Om te beginnen een citaat van een welbekend figuur:
Twee keer raden wie deze diepe wijsheid gedebiteerd heeft: Jezus Christus of Johan Cruyf, hè?
nabob schreef:'Net zoals computervirussen zullen gedachtevirussen door hun slachtoffers moeilijk te onderkennen zijn. Als je er het slachtoffer van bent dan is de kans groot dat je het niet weet en dat je het krachtig zal ontkennen. Als je aanneemt dat een virus in je eigen geest moeilijk zal te ontdekken zijn naar welke verradende signalen zou je dan kunnen uitkijken?'
Gezien de vraag naar het dogmatische van Dawkins en de uitdaging van de Nabob kan ik me natuurlijk niet onbetuigd laten.
We zijn benieuwd. Thomas van Aquino (1225 - 1274), Herman Bavinck (1854 - 1921), Karl Barth, Hendrikus Berkhof, zoals Herodotus voor ons heeft opgezocht en geselecteerd uit een veel langere lijst dogmatici, legden hun dogma's al eerder vast. Dus in die lijn moeten we bij Dawkins dan ook denken, hè?
Laat ik allereerst stellen dat ik het boek (nog) niet gelezen heb. Vraag mij vooralsnog niet om citaten uit deze pil om het verwijt van dogmatisme te staven.
Ai, een vrij stuitende omissie, als je erover wilt meepraten.
nabob schreef:Waar het mij vooral om ging, na herlezing van mijn vorige post, is Dawkins zijn visie op en zijn rol binnen de wetenschap. Ik heb links en rechts het wel en wee van de Heer Dawkins op internet een beetje zitten volgen. Een citaat uit 'The Enemies of Reason' wil ik aanhalen:
'Rede heeft onze moderne wereld opgebouwd. Het is een waardevol maar ook breekbaar iets dat weggecorrodeerd kan worden door schijnbaar onschadelijke irrationaliteit. We moeten aan verifieerbaar bewijsmateriaal de voorkeur geven boven ons persoonlijk aanvoelen. Anders leveren we onszelf uit aan de willekeur van hen die de waarheid willen verduisteren.'
Welk een reductionisme van de geschiedenis in alleen al die eerste zin!
Tja, ik neem aan dat je in die zes woorden de heilshistorische en christocentrische onderbouwing mist. Zo zijn er ook schrijvers geweest die ons verteld hebben: geschiedenis zegt ons iets over het verleden. Dat is één woord meer, maar de uitspraak van Dawkins heeft wat meer inhoud, lijkt me.
Voor iemand als Dawkins is het inderdaad veel aantrekkelijker en veiliger om de menselijke wereld vanuit zijn Memen-theorietje te beschrijven dan d.m.v. een meer subjectieve en 'gevoelige' (en daardoor moeilijkere) geschiedschrijving.
Ongeveer 1% van het boek dat we hier behandelen gaat over memen en de gedachte dat de ene mens een idee kan doorgeven aan een ander, komt me niet erg wereldvreemd voor. Dat iemand, die de euvele moed heeft dit niet te ontkennen, verder alleen maar ongelijk kan hebben in alles wat hij denkt of schrijft, is als totaaloordeel een interessant verschijnsel, passend in het ziektebeeld van de ware gelovige, die 'het gevoel' heeft, dat de slag bij Nieuwpoort 300 jaar eerder plaatsgevonden moet hebben, dan het historische feit, hoewel deze afwijking van de werkelijkheid natuurlijk moeilijker aanvaardbaar te maken is. We kennen heel veel van dat soort subjectieve, gevoelige geschiedschrijving, maar heb je er wat aan?
Van de subjectieve, gevoelige, bijbelse geschiedschrijving geeft Dawkins ook enkele voorbeelden en ik haal er maar één aspect uit, n.l. over Abraham die als aartsvader toch een functie als rolmodel heeft. Zo lezen we in Genesis 12:10-20 over Abraham die zijn vrouw aan de Farao 'uitleent' en daar schatrijk van wordt. Later haalt hij hetzelfde kunstje nog een keer uit bij de Filistijse koning Abimelech van Gerar zoals beschreven in Genesis 20:1-18 en wat Dawkins dan niet vermeldt, maar dat geef ik er even gratis bij, zijn zoon Isaäk probeert hetzelfde bij diezelfde Abimelech van Gerar nog een keer in Genesis 26:7-11, maar dat is niet gelukt, omdat Abimelech het gehuwde tweetal zag minnekozen. Wij leren dus dat er flink te verdienen is aan prostitutie maar dat je het als pooier van jouw vrouw wel handig moet aanpakken. Subjectieve, gevoelige geschiedschrijving, jawel, maar mag iemand als Dawkins zich asjeblieft met andere zaken bezighouden, dan met pure fictie?
Dawkins is zo begaan met zijn eigen 'kritische' en rationele ego dat hij naar alle waarschijnlijkheid zijn eigen vooronderstellingen wat betreft de wetenschap niet ter discussie zal willen stellen. Het gescherm met het woordje 'Waarheid' is in deze veelzeggend. De rationele verlosser van de goedgelovigen, de heraut van de waarheid en het orakel van de vroeg twintigste-eeuwse wetenschap die maar niet wil beseffen dat de wetenschap zelf een metafysische basis heeft.
O ja, je bedoelt zeker dat eten van 'de boom der kennis van goed en kwaad' door Adam en Eva? Ik heb daarvan toch altijd het gevoel gehad, dat dit maar een verhaaltje was en geen historisch feit. Overigens hebben we als mensen onder mekaar afgesproken dat metafysica onkenbaar is en dus niets met de kenbare wetenschap te maken heeft. Zie Van Dale!
Zijn wetenschappelijk reductionisme en zijn sciëntistische opvattingen zijn mogelijk (let wel: 'mogelijk') te zien in het licht van een naar minderwaardigheidscomplexje dat een aantal wetenschapsdisciplines er op na houden. Sterk bewust van de successen van de 'harde' natuurkunde en geconfronteerd met het niet verklaarbaar zijn van een groot aantal menselijke fenomenen voelen toch wel wat mensen binnen de sociale wetenschappen en kennelijk ook Dawkins' biologie zich sterk aangetrokken tot reductionisme en sciëntisme om zich zo een wetenschappelijke legitimiteit te verschaffen.
Die natuurkunde van jou heeft een metafysische basis, weet je nog? Dat is dus niet dé netuurkunde of onze natuurkunde, waarbij alles wat wordt gesteld, ook bewezen moet worden. Jij ziet wetenschap als subjectieve gevoelige fantasie en dat vind je dan nog moeilijker ook. Dat is echt iets heel anders.
Daarnaast ben ook ik me sterk bewust van iets, namelijk van het feit dat ik dat boek van Dawkins nog niet gelezen heb.Vooralsnog ben ik echter de mening toegedaan dat Dawkins hele groepen mensen beledigt en dit doet door zich te beroepen op de zogenaamd onweerlegbare Waarheid van zijn eigen discipline. Ja, dit is een voorbeeld van zuivere dogmatiek!
Op zichzelf heb ik niets tegen dogmatiek, zoals Herodotus dat in zijn bericht #512 aanhaalt. Dat maakt zaken helder en dan gaat het mij om de inhoud die ik zodoende systematisch krijg voorgeschoteld. Axioma's, hypotheses en stellingen in de natuurkunde zijn ook als vormen van dogmatiek te begrijpen, mits je er geen metafysische basis onder fantaseert, want dan klets je uit je nek en dat is een ander vak, dat het best in beschonken toestand wordt uitgeoefend.
De leerstelling van de fundamentalistische Rede en de openbaring van de wetenschappelijke Waarheid is het geloof van Dawkin. Door je zodanig in te graven in zoiets als de Waarheid maak je een vruchtbare en op resultaat gerichte dialoog met andersdenkenden bij voorbaat onmogelijk. Dawkins zit in dit opzicht onmiskenbaar in hetzelfde verlichtingsfundamentalistische klasje als Cliteur, Philipse en Hirschi Ali.
Als je het over fundamentele zaken wilt hebben, moet je Newton, Einstein en Lemaître ook noemen. Het is niet eerlijk om die hier weg te laten.
Puzzels
) geschrevenThe God Delusion is.
