benedict Broere, ben je je ervan bewust dat democratieën ten eerste helemaal geen democratieën zijn vanwege het feit dat macht weliswaar niet erfbaar is, maar geld wel? En ben je je ervan bewust dat hongersnoden te maken hebben met de locatie van voedingsmiddelen in plaats van de hoeveelheid voedingsmiddelen? -Wat dus ontstaat door het democratische systeem wat het kapitalisme faciliteerd! Dit bewijst de nogal dubieuze oorsprong van je 'informatie'-bron.

Sowieso heb je volgens mij niet gezien wat ik in mijn post zei. Dat geeft natuurlijk niet, maar gaat zo prat op je eigen gelijk dat je er niet eens over nadenkt. Dat maakt een discussie overbodig en onmogelijk.

-Je hebt het idee dat de oorzaak van hongersnoden de oplossing is.

Misschien is wat meer onderzoek van jouw kant noodzakelijk voordat je dit soort 'informatie'-bronnen als 'waar' aanneemt?

[Benedict Broere]

Qrnlk,

Wat ik zei over ‘Eurabia’, dat was nogal zwaar aangezet en het vraagt nuance.

In de eerste plaats is het natuurlijk praktisch onmogelijk om iets zinnigs te zeggen over de toekomst van laten we zeggen, Europa. Het betreft in feite een chaotisch proces, en je weet dan eigenlijk nooit hoe dat precies zal uitpakken. Toch denk ik wel dat het zeer wel mogelijk is om een waarschijnlijk scenario te beschrijven. Dat bijvoorbeeld ‘de islam’ een rol zal spelen, EN ‘de klimaatverandering’, EN het doorgaande ‘proces van globalisering’ met bijvoorbeeld de toenemende invloed van AZIE. Waarbij dan ook nog te denken is aan bijvoorbeeld de doorbraak van KERNFUSIE, dat plotseling het hele plaatje dramatisch zal veranderen.

Wat betreft bijvoorbeeld de islam, dan denk ik dat hier beseft moet worden dat het hier iets groots en complex’ en zeer diep gewortelds betreft, dat onmogelijk te vergelijken is met ideologische experimenten als die van het nazisme en communisme. Want er steekt Historie achter, en Cultuur, manier van zijn, manier van leven. Islam is met andere woorden ‘a way to be’. En in de ogen van vele moslims is het ‘THE way to be’, in principe, idealiter, neen, Absoluut Waar, want het BOEK zegt het, Allah zegt het: ‘THE way to be’ ‘for everyone’. Rationele argumentatie en verwijzen naar alomtegenwoordige empirie, heeft daar nauwelijks invloed op. ‘Evolutie is een vinding van Satan’, en zo meer.

Maar ondertussen is daar de verleiding van vrijheid, van secularisering, van rationaliteit, van ‘kunnen zijn die je bent’, en dat zal z’n effect hebben. En zeker is daar ook het besef van rechtvaardigheid, van Sakat, van sociale rechtvaardigheid, en dat Mohammed toch zeker ook een alternatief heeft willen geven voor dat rauwe proto-kapitalisme dat hij aantrof in de handelssteden Mekka en Medina. Maar waar hij nogal tegen te keer ging, als krijger ook, rovend, de kop af slaand, van obstakels-andersdenkenden-joden. Men zal dat moeten ‘verkraften’, ‘verteren’, wil men iets overeind kunnen houden van de ‘islamic message’.

De klimaatverandering zal er zeker toe leiden dat geheel Noord-Afrika en het Midden-Oosten deel worden gemaakt van het avontuur van de EU, juist vanwege de massa zonne-energie die in deze regio te genereren is.

China en India groeien toe naar economische grootmachten. Heeft dat effect? Jazeker heeft dat effect! Gegeven de aantallen mensen. Gegeven ook de intelligentie van die aantallen mensen. En gegeven dat het hier culturen betreft die, en dat betreft ook de islamitische wereld, maar op het randje gestaan hebben de stap naar WETENSCHAP te maken. En men zal die stap maken, men zal hoe dan ook, wat dan ook, die stap maken naar het meespelen op de eerste rij van deze planeet, vooral India waarschijnlijk, waar men altijd al gedacht heeft de diepste kijk te hebben op wat wereld is, werkelijkheid. Als mij gevraagd zou worden, om te wedden, te investeren in, in uiteindelijk de meest diepe idee van wat wereld is, en dat zal invloed hebben op het toekomstig veroveren van de Melkweg, en die eindeloze industrie die daarmee samengaat, dan is dat India en China in combinatie met de diepste mythen van de westerse wereld. En de voorwaarden daarvoor, zijn reeds duizenden jaren geleden geleverd.

[qrnlk]

In veel opzichten is een cultuur een emergente eigenschap van een groep mensen. Vaak wordt gedacht dat het de leiders zijn, maar het zijn de volgers van deze leider die ervoor gekozen hebben om deze leider te volgen: De leiders vervullen slechts de rol die hun door de groep gegeven is.

Verborgen inhoud

Dit is ook de reden waarom 'statebuilding' zoals de UK en USA regelmatig pogen te doen nooit kan werken tenzij men bereid is om de bevolking significant uit te dunnen. Je moet namelijk de samenstelling van de bevolking veranderen als je deze dynamiek wilt tegen gaan.

We beschouwen een samenleving als "gesloten" als de macht geconcentreerd is en "open" indien de macht gedeeld wordt. De logische conclusie, als men open door trekt leid tot een post-politieke, post-democratische, post-hiërarchisch samenleving, waarbij de macht volledig verdeeld is en totaal is opgelost. Voor ons zal dit een warboel lijken, totale chaos en anarchie, een circus met 10 pistes waar continue overal iets plaats vind. Maar voor een kind van een post-politieke samenleving zal het heel gewoon zijn.

In een dergelijk samenleving vertrouwd men elkaar, men weet dat iedereen zijn bijdrage zal leveren zonder dat dit perse formeel zou moeten worden vast gelegd: Iedereen herkent zijn of haar rol en vervuld deze; is zich daarbij bewust dat het eind resultaat niet de verdienste is van enige individu maar slechts mogelijk is door dat iedereen er aan mee werkte.

Fouten worden sneller opgemerkt en eerder aangepakt waardoor schade beperkt blijft en niet zoals in ons huidige systeem langere tijd verborgen blijven binnen ivoren torens tot dat het probleem zo erg wordt dat opeens iedereen er schade van ondervind. Dit betekend ook dat men eerder bereid is om iets nieuws te proberen: "Fail Often, Fail Fast, Fail Cheap". Deze vrijheid om fouten te maken, zolang men maar iets rationeel probeert zal een enorme boost in wetenschap en technologie geven.

Door dat al deze ontwikkelingen samenspelen waarbij de een op de andere voortbouwt en elkaar versterken wordt er veel meer mogelijk: Een vrij basis inkomen voor iedereen, vrij huisvesting, vrij onderwijs, etc.

In de omgang met politieke samenleving zou een post-politieke samenleving gedwongen zijn om adhoc een of meer woordvoerders te laten optreden. Dezen zullen de post-politieke samenleving echter niet kunnen vertegenwoordigen. Geen individu is in staat om voor het geheel te spreken. Een oorlog tussen degelijk verschillende systemen is onafwendbaar. Een dergelijke post-politieke samenleving kan dit alleen overleven indien het de beschikking heeft over automatiseringstechnologie die effectief voor fysieke bescherming van de hele groep kan zorgen.

Gegeven echter de versnelling in wetenschap en technologische ontwikkeling zou, gegeven dat er genoeg resources beschikbaar zijn, een dergelijke samenleving vrij snel de meest dominant samenlevingsvorm kunnen worden.

Het probleem is vooral het voor het eerst organiseren hiervan. Hoe begint een nieuwe samenlevingsvorm? Dit is het probleem van zelf-organisatie: We, als individu, zijn waarschijnlijk niet in staat om iets te organiseren dat boven het individu uitstijgt; Dit is de reden dat we meestal en hiërarchie gebruiken, op die manier reduceren we elke trede hoger elke subgroep tot de persoon die deze groep vertegenwoordigd. Maar dit gaat ten koste van productiviteit, creativiteit en vooral individueel plezier.

Maar wellicht dat een groep van 3-12 mensen die het goed met elkaar kunnen vinden wel in staat is om een dergelijke groep te vormen en wellicht dat een dergelijk groep "besmettelijk" is? En op dit manier meerdere groepen kan laten ontstaan?

[Crossword]

Crosswords,

‘Gelijkheid voor God’ is een joodse vinding. Niemand elders – Egypte, Mesopotamie, Perzie – kende iets dergelijks.

Precies mijn punt. Mensenrechten zijn gefundeerd in een specifieke joods-christelijke traditie. Ik geloof dat in die traditie universele waarheden zijn geformuleerd. Maar mensenrechten zijn niet cultureel neutraal.

Ik noemde het woord ‘mensenrechten’ niet om dat de post-koloniale dictatoren in de wereld verwijtend onder de neus te houden, maar enkel om verschil in cultuur helder te krijgen.

Dat begreep ik wel. En mijn antwoord bevestigde dat. Er is een nauwe verbinding tussen de westerse staatsvorm en het idee van mensenrechten. Beide zijn ontstaan in een specifiek cultuurgebied, onder invloed van de joods-christelijke traditie.

Je hebt het over ‘geïnfecteerd’. Ik vind dat eigenaardige connotaties geven. ‘Vrijheid‘ is nauwelijks te associëren met ‘ziekte’, en het suggereert een moreel defect als je dat toch zou doen.

Zo was het niet bedoeld.

Een ‘open immigratiebeleid’ zou een snelle suïcide van de Europese open samenleving betekenen. Het is beslist niet zo dat ‘immigranten’ blanco zijn, geen cultuur hebben. Zij hebben die cultuur namelijk wel, en zij nemen die cultuur vaak zeer serieus. Hoeveel moslims bijvoorbeeld, kan Europa huisvesten voordat het ophoudt een open democratische samenleving te zijn? 50 miljoen? 100 miljoen? En hoeveel Scientologen, Chinezen, enzovoort?

Dat hangt er natuurlijk vanaf hoe open je het wilt hebben. Het woord 'immgratiebeleid' bevat ook bij mij nog altijd het woord 'beleid'. Uiteraard zijn er restricties, maar die zouden ruimer moeten zijn.

Verder noem je ongelijkwaardige groepen: (1) 'moslims': dat is een aanduiding voor een religie. Maar het maakt wel uit of je Indonesische, Turkse of Jemenitische moslims hebt. Verder zijn er ook westerse moslims. Suggereren dat 'moslims' per definitie een a-democratische cultuur hebben riekt voor mij naar discriminatie op basis van religie en dat hoort niet thuis in de open samenleving die jij bepleit, (2) 'Scientologen': hier hebben we het over een sekte die in een aantal landen zelfs verboden is. Ik kan me voorstellen dat regeringen restricties opwerpen voor sekteleden, wanneer aangetoond is dat die een gevaar vormen voor de open samenleving. (3) 'Chinezen': dit zijn staatsburgers van China of misschien ook mensen die een gele huidskleur, een enkele plooi in het ooglid en een alfabet delen? De suggestie dat Chinezen per definitie een bedreiging zijn voor een open samenleving is simpelweg racistisch en ook dat hoort niet thuis in een open samenleving. (4) 'Enzovoort'... wie zou je nog willen toevoegen aan deze zeer ongelijksoortige opsomming?

Je zult het wel niet zo kwaad bedoelen, dat snap ik best. Maar het is echt belangrijk dat je zorgvuldiger redeneert en je termen goed kiest.

Bovendien, radicalismen van allerlei aard, dus radicalismen die zich opwerpen als strijders voor een of andere vorm van closed society en dictatuur en totalitarisme, leiden vooral tot meer staat, meer geheime dienst, meer speciale militaire eenheden, onderzoek en monitoring, enzovoort, met in het verlengde daarvan het verschijnen van de Glazen Mens en inderdaad de afname van de open samenleving.

Ik geef in overweging dat het grootste deel van alle controle, striktere wetgeving e.d. die we de laatste jaren over ons heen hebben gekregen, voortkomt uit het streven om de open samenleving te beschermen. Misschien moet je wat concreter worden: bedoel je dat pluraliteit niet kan samengaan met een open samenleving? Of bedoel je dat weinig wetten en weinig publieke controle alleen kan bestaan in een land waarin een grote levensbeschouwelijke overeenstemming bestaat en waar sterke instituties (gezinnen, scholen) de opvoeding voor hun rekening nemen? Als je dat bedoelt, lijkt het me goed om minder juichend te zijn over individualisering bijv.

Het is verder nogal vals om te zeggen dat ik het opraken van de grondstoffen koppel aan de bevolkingsexplosie in de zin zoals jij dat suggereert. Want ik doe dat namelijk helemaal niet.

Nou, ik reageerde op de volgende zinnen in een andere post van jou:

Belangrijk is het daarbij op te merken dat Europa vergrijst, waarnaast de bevolkingsexplosie vooral elders plaats vindt, zeker ook in de islamitische wereld. En dat belangrijke grondstoffen opraken. En dat het economisch zwaartepunt steeds meer richting Azie verschuift.

Je zet hier op z'n minst 'bevolkingsexplosie' (en dan vooral in de islamitische wereld) direct naast het opraken van grondstoffen. En je vervolgt met het verschuiven van het economisch zwaartepunt naar Azië (wat uiteraard druk zet op grondstoffen). Als je geen verbanden bedoelt te leggen tussen deze drie zinnen, is het misschien handiger om ze niet zo naast elkaar te zetten. Maar goed, blijkbaar bedoelde je het niet zo en daarom excuus als mijn opmerking vals overkwam.

[nabob]

Als mij gevraagd zou worden, om te wedden, te investeren in, in uiteindelijk de meest diepe idee van wat wereld is, en dat zal invloed hebben op het toekomstig veroveren van de Melkweg, en die eindeloze industrie die daarmee samengaat, dan is dat India en China in combinatie met de diepste mythen van de westerse wereld. En de voorwaarden daarvoor, zijn reeds duizenden jaren geleden geleverd.

Begrijp ik goed dat je uitgaat van een doelgerichte geschiedenis van de mensheid? Zo ja, hoe valt dat te rijmen met een open samenleving? Ik ga er zelf namelijk vanuit dat deze open samenleving geen geschiedenis met een gesloten einde zal kennen.

[qrnlk]

Begrijp ik goed dat je uitgaat van een doelgerichte geschiedenis van de mensheid? Zo ja, hoe valt dat te rijmen met een open samenleving? Ik ga er zelf namelijk vanuit dat deze open samenleving geen geschiedenis met een gesloten einde zal kennen.

Ik zet eveneens vraagtekens bij het idee van de maakbare samenleving.

[theoriegeladen]

Er zijn verschillende momenten in de geschiedenis van Nederland waarin gekozen is voor Nederland als multicultureel land. Denk in de eerste plaats even aan Friesland waar naast het Nederlands het Frysk een officiele taal is. Er zijn in Nederland meer provincies die graag een dergelijke status hebben, maar hebben dusver niet een dergelijke autonomie bereikt. Maar dit eigenlijk terzijde.

Arbeids tekorten in geschiedenis heeft Nederland meerdere malen doen besluiten gastarbeiders en immigranten naar Nederland te halen in plaats van te kiezen voor een krimpende economie. Op onvrijwillige basis is Nederland in aanraking gekomen door overheersing van verschillende landen, bv Spanje, Frankrijk, Duitsland. Deze overheersing heeft zeker haar invloed gehad op de Nederlandse cultuur en taal.

Een tegenwerping kan zijn dat volgens wiki de term multi cultureel land pas in 1957 voor het eerst is gebruikt in Zwitserland. Pas later volgde Nederland. Maar goed, het heeft geen naam nodig om te bestaan.

Dan geeft wiki het volgende:

Een aantal voorbeelden van multicultureel beleid zijn:

Dubbele nationaliteit;

Overheidssteun voor kranten, televisie en radio-omroepen in minderheidstalen;

Acceptatie van traditionele en religieuze kleding, zoals de hoofddoek, op scholen, in het leger en bij overheidsdiensten;

Programma's die de representatie van minderheden in de politiek, het onderwijs en de arbeidsmarkt verbeteren;

Het instellen van feestdagen voor minderheden, desnoods door inlevering van eigen feestdagen die onderdeel zijn van de hoofdcultuur;

Bouwen van religieuze gebouwen, bijvoorbeeld een moskee.

Daarnaast wordt minderheden de mogelijkheid geboden maatschappelijk te participeren door de taal van het gastland te leren en middels het vergaren van algemene kennis de kans op werk te vergroten

Wat opvalt is dat erin Nederland steeds minder tolerantie is voor bepaalde cultuuruitingen. Vooral omdat men bang is zelf in het keurslijf van een bepaalde cultuur te worden ingelijfd wat niet zo gek is gezien de overheersingen in het verleden. Ik vind dat wij ons niet moeten laten leiden door enkele zeer uitzonderlijke gevallen van cultuuruitingen en ervanuit gaan dat de meeste mensen slechts gematigd zijn in bv hun geloofsbeleving, want dit zijn nu eenmaal niet de problemen van een multiculturele samenleving.

Veel groter probleem is de manier van leven. In andere culturen staat de gemeenschap veel meer voorop dan in Nederland waar juist het arbeidsethos voorop staat. In woonwijken waar verschillende culturen samenwonen kan dit tot wrijving lopen doordat de nuchtere Nederlander om half zeven 's ochtens naar zijn werk moet, maar de hele Somalische familie om half 12 's avonds net wakker begint te worden.

Dergelijke cultuurverschillen bemoeilijken de integratie en dergelijke problemen oplossen bedreigt al gauw de open samenleving. De vier drijvende krachten achter deze problemen zijn deze:

Vier drijvende krachten

Nederland is een open samenleving, die dus voortdurend invloeden van buitenaf ondergaat. Dit bepaalt ook de ontwikkeling van de multiculturele samenleving. Om de belangrijkste invloeden in beeld te krijgen, zijn vier drijvende krachten aangewezen, te weten:

demografische ontwikkelingen

economische ontwikkelingen

culturele ontwikkelingen, en

institutionele veranderingen.

De mate van tolerantie is een belangrijke factor voor het uiteindelijke resultaat. Kunnen wij tolerant zijn naar intolerantie zonder dat wij de controle verliezen? Daar ligt denk ik de kracht van ons multi-culturele land, een open samenleving te blijven zonder andere mensen te dwingen te leven zoals wij en onze visie te laten bepalen door enkele uitzonderingen.

Hoe Nederland zich zal ontwikkelen is van veel factoren afhankelijk. Het klimaat wordt snel genoemd en zal zeker invloed hebben. We moeten voorbereid zijn op een verhoogde zeespiegel, hogere temperaturen, co2 uitstoot, afvalbeperking. Zuinig met energie. Concrete zaken die ons leven op dit punt een hoop ellende kunnen besparen.

De angst die een mogendheid ons inboezemt is een vraagstuk dat om net zulke concrete oplossingen vraagt maar die veel minder voor handen lijken te zijn omdat de macht niet in onze handen is. We lijken overgeleverd aan een ander land en lijken daardoor onze autonomie te verliezen en speelbal te zijn van andere landen die in onze ogen niet democratisch zijn, de rechten van de mens inperken, een bepaalde levenswijze opdringen.

Waarom zijn wij zo bang om te moeten leven op een andere manier? Is onze cultuur wel zo veel beter? Als ik kijk naar de sexuele uitbuiting van de vrouw, het gedwongen consumentisme onder sociale druk, de west-europese eis een onafhankelijke, a- religieuse manier van denken te hebben? Dan denk ik dat wij geen haar beter zijn dan de gemiddelde cultuur die anders is dan de onze.

[Benedict Broere]

Qrnlk,

Ik denk dat het soort anarchide samenleving dat jij voorstelt stuit op het praktische bezwaar van hoe mensen in elkaar steken enerzijds, en de complexiteit van de moderne samenleving anderzijds. Macht wordt gedelegeerd bijvoorbeeld op basis van expertise. Macht wordt ook gedelegeerd omdat mensen nu eenmaal de tijd niet hebben om na te denken over problemen die grotere delen en het geheel van een samenleving betreffen.

Het kan zijn dat toekomstig met de inzet van informatietechnologie meer directe vormen van democratie mogelijk zijn. Maar dan nog is dat maar de vraag of dat tot verbetering leidt. Het kan ook zijn dat dan de ‘waan van de dag’ nogal hinderlijk manifest wordt. Wat er nu is aan open samenleving is een voortdurend schipperen tussen ieders individuele wensen en de bredere belangen van het samenleven van al die individuen.

Crossword,

Als je zou kijken naar wat moslims zelf zeggen over hun religie, dan zou je er achter komen dat het meer is dan een religie, namelijk dat het ook te maken heeft met ‘politiek’ en ‘manier van leven’ en ‘wetten’ die betrekking hebben op die manier van leven.

Wat betreft China en de mogelijke invloed daarvan op de open samenlevingen in Europa, wel dat zullen we moeten avonturen. Maar China is op dit moment amper een open samenleving te noemen, en het is daarom maar de vraag of een forse aanwezigheid van China in Europa niet ook gepaard zal gaan met ontwikkelingen waar wij ons hier vraagtekens bij zullen plaatsen.

Ook een open samenleving, een sterk multisubculturele samenleving, zal verharden (richting politiestaat) als daarin het divergente en conflictueuze teveel een rol gaat spelen. We hebben dat gezien met de reactie op de IRA, de ETA, de RAF, enzovoort, en nu zien we een soortgelijke ontwikkeling met het monitoren en bestrijden van pockets van radicale islam.

Nabob,

Het lijkt er op dat de komende multi-polaire wereld gedomineerd zal worden door vier kerngebieden van cultuur-schepping: Noord-Amerika, Europa, India en China. En ik zou niet weten hoe je hier enige gedetermineerdheid in zou kunnen ontdekken, anders dan die welke te maken heeft met factoren die genoemd worden door bijvoorbeeld Jared Diamond, en die te maken hebben met geografie, klimaat en uitwisseling van ideeën. Verder is het te verwachten dat er een nog intensievere wederzijdse beïnvloeding komt van het filosofisch denken in deze gebieden dan nu al plaats vindt, en dat daaruit uiteindelijk de ideeënset tevoorschijn komt op basis waarvan de toekomstige wereldcultuur mogelijk wordt, en vervolgens de expansie naar de Melkweg.

Theoriegeladen,

Europa is al eeuwenlang een multi-culturele samenleving, en dit is gepaard gegaan met een eindeloze reeks van zeer bloedige oorlogen. Tegenwoordig hebben we de EU, en zoals dat kort geleden nog eens werd uitgelegd door mensen die nauw betrokken waren bij de oprichting van die EU, was daarbij een belangrijk motief om eindelijk eens een einde te maken aan al die oorlogen. En tot dusver lijkt die opzet te slagen. Verder is die EU gepaard gegaan met het genereren van een hoop welvaart en zijn er heel wat culturen die maar wat graag deel willen worden van die EU, en die dat op termijn waarschijnlijk ook zullen worden. En uiteraard betreft het hier geen heilstaat of superieur samenleven. Er is van alles bij op te merken en te bekritiseren. Het is niet AF, het is een proces, een proberen, zoals een open samenleving dat steeds blijkt te zijn.

[qrnlk]

Ik denk dat het soort anarchide samenleving dat jij voorstelt stuit op het praktische bezwaar van hoe mensen in elkaar steken enerzijds, en de complexiteit van de moderne samenleving anderzijds.

Het is niet perse een voorstel als wel een gedachten experiment.

Het bezwaar dat je uit is het standaard bezwaar tegen een open samenleving, tegen democratie, tegen elke verandering van de status quo. Elke samenleving is er van overtuigt dat het de juiste afwegingen gemaakt heeft, dat meer openheid tot chaos leid, en ze hebben waarschijnlijk gelijk als het hun volk zou betreffen. Maar dat is juist het punt: Een opener samenleving vereist een volk dat hierbij bast.

Ik hoop dat duidelijk mogelijk zijn dat iemand die in een dergelijke samenleving zou opgroeien het niet anarchistisch zal vi In plaats daarvan zou het onze "schijnvertoning" als onderdrukkend, gesloten en primitief beschouwen. Iemand uit een dergelijke samenleving zal even veel moeite hebben om zich voor te stellen hoe wij leven dan dat wij moeite hebben om ons voor te stellen hoe Egyptenaren 3500 jaar geleden leefden: We beschouwen het vreemd en onrealistisch en de meerderheid kan zich niet voorstellen dat een dergelijk systeem ooit zou kunnen werken.

Macht wordt gedelegeerd bijvoorbeeld op basis van expertise. Macht wordt ook gedelegeerd omdat mensen nu eenmaal de tijd niet hebben om na te denken over problemen die grotere delen en het geheel van een samenleving betreffen.

Het punt is juist dat macht niet gedelegeerd wordt maar geconcentreerd. De hele functie van een verkiezing is juist om de macht te concentreren in een beperkt aantal mensen, die vervolgens een nog kleinere groep uitkiest waar nog meer macht in is geconcentreerd. En zo komt een parlementaire democratie aan een centrale overheid.

Het kan zijn dat toekomstig met de inzet van informatietechnologie meer directe vormen van democratie mogelijk zijn.

Vooral de ontwikkeling van AI technologie kan hier toe bijdragen. Maar ook andere sociaal/culturele of economische factoren kunnen deze ontwikkeling beinvloeden. In de meeste gevallen zijn het echter technologisch ontwikkelingen die voor reorganisatie in samenlevingen leiden: Alleen de introductie van nieuwe technologie kan vreedzame transformaties veroorzaken.

Maar dan nog is dat maar de vraag of dat tot verbetering leidt. Het kan ook zijn dat dan de ‘waan van de dag’ nogal hinderlijk manifest wordt. Wat er nu is aan open samenleving is een voortdurend schipperen tussen ieders individuele wensen en de bredere belangen van het samenleven van al die individuen.

Je bedoeld zoals nu het geval is?

[Benedict Broere]

Qrnlk,

Een tijdje terug zag ik Jeremy Rifkin spreken over een reorganisatie van energie zodanig dat het meer autonomie en democratie zou kunnen opleveren (Power to the People!). Maar ik zie daarmee de praktische bezwaren die ik genoemd heb niet verdwijnen. Verschillen in macht en misbruik van macht en het pogen daarin toch een bepaalde kwaliteit van samenleven te ontwikkelen en te handhaven, komen mee met de mens en grote aantallen mensen en de complexiteit van hun samenleven. Voor een zeer egalitaire vorm van samenleven moet je terug naar de tijd van kleine groepen nomadische jager-verzamelaars.

[qrnlk]

Wellicht dat het bereiken van post-scarcity eerst moet plaatsvinden? Merk op dat vooruitgang eigenlijk slechts betekend dat de basis behoeften steeds gemakkelijker (goedkoper) beschikbaar zijn. Mochten we de vooruitgang door trekken in de toekomst dan zouden we op een gegeven moment in een post-scarcity samenleving uitkomen. Alle voor ons voor de hand liggende regels vervallen dan en geheel nieuwe regels komen er voor in de plaats: Een geheel nieuwe economische realiteit. En dat leid onvermijdelijk tot een heel nieuwe sociale/culturele organisatie structuur. Menig machtspositie is immers gebaseerd op beheer over iets dat (natuurlijk of kunstmatig) schaars is.