Met de toenemende digitalisering van het dagelijks leven groeit ook de noodzaak om bewust om te gaan met online veiligheid. Uit recent onderzoek van het Nationaal Cyber Security Centrum blijkt dat vooral ouderen en kleine ondernemers kwetsbaar zijn voor online oplichting. De overheid en verschillende organisaties roepen daarom op tot meer bewustwording over veilig internetgebruik. “Cyberveiligheid is niet alleen een technische kwestie, het begint met oplettend gedrag,” zegt woordvoerder Lisa van der Meer van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Steeds meer Nederlanders regelen hun dagelijkse zaken online: van bankieren tot belastingaangifte en van online winkelen tot contact met de overheid. Dat is handig, maar brengt ook risico’s met zich mee. Cybercriminelen maken slim gebruik van onoplettendheid en proberen persoonlijke gegevens of geld buit te maken. Voor wie nog niet zo vertrouwd is met digitale veiligheid, volgen hier praktische tips om jezelf eenvoudig beter te beschermen.
De campagne ‘Doe je updates’ van de Rijksoverheid benadrukt bovendien dat kleine, simpele handelingen grote gevolgen kunnen hebben. Al een enkele vergeten update kan een lek veroorzaken waardoor criminelen toegang krijgen tot persoonlijke data.
Sterke wachtwoorden en updates: de basis van online veiligheid
Een van de eenvoudigste manieren om jezelf online te beschermen, is het gebruik van sterke en unieke wachtwoorden. Veel mensen gebruiken nog steeds hetzelfde wachtwoord voor meerdere accounts. Dit is riskant: als één account wordt gehackt, lopen alle andere direct gevaar. Kies liever voor een wachtwoord dat lang en uniek is, en maak eventueel gebruik van een wachtwoordzin die makkelijk te onthouden is.
Daarnaast is het belangrijk om apparaten en software regelmatig bij te werken. Updates dichten beveiligingslekken die cybercriminelen anders kunnen misbruiken. Door je laptop, smartphone en apps altijd actueel te houden, verklein je de kans dat iemand toegang krijgt tot je gegevens aanzienlijk.
Volgens cybersecuritybedrijven worden in Nederland dagelijks honderden accounts misbruikt via gelekte wachtwoorden. Het gebruik van een wachtwoordmanager kan daarom helpen om overzicht te houden en veilige combinaties te genereren.
Wees alert bij e-mails, links en QR-codes
Phishing blijft een van de grootste online bedreigingen in Nederland. Volgens onderzoek van SIDN ziet de helft van de Nederlanders phishing als het belangrijkste risico online. Criminelen sturen vaak e-mails of sms’jes die eruitzien alsof ze van je bank, de overheid of een bekende webshop komen. Ze proberen je te verleiden op een link te klikken of een QR-code te scannen. Kijk altijd goed of een bericht betrouwbaar is. Twijfel je? Klik dan niet en neem rechtstreeks contact op met de organisatie. Let vooral op spelfouten, vreemde afzenders of een gevoel van haast: “Betaal nu, anders loopt u risico!” – dat soort druk is een rode vlag. De politie waarschuwt dat fraudeurs hun berichten steeds professioneler maken. Ook jongeren, die zichzelf vaak digitaal vaardig achten, blijken regelmatig slachtoffer van phishing via sociale media.
Beveiligde verbindingen: openbaar wifi en VPN
Op reis of onderweg is gratis wifi vaak verleidelijk. Toch zijn openbare netwerken niet altijd veilig. Criminelen kunnen meekijken en inloggegevens onderscheppen. Probeer daarom altijd een beveiligd netwerk te gebruiken, of schakel over op je mobiele data als dat kan. Een handige oplossing is het gebruik van een VPN (Virtual Private Network). Dit versleutelt je internetverbinding, zodat je gegevens beschermd zijn – zelfs op onbetrouwbare wifi. Zo kun je met een gerust hart online bankieren of inloggen bij je werk.
Back-ups maken en omgaan met datadiefstal of ransomware
Zelfs met alle voorzorgsmaatregelen kan er iets misgaan. Daarom is het slim om regelmatig back-ups te maken van belangrijke bestanden, bijvoorbeeld foto’s, documenten en administratie. Bewaar die back-ups op een externe harde schijf of in een beveiligde online omgeving. In Nederland neemt het aantal ransomware-aanvallen toe, waarbij criminelen niet alleen je bestanden versleutelen maar ook dreigen gestolen gegevens openbaar te maken. Met een recente back-up kun je in ieder geval je bestanden herstellen zonder losgeld te hoeven betalen.
Iedere klik telt
Online veiligheid hoeft niet ingewikkeld te zijn. Met sterke wachtwoorden, regelmatige updates, alertheid bij verdachte berichten, een veilige verbinding via bijvoorbeeld een VPN, en het maken van back-ups ben je al een heel eind. Zo verklein je de kans dat je slachtoffer wordt van cybercriminaliteit en kun je met meer vertrouwen gebruikmaken van de digitale wereld.
De overheid benadrukt dat digitale veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is: “Iedere klik telt,” aldus Van der Meer. “Met meer bewustwording maken we Nederland samen veiliger online.”
Puzzels