Dictatuur van de natuurwetenschap

[OneStepForward]

Het begint al met het behalen van iets in de bama hoek.

Bijv. Master of science. Stel je zou je master halen in de sociale(/humane) wetenschap, dan ben je opeens master of arts. De zelfde container waar filosofie en ik geloof zelfs dingen als muziek en andere kunst in zit.

Maar ook, zo vaak als je naar een wetenschaps bijlage kijkt of iets gaat op zoeken met wetenschap, dan is wetenschap blijkbaar natuurwetenschap. Reken maar niet dat je iets als bijvoorbeeld geschiedenis tegen komt.

Of zo'n lijstje als "scientist, philosopher, historian".

Hoe zit het precies? Zijn sociale wetenschappen ondergewaardeerd? Worden ze niet als vol gezien? Of zijn het vaak wetenschappen die pas de laatste tijd als echte wetenschap gezien worden, ipv van het "iets anders" wat ze vroeger waren?

Oja, ik plaats dit topic in dit subforum omdat dit punt misschien in de wetenschapsfilosofie ligt en deze kwestie ongetwijfeld terug gaat tot de essentie van wat wetenschap is.

[DePurpereWolf]

Dus wat is je probleem, de termenilogie master of arts? tegen master of science?

Sociale wetenschappen worden als soft-science gezien, dus er tussen in. Epidemiologie is dan weer een Master of Science.

sociologie gebruikt niet altijd gebruik van wetenschappelijke beredeneringen, vaak komen daar ook niet-toestbare dingen invoor, vandaar dat het bij de humane wetenschappen ligt, en dus een 'arts' is. Tja, als je een probleem met het woord arts hebt, moet je onderzoeken waar dat eigelijk vandaan komt.

[OneStepForward]

Nee, dat bama gedoe was een ilustratie. Daar had ik nl. al eens een topic over geopend. Daaruit kwam een beetje uit dat de logica van de indeling bij bepaalde studies mist. Maar goed daar bestond al een topic over.

Nee, ik heb het meer over de ondergewaardeerde status van de sociale en humane wetenschappen.

Arts is niet een container voor sociale wetenschappen. In arts zit nl. ook filosofie en ook volgens mij een hoop kunstvormen (dat laatste kan ik me vergissen).

Maar dat is ter ilustratie.

Punt is, kennelijke noemen we softe wetenschappen dus wetenschap. Toch blijkt het maar al te vaak dat in programma's, wetenschapsbijlages het natuurwetenschap is als ze spreken over wetenschap. Nog erger als ze het hebben over bijv.: wetenschappers en historici.

Maar ook waar je die grens legt kun je ook vraagtekens bij zetten. Op welk moment is iets hard of soft dan?

De meeste "harde" wetenschappen hebben een softe kant, en de meeste "softe" wetenschappen hebben een harde kant.

Biologie bijvoorbeeld. Heeft een redelijke softe kant. Terwijl psychologie een harde kant heeft.

Dus vind die scheiding ook best vreemd. Zeker als je kijkt naar indelingen als science/arts hebt.

Maar goed, daar val ik dus weer op terug. Punt is, dat het woord "wetenschap" vaak de natuurwetenschap blijkt te zijn.

Wetenschap is natuurwetenschap, en soms mogen sociale wetenschappen even meespelen.

[davidhume]

Natuurwetenschap levert veel meer tastbaar resultaat op, daardoor heeft het meer aanzien.

[OneStepForward]

Natuurwetenschap levert veel meer tastbaar resultaat op, daardoor heeft het meer aanzien.

Toch bestaat er toch ook een complete geschiedenis cultus. Als je de onderwerpen bekijkt doen die niet onder aan de populariteit van andere wetenschappen. En de meeste mensen zien dit onderzoek waarschijnelijk nog feitelijker dan wat het zelfs is.

Aanzien heeft het zeker.

Toch heeft deze wetenschap het zelfde te lijden als de andere sociale/humane wetenschappen. Sterker nog, ik ben al een paar keer tegen gekomen dat ze het in een lijstje buiten de wetenschap plaatsen. (wetenschappers, filosofen, historici en kunstenaars)

En wat te denken van psychologie. Dat levert een hele hoop tastbaar resultaat op.

[p__]

Ik denk dat veel mensen een soort verdraaid, bijna religieus beeld van 'wetenschap' hebben. Ze vergeten of realiseren zich niet dat de wetenschappelijke methode te strict en vrijwel nutteloos is wat betreft de meeste dingen waar we over zouden willen weten - geschiedenis, politiek, buitenland, kunst, cultuur, kookkunst... de lijst is eindeloos.

[OneStepForward]

Opzich houdt de geschiedwetenschap zich best redelijk aan de wetenschappelijke methode.

Experimenteren gaat een beetje lastig, maar dat is met wel meer zaken het geval, ook binnen bepaalde punten in de natuurwetenschap.

Opzich zou je het wel toetsbaar kunnen noemen. En het is ook te falsificeren.

De meeste historici gaan er zelfs vanuit dat de geschiedenis wetmatigheden vertoont.

Maar probleem is dat m'n kennis over de wetenschappelijke methode erg gebrekkig is. En de theorie van de geschiedenis heb ik nog niet gehad. Dus val me er gerust op aan als ik onzin schrijf.

Maar geschiedenis zal vast niet zomaar een wetenschap genoemd worden.

[Jan van de Velde]

OneStepForward schreef:

Maar ook, zo vaak als je naar een wetenschaps bijlage kijkt of iets gaat op zoeken met wetenschap, dan is wetenschap blijkbaar natuurwetenschap. Reken maar niet dat je iets als bijvoorbeeld geschiedenis tegen komt.  

Of zo'n lijstje als "scientist, philosopher, historian".

Ik heb er geen aandelen in, (dit is dus geen spam), wel al 20 jaar een abonnement op: NRC Handelsblad, met elke zaterdag een wetenschapsbijlage met de meest uiteenlopende onderwerpen, waaronder die wetenschappen die jij blijkbaar mist.

afgelopen zaterdag:

sociologie: "verkeerde vrienden"

paleo-archeologie: "primitief veerdier overleefde tot in het cambriumtijdperk"

psychologie(?): "iq en muzieklessen"

en in een ander katern nog

geschiedenis: een brief van een 17e eeuwse Hollandse zeevaarder vanuit Cadiz naar huis, compleet met een historische beschouiwng van de achtergrond van die brief en hoe die in een Londens archief terechtkwam (er wordt uit dat Londens archief vanaf heden wekelijks zoiets geplukt).

[OneStepForward]

NRC is ook een goede krant.

Gelukkig is het niet altijd en overal het geval. Maar toch merk ik het wel op. (Al helemaal in het buitenland (dat wil zeggen met name VS) als het over "science" gaat)

[Wouter_Masselink]

Woohoo, wat dat betreft valt wetenschapsforum dus in het rijtje waar ook het NRC in staat.

[davidhume]

Natuurwetenschap levert veel meer tastbaar resultaat op, daardoor heeft het meer aanzien.

En wat te denken van psychologie. Dat levert een hele hoop tastbaar resultaat op.

Nee, ik bedoel meer allerlei handige uitvindingen zoals: lampen, auto’s, vliegtuigen, telefoons etc. De psychologie levert dit niet.

[TwistedMind]

Psychologie, economie is ook niet 'exact', althans niet zoals de natuurkunde of scheikunde of wiskunde. In de natuurkunde veranderd het wereldbeeld ook wel eens, maar dat is vrijwel altijd een verbetering van het wereldbeeld.

De indeling alpha, beta, gamma vind ik wel duidelijk.

Heel globaal (daar zijn allicht duidelijke boeken over geschreven):

-Alpha: niets is exact, alles zijn ideeen van mensen. Iedereen is zich daar ook van bewust.

-Beta: theorieen moeten intern consistent zijn en geen tegenstrijdigheden bevatten. Een nieuw theorie moet overeenkomen met bestaande voor theorieen in het vakgebied òf van zo'n bestaande theorieen moet aangetoond worden dat het niet klopt. Behalve voor de wiskunde moeten theorieen ook overeenkomen met de natuur

-Gamma wetenschappen: Alpha-wetenschappen waarvan de beoefenaars soms menen op dezelfde manier als bij beta wetenschappen iets als waar aan te kunnen tonen.

Hierdoor worden soms dingen voor waar aangenomen die later onzin blijken te zijn (meestal als een betawetenschapper zich er mee bezig gaat houden). Ook zijn er veelvuldig tegenstrijdige theorieen.

[Assassinator]

wat je zegt over beta-wetenschappen klopt niet echt, bijv

Een nieuw theorie moet overeenkomen met bestaande voor theorieen in het vakgebied òf van zo'n bestaande theorieen moet aangetoond worden dat het niet klopt.

moet dat persee dan? ik zeg altijd "keep an open mind", een nieuwe theoriehoeft niet persee aan die eisen te voldoen, zo rem je het af.

[TwistedMind]

wat je zegt over beta-wetenschappen klopt niet echt, bijv

Een nieuw theorie moet overeenkomen met bestaande voor theorieen in het vakgebied òf van zo'n bestaande theorieen moet aangetoond worden dat het niet klopt.

moet dat persee dan? ik zeg altijd "keep an open mind", een nieuwe theoriehoeft niet persee aan die eisen te voldoen, zo rem je het af.

Dan is het een hypothese. Die hypothese probeer je dan te bewijzen, waardoor je een bestaande theorie ontkracht. Of erachter komt dat je hypothese niet klopte.

[Windsurfer]

Deze indeling is uiterst precies en omvattend:

De classificatie van de wetenschappen naar gelang studie-object :

   * Send this page to somebody

   * Print this page

Bron: Historisch overzicht van de wijsbegeerte (cursus prof. Etienne Vermeersch, UGent).

Bron: Historisch overzicht van de wijsbegeerte (cursus prof. Etienne Vermeersch, UGent)

Traditioneel worden de wetenschappen in twee grote groepen ingedeeld:

de formele wetenschappen en de ervaringswetenschappen.

  1. Tot de formele of deductieve wetenschappen rekent men de logica en de wiskunde. De uitspraken of stellingen die men erin vindt, worden bekomen zonder gebruik te maken van de ervaring. Men beperkt zich tot het onderzoek naar en het gebruik van een aantal denkwetten, en maakt bijvoorbeeld logische afleidingen van stellingen uit axioma's volgens vooraf vastgelegde regels. Deze wetenschappen leren op zichzelf niets over de werkelijkheid rondom ons, maar ze verschaffen ons wel symboolsystemen of vormen, die bruikbaar zijn om deze werkelijkheid uit te drukken; daarom noemt men ze "formeel".

  2. De ervaringswetenschappen, ook empirische of inductieve wetenschappen genoemd, zijn die waarin wordt onderzocht hoe de werkelijkheid, dat wil zeggen de totaliteit van alle dingen, in mekaar zit. Men noemt ze ervaringswetenschappen omdat wordt aangenomen dat betrouwbare kennis over de werkelijkheid slechts bereikbaar is door een beroep te doen op ervaring. In het bijzonder betreft het ervaringsgegevens, of "empirische data", die we via de zintuigen bekomen. Hoewel scherpe scheidingslijnen niet kunnen worden getrokken, is het nuttig om de ervaringswetenschappen in drie deelgroepen te onderscheiden.

         * De natuurwetenschappen (zoals de natuurkunde, scheikunde, biologie en geologie) die de wetten van de dode materie en van de levende wezens bestuderen;

         * de gedragswetenschappen of sociale wetenschappen (ook menswetenschappen genoemd), waarin het gedrag van de mens als individu of in groep wordt onderzocht (hiertoe behoren ondermeer de psychologie, sociologie, economie), en

         * de cultuurwetenschappen , die de produkten van de menselijke creativiteit tot voorwerp hebben (zoals kunst en literatuur). Hiertoe behoren de filologieën, de kunst- en literatuurwetenschap, de linguïstiek (of taalstudie), de rechtswetenschap, de archeologie en de geschiedenis.

Natuur-, gedrags- en cultuurwetenschappen

De grenzen tussen (1) de natuurwetenschappen, (2) de gedragswetenschappen en (3) de cultuurwetenschappen zijn moeilijk scherp te trekken. Er bestaan bijvoorbeeld wetenschappen over het gedrag van dieren (dierenpsychologie en ethologie) die bij (1) en (2) thuishoren; de studie van de techniek veronderstelt soms kennis van (1) en (3); de geschiedenis kan ook als een soort sociologie beoefend worden (2 en 3); de menselijke fysiologie en neurofysiologie hebben raakvlakken met de psychologie (1 en 2), enzovoort.

Vaak maakt men een onderscheid tussen "natuurwetenschappen" en "geesteswetenschappen" (ook "humane" wetenschappen genoemd); deze laatste moeten dan (2) en (3) omvatten. Dit onderscheid is echter verouderd. Zo staan de methodes van bijvoorbeeld de psychologie dichter bij de natuurwetenschappen dan bij de filologie, en bovendien is de term "geesteswetenschappen" vaag en misleidend.

Soms noemt men de natuurwetenschappen, samen met de wiskunde, exacte wetenschappen. Ook deze benaming is onhoudbaar. Alle wetenschappen moeten streven naar exactheid, dat wil zeggen dat ze een ondubbelzinnige taal dienen te gebruiken. De ene wetenschap kan dit evenwel beter dan de andere; zo is de natuurkunde exacter dan de biologie, maar deze laatste is niet meer exact dan sommige takken van de psychologie of de linguïstiek.

In de praktijk kan men soms een onderscheid maken tussen "zuivere" en "toegepaste" wetenschappen. Deze laatste hebben betrekking op technieken waarbij de wetenschappelijke gegevens worden gebruikt om menselijke noden te bevredigen en om praktische problemen op te lossen. Zo wordt de kennis van de fysica en de chemie in de ingenieurswetenschappen gebruikt; deze van de menselijke biologie en fysiologie in de geneeskunde; deze van de psychologie in de psychodiagnostiek en psychotherapie, enzovoort.

Uit het voorgaande blijkt dat de "Faculteit Wetenschappen" eigenlijk de "Faculteit Natuurwetenschappen" zou moeten heten en dat de wiskunde en de logica in een aparte faculteit thuishoren, wegens het heel speciaal karakter van deze wetenschappen. De huidige benamingen zijn echter historisch gegroeid in een periode toen nog niet alle wetenschappen waren ontstaan.

Tenslotte hoort men soms nog de term "positieve wetenschappen". Hiermee bedoelde men in de 19e eeuw die wetenschappen die op gegevens - feiten - berusten (m.a.w. de ervaringswetenschappen). Ze werden geplaatst tegenover de wetenschappen die men als "speculatief" beschouwde (d.w.z. bestaande uit bespiegelingen). Aangezien men evenwel kan aantonen dat ook de geschiedenis, de rechtswetenschap, de literatuurwetenschap, enzovoort kunnen worden opgebouwd op basis van nauwkeurig feitenmateriaal, is ook dit onderscheid niet erg nuttig. Alleen de speculatieve gedeelten van de wijsbegeerte en de theologie kunnen strikt genomen als "niet-positief" worden beschouwd.

Etienne Vermeersch© Copyleft, artikel uit het tijdschrift "Wonder en is gheen Wonder", Skepp. Woordelijk kopiëren en distribueren van dit artikel is toegestaan in elke vorm, mits behoud van deze copyleft-noot.