Neemt het geloof in complottheorieën toe?

[gast031]

Mensen die complottheorieen bedenken doen dit meestal vanuit een gezond wantrouwen, ze zien dingen dan ook met andere ogen immers zoveel is bedrog, denk maar eens aan homeopathie of Uri Geller. Een gezond wantrouwen is natuurlijk niet verkeerd behalve als dit z'n eigen leven gaat leiden. Ik vind het dan ook niet verkeerd als ze kritische vragen stellen en deze ontkracht kunnen worden. 

[xansid]

Nou wat ik maar wil zeggen is dat mensen die complottheorien bedenken helemaal niet zo dom zijn en veelal een hogere opleiding tot zeer hoge opleiding hebben genoten tot professoren aan toe. Dat beide kanten volgers hebben die niet zo'n hoge opleiding genoten hebben is wel duidelijk. En dan zeg ik, aangezien ik beide kanten niet kan beoordelen, ik ben geen ingenieur neem ik een positie aan die buiten beiden staat. 

Hier sla je de spijker op zijn kop. Slimme mensen zijn vaak heel goed in het verzamelen van bewijs en argumenten. Als ze dan vooringenomen zijn dan wordt het erg moeilijk om ze op andere gedachten te brengen. En ook erg moeilijk voor een leek om in te schatten of de theorie onzin is of niet.
 
Het geloof in complottheorien heeft in mijn ogen dan ook niks te maken met domheid maar vooral met karakter.

[Professor Puntje]

Het geloof in complottheorien heeft in mijn ogen dan ook niks te maken met domheid maar vooral met karakter.

 
Dat denk ik ook. Het is een houding van: "mij maken ze niets wijs".  Op zich niets mis mee, maar het gaat fout wanneer die houding selectief wordt toegepast. Ook de complottheorieën zelf zouden op dezelfde kritische manier moeten worden benaderd. Gebeurt dat niet dan wordt men een onuitstaanbare wijsneus die zich door niemand laat corrigeren en als een complot of bedrog afdoet wat hem niet uitkomt. Dat dit niet langer een randverschijnsel is zien we onder meer aan het optreden van Trump.

[Beresteyn]

 
Dat denk ik ook. Het is een houding van: "mij maken ze niets wijs".  Op zich niets mis mee, maar het gaat fout wanneer die houding selectief wordt toegepast. Ook de complottheorieën zelf zouden op dezelfde kritische manier moeten worden benaderd. Gebeurt dat niet dan wordt men een onuitstaanbare wijsneus die zich door niemand laat corrigeren en als een complot of bedrog afdoet wat hem niet uitkomt.

 
Mee eens. Er wordt tegenwoordig vaak gezegd dat de mens steeds kritischer wordt en niet meer alles, van welke autoriteit dan ook, klakkeloos overneemt als waarheid. Enerzijds goed natuurlijk, aangezien mensen zo zelf blijven nadenken maar anderzijds ook een gevaar. Een gevaar omdat mensen aan de ene kant kritischer zijn geworden, maar aan de andere kant ook juist weer niet.
 
Een goud voorbeeld hiervoor is een filmpje wat onlangs viraal op het internet ging. Een vrouw werd geïnterviewd en haar werd iets over een uitspraak in de politiek gevraagd. Vervolgens reageerde de vrouw kritisch dat zij geen vertrouwen had in die uitspraak, want "er had iets tegenstrijdigs op Facebook gestaan". Enerzijds wel kritisch, ze neemt het niet klakkeloos als waarheid aan. Maar anderzijds totaal niet kritisch, aangezien ze een willekeurig bericht (nota bene op Facebook) als waarheid bestempeld. Er zijn tegenwoordig heel veel mensen die op deze manier denken. Wel kritisch op autoriteiten, maar ze nemen hun eigen waarheid als werkelijke waarheid aan en zijn bijna niet meer op andere gedachten te brengen.
 
Een ander voorbeeld is een onderzoek naar de correlatie tussen het toenemende aantal vaccins en het toenemende aantal diagnoses voor autisme. Ondanks dat dit onderzoek meerdere malen onjuist is verklaard blijven mensen in de 'waarheid' geloven dat vaccins bewust slecht worden gemaakt, en in dit geval: dat dit leidt tot autisme in kinderen.
Sowieso worden vaccins over het algemeen gebagatelliseerd en weg gezet als onbetrouwbare producten. Ook hierbij heb je weer twee varianten van kritisch zijn: enerzijds is het goed dat mensen kritisch zijn en niet zomaar iets in zich laten spuiten zonder dat ze exact weten wat er in een vaccin zit. Maar anderzijds, als je luistert naar de argumenten van die mensen, die slaan meestal kant noch wal. Het meest voor de hand liggende argument dat vaccins slecht zijn is dat er formaldehyde in zit. Mensen horen die term, denken wellicht aan het balsemen van lijken en kijken op Wikipedia. Onder het kopje veiligheid lezen ze in de eerste zin dat formaldehyde giftig en carcinogeen is. Dat is voor die mensen al genoeg om groot alarm te slaan op Twitter en Facebook, want als dat zo op Wikipedia staat is dat natuurlijk de waarheid! Echter, als de mensen iets meer research zouden doen naar het stofje formaldehyde zouden ze erachter komen dat het gebruikt wordt om vaccins te prepareren en conserveren. Door het gebruik ervan worden gevaarlijke bacteriën, virussen en toxines onschadelijk gemaakt. Na gebruik, en voordat de vaccinvloeistof in flesjes wordt gedaan, wordt het formaldehyde er weer uit gezuiverd. Er blijven altijd kleine sporen achter, maar de gebruikte hoeveelheid is zo klein dat dit geen schade kan aanrichten; de gebruikte hoeveelheid zit ver onder de maximum toegestane hoeveelheid. Bovendien, formaldehyde wordt gewoonlijk door het menselijk lichaam aangemaakt bij de stofwisseling. Nota bene: de hoeveelheid (natuurlijke) formaldehyde die bij de stofwisseling gemaakt wordt is vele malen groter dan de hoeveelheid die in vaccins wordt toegepast. Naast formaldehyde zijn er nog tal stoffen die als ziekteverwekkend worden verondersteld, maar ook daarbij houdt men geen rekening met de toegepaste concentraties en diens biologische veiligheid. 
En dan heb ik het nog niet eens over tunnelvisie die bij epidemiologische onderzoeken kan ontstaan. We blijven bij het voorbeeld van de toegenomen hoeveelheid vaccins en de toegenomen hoeveelheid diagnoses voor autisme. Men zegt een correlatie te hebben gevonden tussen die hoeveelheden. En dus is de conclusie dat autisme veroorzaakt wordt door vaccins. Dat zou kunnen, maar daar is geen bewijs voor. Dankzij de wetenschap wordt de diagnose van tal ziektes steeds beter en gemakkelijker. Met andere woorden: het wordt steeds beter om ziektes te diagnosticeren. Het kan zomaar zijn dat autisme vroeger niet of veel slechter te diagnosticeren was dan nu. In dat geval kan het voorkomen dat een persoon met autisme niet geregistreerd wordt in de statistieken. Laten we zeggen dat er in jaar x 100 mensen werden gediagnosticeerd. In jaar y is de diagnose veel beter te stellen en worden er 1000 mensen gediagnosticeerd. Op basis van statistieken gaan mensen roepen dat autisme tussen jaar x en y met een factor 10 is toegenomen. Terwijl dit net zo goed een illusie kan zijn. In jaar x kunnen er net zo veel mensen met autisme hebben rondgelopen als in jaar y, maar doordat de diagnose in jaar y beter te stellen is worden er veel meer mensen geregistreerd.
 
Op deze manier krijg je misvattingen van feiten en cijfers. Het zou een hoop onrust in de wereld schelen als men minder selectief kritisch is, maar ook zelf blijft nadenken.

[ArcherBarry]

Klopt helemaal Jeronimo.
 
Over dat stuk betreffende Vaccinatie heeft Arjen Lubach dit jaar een mooie uitzending gemaakt, zie

[Benm]

Facebook als informatiebron kan dubieus zijn, maar feitelijk hoeft dat niet het geval te zijn. 
 
Praktisch gezien is het overgrote merendeel van facebook posts waarheid. Dat is vaker het geval voor vrij triviale zaken als 'het is mooi weer op mallorca' dan voor potieke kwesties, maar gemiddeld is het helemaal geen medium dat een groot percentage onwaarheden toont. 
 
Uiteraard is dat geen reden om klakkeloos aan te nemen dat wat op facebook staat altijd waar is, maar dat geldt ook voor de inhoud van de krant of het journaal. Op facebook heb je wellicht meer figuren die bewust onwaarheden de wereld in slingeren, maar redacties van kranten en journaals maken ook geregeld fouten. 
 
Wat verder vaak fout gaat is het missen van het verschil tussen correlatie en causatie. Dat kan bij vaccins een rol spelen, maar het is toe te passen op allerlei zaken, en het is eenvoudig om causaties te vinden als je ergens een correlatie ziet. 
 
Zo kunnen we constateren dat het in nederland in de afgelopen 30 jaar gemiddeld iets warmer is geworden, en ook dat het aantal verkeersdoden behoorlijk is afgenomen. Dat zou kunnen komen omdat er minder vaak ijs op de weg ligt en er daardoor minder slippartijen ontstaan met slachtoffers als gevolg. Op zich is dit heel plausibel als je om een of andere reden geneigd bent te geloven dat gladheid een voorname oorzaak is in verkeersdoden, bijvoorbeeld omdat je wel eens iemand in een dodelijke slip hebt zien belanden. 
 
Dat het feitelijk komt door kreukelzones, gordelspanners, airbags, abs, ebd en whatever else kun je op die manier over het hoofd zien, zelfs zonder kwade bedoelingen. 

[Professor Puntje]

Hier en daar worden inmiddels pogingen ondernomen om de invloed van nepnieuws in te dammen. Een probleem is echter dat mensen over het algemeen genomen niet erg geïnteresseerd zijn in feitelijke informatie. Als het dan ook nog moeite en studie kost om de vaak weinig spectaculaire waarheid te achterhalen of die waarheid botst met gekoesterde politieke of religieuze overtuigingen is dat vaak te veel gevraagd.
 
Met de inauguratie van Trump hebben we er een wereldleider bij gekregen die er vrolijk op los fantaseert en die liegt dat het gedrukt staat. En wel vrijwel dagelijks. Of zijn beweringen vervolgens op grond van feitelijke gegevens, foto's etc. weerlegd worden interesseert hem niet, en zijn aanhangers kennelijk evenmin. Dat wordt dan afgedaan als de oneerlijke media, journalisten en critici. Voor een pessimistisch stuk over de mogelijke gevolgen van een dergelijk presidentschap zie hieronder:   
 
http://www.politico.com/magazine/story/2017/01/donald-trump-lies-liar-effect-brain-214658
 
Gaan de VS onder Trump Rusland en Turkije achterna?

[Jan van de Velde]

Opmerking moderator

Tijdelijk gesloten voor moderatoroverleg