In hoeverre is een individu verantwoordelijk voor zijn succes en falen?

[Helderwater]

Hallo,

Ik zat al een tijd over deze vraag te denken, maar wist hem nergens anders te plaatsen dan hier:

In de westerse samenleving koestert men vaak het ideaal van de meritocratie: het idee dat iedereen zijn eigen geluk kan smeden en dat succes een keuze is. We geloven dat het individu, gewapend met bijv. een sterke wil en talent, boven zijn omstandigheden kan uitstijgen.

Maar hoe reëel is die vrijheid eigenlijk? Is dit misschien een naïef of zelfs gevaarlijk geloof? Wat denkt men hier ervan?

[Professor Puntje]

Ligt er ook aan hoe je succes definieert. Maar als je dat sociaal-economisch doet is daar wel onderzoek naar gedaan:

https://www.sandstonepsychology.org/the ... d-mindset/

https://greatergood.berkeley.edu/articl ... _work_luck

[R_Bena]

De gedachte dat een individu verantwoordelijk is voor zijn eigen succes of falen, berust op een fundamenteel misverstand over de menselijke natuur en de werkelijkheid. De werkelijkheid is, hoe pijnlijk die voor sommigen ook mag zijn: het gehele levensverloop van ieder mens staat van wieg tot graf vast.

Dat men in de moderne maatschappij anders denkt, komt voort uit hardnekkige overblijfselen van westerse verlichtingsideeën. Deze ideeën leggen een onjuiste en overdreven nadruk op het individu en diens zogenaamde vrije wil/vrije keus. Het zijn theorieën die niet corresponderen met de realiteit, en die slechts dienen om mensen een bedrieglijk goed gevoel te geven.

De mens wil nu eenmaal graag bedrogen worden; daarom sloegen deze onjuiste westerse filosofieën zo massaal aan.

In werkelijkheid wordt het levensverloop van een individu volledig gedetermineerd door krachten waar hij geen enkele invloed op heeft.

Interne factoren: eigenschappen die men bij de geboorte meekrijgt, zoals intelligentie, uiterlijk, etniciteit, sociaal vermogen, geslacht, etc. Dit zijn geen verworven kwaliteiten, maar biologische feiten, en ze bepalen in zeer hoge mate het verloop van iemands leven en de positie die een individu in de samenleving krijgt.

Externe factoren: de krachten van de omgeving, zoals het land van geboorte, het gezin waarin men opgroeit, het sociaal-economische milieu, etc.

Deze factoren bepalen tezamen wat iemand wordt en waar hij of zij belandt.

Het is ook niet het individu dat de omgeving naar zijn hand zet; het is de omgeving die het individu definieert, zijn identiteit vormgeeft, en kansen biedt of juist ontzegt.

In westerse samenlevingen heerst de veronderstelling dat iedereen kan worden wat ie wilt, zolang ie maar z'n best doet, en dat de maatschappij iedereen evenveel kansen biedt.

Niets is minder waar. Een valse gedachte.

Mannen en vrouwen worden niet op dezelfde manier behandeld. Lelijke en knappe mensen krijgen niet dezelfde mogelijkheden in het leven en op relatievlak. Donkere en blanke personen krijgen niet dezelfde kansen toegeworpen. Mensen met een laag iq kunnen niet dezelfde opleiding volgen als mensen met een hoog iq. Et cetera et cetera.

De samenleving is fundamenteel onrechtvaardig, oneerlijk en ongelijk, en deze onbalans werkt door tot in alle lagen en niveaus van de maatschappij.

Welke mogelijkheden en kansen je krijgt, waar je terechtkomt, of je faalt of succes hebt, is louter afhankelijk van toeval: een lootje trekken of een dobbelsteen gooien.

Om terug te komen op de vraag: Nee, een individu is op geen enkele wijze verantwoordelijk voor zijn succes of falen, net zo min als een bacterie dat is. Succes is geen verdienste en falen is geen schuld. Beide worden volledig buiten de invloed van het individu om bepaald, door de rauwe werkelijkheid van externe collectieve krachten en natuurwetten (omgeving) en aangeboren eigenschappen.

[HansH]

het gehele levensverloop van ieder mens staat van wieg tot graf vast.
......................
Welke mogelijkheden en kansen je krijgt, waar je terechtkomt, of je faalt of succes hebt, is louter afhankelijk van toeval: een lootje trekken of een dobbelsteen gooien.

die 2 regels zijn wel tegenstrijdig lijkt mij of je moet geloven dat toeval ook uiteindelijk deterministisch is bepaald inclusief alles vanaf het ontstaan van het heelal.

[Professor Puntje]

Determinisme is geen uitgemaakte zaak en heeft op zich ook niets met de aanwezigheid of afwezigheid van een "vrije wil" te maken. Als wat men voor een vrije wil aanziet zou berusten op kwantummechanisch toevallige gebeurtenissen in het menselijk brein bijvoorbeeld dan zou wat een mens kiest niet gepredestineerd zijn maar evenmin zou een mens dan een eigenlijke vrije wil hebben (net zo min als een toevalsgenerator dat heeft). Evenals bij de LET heersen ook over deze kwestie hardnekkige misverstanden die daaruit voortkomen dat men zich onvoldoende in de zaken wenst te verdiepen. En waar kennis en inzicht ontbreken stoelen de meningen enkel nog maar op persoonlijke overtuigingen en/of de waan van de dag. Ook dit is weer vechten de bierkaai. Ik ben het voor een groot deel met R_Bena eens behalve wat betreft het determinisme. Dat lijkt bij hem een geloofsartikel te zijn geworden dat uitdrukkelijk zo is gekozen dat wensdenken hem in elk geval niet te verwijten valt. Een vorm van overcompensatie. Maar de wereld is niet helemaal slecht of helemaal goed, zij is eerder een onontwarbare hutspot van beide. En wetenschappelijk gezien is het (nog) onduidelijk of de wereld deterministisch is.

[HansH]

of toeval nu wel of niet deterministisch is maakt feitelijk niet uit want we kunnen het verschil toch niet zien. Dus laten we even voor het gemak toeval als willekeurig beschowen anders belanden we al snel op een zijtak van de discussie.

Dus als je zegt dat iets door toeval is bepaald kun je niet tegerlijkertijd zeggen dat het gehele levensverloop van ieder mens van wieg tot graf vast ligt

[Professor Puntje]

Zelfs als de levensloop van een mens van geboorte tot graf vastligt, dan volgt daar nog steeds niet uit dat wat een mens doet zonder effect is. Het maakt dan immers nog steeds uit of de betreffende persoon zich in zijn gepredestineerde levensloop inspant om iets te bereiken; of hij uitkijkt bij het oversteken; etc. Wat iemand doet bepaalt ook in een deterministische wereld deels wat er gebeurt. De causale samenhang der dingen geldt immers ook in een deterministische wereld nog. Tenzij men een vorm van determinisme huldigt waarbij de gebeurtenissen in de wereld als los zand aan elkaar hangen, maar dat botst dan weer met hoe de wetenschap de wereld ziet.

[R_Bena]

Vanuit natuurkundig perspectief hebben we dit vorige keer besproken. Ook vanuit dat perspectief is het leven van een individu gedetermineerd.

Ondertussen is de samenleving in een ongekende illusie van maakbaarheid vervallen en het onwrikbare geloof dat een mens zijn eigen lot kan bepalen, onder invloed van gekke filosofen en psychologen die volledig bezijden de waarheid redeneren.

Alsof het individu kan bepalen vanuit welke baarmoeder hij geboren wordt, in welk land en welk gezin, met welk uiterlijk, welk intelligentieniveau hij zal hebben, welk geslacht, welk emotioneel en sociaal vermogen, of hij zwart, bruin, blank of geel zal zijn - zomaar een fractie van factoren die het leven al grotendeels bepalen.

overcompensatie

De overcompensatie zit er juist bij mensen die zichzelf de illusie inpraten dat ze alles volledig in eigen hand hebben, omdat de mens nu eenmaal bang is voor gebrek aan controle. En ik zal mezelf er niet buiten plaatsen; ook ik maak mezelf dat dagelijks wijs - het is deels een automatisch psychologisch mechanisme.

Maar onwaar.

Het gaat er uiteindelijk niet om wat we onszelf dagelijks wijsmaken, of wat we onze kinderen vertellen, of welke motivatiespeech we voor een volle zaal moeten houden - het gaat om hoe de realiteit in elkaar steekt.

Het leven kiest jou - niet andersom.

[R_Bena]

Het maakt dan immers nog steeds uit of de betreffende persoon zich in zijn gepredestineerde levensloop inspant om iets te bereiken; of hij uitkijkt bij het oversteken; etc. Wat iemand doet bepaalt ook in een

Staat allemaal vast.

'Iets bereiken' en 'inspannen om' en dat soort ideetjes is ook westers illusie-denken.

En het is ook niet zo dat men op basis van deze wetenschap kan denken: alles staat toch al vast, ik besluit me overal aan te onttrekken c.q. niks meer te doen. Zo werkt het ook niet.

Men is biologisch al aangedraaid zoals een duracel-konijntje, en men zal hoe dan ook de natuurlijke instincten en emoties volgen, welk filosofie of levensvisie men ook heeft.

[Professor Puntje]

@R_Bena Dit is geen zinnige discussie zo. Je bent aan het preken. In plaats van dat je naar onderzoek verwijst of met controleerbare argumenten komt kies je er eenvoudigweg voor om een diametraal tegengestelde positie in te nemen ten opzichte van de leugens die mensen (vaak) gebruiken om zichzelf voor de gek te houden. Maar dat is niet hoe wetenschap werkt. Als het zo simpel was dan waren psychologie en sociale wetenschappen overbodig en zou men aan een cynische grondhouding al genoeg hebben om mens en maatschappij te begrijpen. Wetenschap echter baseert zich (ideaal gesproken) op onderzoek en argumentatie, en of daar iets vrolijks of niet uitkomt dient geen rol te spelen. Optimisten hebben niet automatisch gelijk, en pessimisten evenmin. Het is sowieso al twijfelachtig of de werkelijkheid wel uitgaande van een dergelijke tegenstelling begrepen kan worden.

[R_Bena]

PP, je vraagt om onderzoek en argumenten in plaats van gepreek, maar je negeert de meest directe empirische data die we hebben: onze eigen mentale onmacht.

De state of mind van een individu is geen keuze, maar een resultaat. Ik daag iedereen hier uit: stuur je geest nu aan en dwing jezelf om je op dit moment oprecht ongelukkig te voelen, of ongelukkiger.

Gaat niet lukken.

Niettemin heerst het idee dat het omgekeerde zomaar kan.

Mensen zijn passagiers van hun eigen neurotransmitters en biologische programmering.

Het idee dat men de eigen psychologische toestand zomaar kan veranderen door een andere gedachte te kiezen, een spreuk op de koelkast te hangen of naar een goeroe te luisteren, is een cognitieve illusie.

Als de vrije wil werkelijk bestond, zou depressie niet bestaan; iedereen zou immers simpelweg kiezen voor geluk.

Dat is de kern van het argument: de wetenschap (neurologie, genetica) laat steeds vaker zien dat wat wij 'keuzes' noemen, achteraf geconstrueerde rationalisaties zijn van processen die allang in de hersenpan zijn beslist.

Het leven is in die zin één grote mentale goocheltruc. Elke dag spint ons brein een web van bedrog en zelfbedrog om ons de illusie van controle te geven, terwijl we ondertussen gewoon het script van onze biologie en omgeving afdraaien.

Dat je dit als 'cynisch' bestempelt, zegt meer over de menselijke weerstand tegen de rauwe werkelijkheid dan over de validiteit van het argument.

Maar respect voor je mening. Het is tenminste intellectueel uitdagend.

[Regor]

@Bena,

U schreef:
"De werkelijkheid is, hoe pijnlijk die voor sommigen ook mag zijn: het gehele levensverloop van ieder mens staat van wieg tot graf vast."

Wat een vreselijke onzin !
De enige deterministische zekerheid als je geboren werd is .... dat je zal sterven !

De persoonlijkheid en enkel de persoonlijkheid zijn verantwoordelijkheid voor "zijn succes" of "zijn falen", en niets anders !
Ik ken een zeer grote bouwaannemer (niet de lengte!) ........ die noch / met moeite kan lezen noch / met moeite kan schrijven ... en niet blind is.
Hij wordt steeds vergezeld door zijn persoonlijke assistent die de contracten voor hem leest, en de brieven schrijft die hij dicteert.

Men heeft die eigenschap van succes en falen mee van bij de geboorte ..... niet door determinisme, maar door de persoonlijkheid in wording van het kind tot volwassene.
Alle succes en falen komt voort uit hoe je "omgaat met mensen".
Het zijn de mensen rondom en in relatie met, die het succes stimuleren of fnuiken.
....................................................................
Handig is om dat bij zichzelf vast te stellen.
Eénmaal faler, altijd / meestal faler!
Sommigen maken goud van alles wat ze aanraken......... andere stampen in elke drol die op hun weg ligt !

Noot: Weet U tot welke groep U behoort ?

[WillemB]

Vond het wel een leuke vraag voor AI:

bestaat vrije wil of is het leven deterministisch

Dit is een van de oudste en meest fascinerende vragen uit de geschiedenis van de mensheid. Het korte antwoord is: we weten het nog niet zeker, maar de wetenschap en filosofie bieden drie hoofdwegen om hierover na te denken.

1. Het Determinisme: Alles staat vast
Volgens het strikte determinisme is het universum als een gigantische rij dominostenen. Als je de beginpositie van elk atoom weet en de natuurwetten kent, ligt de toekomst volledig vast. (NB mijn inbreng, vind deze meest logisch )

De Biologie:
Je brein is een fysiek orgaan. Jouw keuzes worden bepaald door neuronen, hormonen en genen. Onderzoek (zoals de beroemde Libet-experimenten) suggereert dat je brein al een besluit neemt voordat jij je er bewust van bent.

De Logica: Als elke actie een oorzaak heeft (oorzaak en gevolg), dan is jouw "keuze" voor koffie in plaats van thee simpelweg het resultaat van miljarden eerdere gebeurtenissen.


2. Het Libertarisme: De vrije wil bestaat echt
Deze stroming stelt dat wij als bewuste wezens de kracht hebben om de keten van oorzaak en gevolg te doorbreken.

Intuïtie: We ervaren dagelijks dat we keuzes maken. Zonder vrije wil zouden concepten als morele verantwoordelijkheid en het rechtssysteem hun betekenis verliezen. Waarom zou je iemand straffen als hij niet anders had kunnen handelen?

Kwantummechanica: Op subatomair niveau lijkt het universum niet strikt voorspelbaar, maar eerder gebaseerd op waarschijnlijkheid. Sommigen zien hierin een "gaatje" in het determinisme waar de vrije wil zou kunnen bestaan.

3. Compatibilisme: De gulden middenweg
De meeste moderne filosofen zijn compatibilisten. Zij zeggen: zelfs als de wereld gedetermineerd is, kunnen we nog steeds spreken van vrije wil.

De definitie: Vrije wil betekent niet dat je buiten de natuurwetten staat, maar dat je handelt volgens je eigen wensen en redenen, zonder dwang van buitenaf.

Als jij een ijsje koopt omdat je dat lekker vindt, is dat een vrije keuze—ook al is die voorkeur voor ijs biologisch bepaald.
Je bent "vrij" zolang niemand je dwingt.

De huidige wetenschappelijke consensus

De neurowetenschap neigt momenteel sterk naar een vorm van biologisch determinisme.
We zijn ons vaak niet bewust van de werkelijke redenen waarom we iets doen;
we verzinnen er achteraf een logisch verhaal bij (confabulatie).
Tegelijkertijd wijzen psychologen erop dat het geloven in vrije wil essentieel is voor ons welzijn.
Mensen die geloven dat ze controle hebben over hun leven, zijn vaak gelukkiger en gedragen zich ethischer.
.

[R_Bena]

@Regor, het is heel makkelijk om 'onzin' te roepen, terwijl je nooit wetenschappelijke rapporten en onderzoeken leest, 76 jaar geïndoctrineerd bent geweest door restanten van valse verlichtingstheorieën, waaronder het individualisme - een aanwijsbaar onjuiste ideologie -, en vervolgens met een persoonlijke anekdote komt die niets bewijst noch ontkracht.

Wetenschappers onderschrijven op basis van feiten en onderzoeken het genetisch determinisme en de enorme invloed van de omgeving op het individu.

[Regor]

@Bena,

U schrijft:
"@Regor, het is heel makkelijk om 'onzin' te roepen, terwijl je nooit wetenschappelijke rapporten en onderzoeken leest, 76 jaar geïndoctrineerd bent geweest door restanten van valse verlichtingstheorieën, waaronder het individualisme - een aanwijsbaar onjuiste ideologie - en vervolgens met een persoonlijke anekdote komt die niets bewijst noch ontkracht."

1. Hoe weet U als ik al dan niet wetenschappelijke rapporten lees ? .......... of verondersteld U dat zoals gewoonlijk ?
2. 76 jaar geindoctirineerd geweest ........ valse verlichtingstheorien ...... nog een veronderstelling !
3. Persoonlijke anekdote ........... U zou beter meer proberen te begrijpen en te leren van praktijk ervaring.
4. U heeft een visie over de mens en de samenleving die ik "hekel als de pest".

Al uw eigen - wetenschappelijke proza van uw posts getuigt helemaal niet van mensenkennis, het gedrag van mensen, hun persoonlijkheids - structuur, specifieke gaven en gebreken.
Alles samen genomen las ik nog nooit iets positief in uw posten over de mens als individu en als deel van een groep.
Wel een afbraak van alle reguliere opvattingen tot op heden.

U bent als individu helemaal verantwoordelijk voor uw succes en zeker voor uw falen.
U bent nog zo jong man !