Plaats een reactie

Je mail wordt niet openbaar getoond. Het wordt enkel gebruik voor contact of notificatie vanuit het beheer.

🗨️ Wat vind jij? Stel direct je vraag of geef je mening – zonder registratie. Je reactie zet het topic weer bovenaan bij 'Laatste posts' en trekt snel nieuwe reacties aan🔥. Mocht je als vaste bezoeker willen reageren, dan kun je je ook registreren.

Bevestig dat je geen robot bent door de volgende vragen te beantwoorden.

Noor heeft 10 knikkers. Ze verliest er 4 in het gras. Hoeveel heeft ze er nog?

Antwoord: (vul een getal in)

Er zitten 5 vogels op een hek. Twee vliegen weg. Hoeveel blijven er zitten?

Antwoord: (vul een getal in)

Weergave uitklappen Voorafgaande berichten: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Crossword » za 27 jun 2009, 23:15

Nu heb je een probleem om een theorie met BOVENnatuurlijke componenten te ontkrachten, Dat is emperisch gezien onmogelijk. God is een bovennatuurlijk component. Er wordt verondersteld dat deze niet gebonden is aan fysische wetten.
Het hangt ervan af wat je met 'theorie' bedoelt:

1. Een wetenschappelijke theorie over verschijnselen in de werkelijkheid. Die moet inderdaad falsifieerbaar zijn en daarom horen er geen niet-toetsbare fenomenen in thuis.

2. Een 'theorie' in de zin van 'een theorie over het bestaan' (levensbeschouwing). Die bevat altijd niet-toetsbare elementen. Bijv. het levensbeschouwelijke (positivistische) axioma: "Alleen empirisch toetsbare uitspraken hebben betekenis". Zo'n uitspraak is niet empirisch te toetsen.

Maar ook in betekenis 1 kom je op een gegeven moment bij grenzen van de wetenschap. Die liggen vooral op het niveau van de verklaring van alles. Bijv. vragen als: zijn de natuurwetten gegeven met het heelal of waren ze daarvóór al 'aanwezig'? Waarom is er iets en niet niets? Antwoorden op zulke vragen, moeten wel gebruik maken van 'bovennatuurlijke' (metafysische) elementen. Natuurlijk kunnen we zulke discussies zinloos noemen, maar dat lijkt me een positivistisch vooroordeel.
Nu kun je dus stellen dat als God de aarde en levende wezens heeft kunnen maken deze God ook fossielen en aardlagen heeft kunnen maken op zo'n manier dat wij misleid worden en denken dat de aarde oud is.
Dat is theoretisch mogelijk, natuurlijk. Maar ik denk dat de meeste religieuze gelovigen, als ze er even over nadenken, het geen aantrekkelijke optie vinden dat God bedrieglijk zou zijn. De religieuze tradities die ik ken spreken zich daar ook nadrukkelijk tegen uit.
Dit is ook een nogal radicale stelleng die net als de creationistische opvatting zowel niet te ontkrachten als niet te bewijzen is. Daarom vind ik de schepping ook zo irrationeel.
Creationisme is niet hetzelfde als 'schepping'. Vragen over 'schepping' doemen op aan het eind van de wetenschap (zie hierboven). Creationisme is een poging om een bepaalde vorm van scheppingsdenken (literair weergegeven in Gen 1) 'wetenschappelijk' te ondersteunen.
Filosofisch gezien is het leuk om hierover na te denken maar in de natuurwetenschappen moet je dit soort zaken buiten beschouwing laten. Je kunt immers ook niet bewijzen of er een theepot tussen de aarde en Mars zweeft en of er een vliegend spaghetti monster bestaat.
Creationisme, FSM en de Grote Theepot zijn kennistheoretisch van een andere aard dan de filosofische problemen die je eerder aankaartte over de mogelijkheid dat ons geheugen ons bedriegt e.d. Dat laatste is inderdaad onweerlegbaar. Maar de zaken die je nu noemt zijn allemaal empirisch toetsbaar, in zekere zin. Een jonge-aardecreationist beweert bijv. dat de aarde 6000 jaar oud is. Dat kun je weerleggen m.b.v. wetenschappelijke argumenten. Natuurlijk kan de creationist vervolgens zeggen dat je dateringsmethode niet klopt, maar het feit dat iemand altijd wel wat terug kan zeggen, betekent nog niet dat er wetenschappelijk niets over te zeggen is. Creationisten claimen nu juist dat ze wetenschappelijk bezig zijn.

Op een andere manier heb je wel weer gelijk. Creationisme gaat ervan uit dat de wereld door God in 6 dagen (of 6 perioden) is geschapen en niet al te lang geleden. Delen van die bewering zijn empirisch te onderzoeken, maar de kern ervan - God als auteur - is empirisch natuurlijk nooit aan te tonen, want het gaat om een unieke en onherhaalbare gebeurtenis. De enige strategie die overblijft is dus alle alternatieve verklaringen (Big Bang, evolutie) aan te vechten. Op die manier ontaardt creationisme dus in anti-wetenschap, die misschien als kleine verdienste heeft dat heersende paradigma's altijd gebaat zijn bij luizen in de pels.
Wetenschap beperkt zich tot datgene wat onderzoekbaar is, waar het telescoop en microscoop op kan richten, wat experimenteel te controleren gegevens kan opleveren, enzovoort. Dit betekent dat er heel veel is dat wetenschap niet kan onderzoeken of waarmee het met wetenschappelijk onderzoek niet tot kennis kan komen, tot objectieve controleerbare uitspraken. En dit maakt creationisme, bijvoorbeeld de zes-dagen-schepping-variant daarvan, tot metafysica, en eigenlijk maar slechte metafysica, want een modern metafysicus zal zich tot het uiterste inspannen om heel het samenhangende geheel van wetenschappelijke data in zijn denken mee te nemen.
Geheel mee eens.
Interessanter is de vraag waarom mensen, en naar ik begrijp zijn er daar zo'n 1 miljoen van in Nederland - EO-christenen - zo hartstochtelijk blijven vast houden aan die zes-dagen-schepping-variant. Is dat conformisme? - de dominee heeft gelijk. En eigenlijk: De Bijbel heeft gelijk. Is dat het verwerpen van een visie waar men niets mee heeft? - bijvoorbeeld een als materialisme ingeschat evolutionair denken.
Ik denk dat de verklaring gezocht moet worden in de typische geschiedenis van het moderne Nederlandse protestantisme in de evangelicale hoek. Het is zeker geen universeel-christelijke houding om creationist te zijn. De RK kerk heeft de evolutie officieel aanvaard, al heel lang geleden. De meeste protestanten doen dat ook. Of er 1 miljoen EO-christenen zijn in Nederland betwijfel ik sterk: de EO had in 2004 nog 475000 leden, hoeveel het er nu zijn weet ik niet, maar zeker minder dan toen. En die leden zijn zeer verdeeld op dit punt. Dus ik denk dat je in Nederland maximaal 200000 christenen vindt die het creationisme sympathiek gezind zijn. Die zijn vervolgens lang niet allemaal diehard creationist, maar inderdaad vaak eerder bang voor mensen als Dawkins die evolutie inschakelen in een atheïstisch programma. Prominente aanhangers van het creationisme, zoals Ouweneel, zijn inmiddels teruggekeerd van die ideeën. Overigens waren er in Nederland al eind jaren zeventig orthodoxe protestanten uit gereformeerde hoek, zoals Schuurman en Van de Graaf, die het creationisme afwezen als onbijbels.

Het blijft overigens wel belangrijk creationisme als semi-wetenschappelijk bedrijf te onderscheiden van het geloof in Genesis 1. Zelfs de vroege kerkvaders zeiden al, lang voordat Darwin geboren was, dat God de wereld weliswaar in 6 dagen heeft geschapen, maar dat wij ons van de aard en duur van die dagen geen voorstelling kunnen maken. Zij zeiden dit omdat zij zich bewust waren van de filosofische problemen die optreden rondom het ontstaan van tijd en ruimte. Is tijd gegeven met het ontstaan van het heelal of bestond tijd daarvoor al? Augustinus koos voor het eerste en zo is het gebleven tot vandaag, ook bij Stephen Hawking bijv.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door theoriegeladen » vr 27 mar 2009, 13:52

Gedrag van mensen is vaak irrationeel en inconsequent.
Deze bewering kan ik alleen onder voorbehoud aan nemen. Als ik het voorbeeld van TS neem, dan is de bewering dat zijn beschouwing op de natuur en de mens irrationeel is dan en alleen dan irrationeel met het voorbehoud van een wetenschappelijk motief.

Vanuit een menselijk motief is zijn beschouwing een vlucht uit de wetenschap. Een rationele en consequente vlucht wel te verstaan. En omdat het motief van de wetenschap is het meest objectief te zijn, is elke vlucht van de wetenschap een vlucht uit het bestaan. Het bestaan dat in 2500 jaar westerse filosofie zorgvuldig is opgebouwd en bekritiseerd.

En omdat het wetenschappelijk motief gevormd is van een 2500 jarige constitutie van ideeen en waarnemingen, geeft de beschouwing van TS in ieder geval niet het beeld van deze traditie, omdat juist immuniteit en bovennatuurlijke componenten in deze traditie meer verwisselbaar zijn dan flessen statiegeld.

En dat is niet vreemd in een tijd waarin tradities zo snel zijn verdwenen als in onze geseculariseerde en gemoderniseerde wereld waarin wij zijn achtergebleven in een rationele leegheid en empirische zinloosheid en de alternatieven voor een prettiger bestaan zich blijven opstaan, ook weer vanuit datzelfde filosofische bouwwerk.

Dus, geconfronteerd met het eigen bestaan, de eigen mogelijkheden en de eindelijkheid van bijna alles, is wetenschap niet meer dan een keus binnen de filosofische keuzevrijheid. Dus waarom niet het recht dat men aan 2500 jaar intellectuele ontwikkeling ontleent, toespitsen op een gelukkiger, alternatief en eigen leven, dan de niet meer zo onschuldige wetenschappelijke attitude die zich heeft ontwikkelt van weerkaatsend stof in het zonlicht naar het hollen in het veld achter vlinders aan om tot slot tot een temperatuur te bereiken van minder dan 500 picokelvin.

Ik denk dat deze ijzingwekkende waarheid menig jong mens de rillingen over de rug doet lopen. Dit "wetenschappelijke besef" van de eindigheid van bijna alles is voor het jonge bewustzijn simpelweg te veel van het goede omdat zij niet alleen hiervoor de juiste theoretische houding moet vinden, maar ook in onze geseculariseerde en gemoderniseerde wereld een praktische en zinvolle omgang moet vinden.

Juist dan blijkt al die theorie niet te voldoen en eerder overmatig complex en absurd. Daarom vind ik het vanuit het menselijke motief niet vreemd dat als ik 's avonds in mijn bed lig en aan de sterren en de maan denk en mij afvraag wat er voor dat nulpunt van de bigbang plaatsvond ik veel meer wordt geconfronteerd met mijn eigen eindigheid en emoties, dan met de snelheidsdistributie van de deeltjes.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Benedict Broere » vr 27 mar 2009, 12:20

Gedrag van mensen is vaak irrationeel en inconsequent. En hoe wetenschap eigenlijk werkt, dat weet maar relatief gezien een minderheid. En mensen hebben allerlei ervaringen, en zoeken daar een verklaring voor, en komen zo terecht in wereldbeelden - traditionele religie, sekten, New Age - die immuun lijken voor commentaar vanuit wetenschap. En in die kringen komt het vaak voor dat 'wetenschap' een vies woord is, want men associeert het met 'afstandelijke ratio', 'moeilijk doen', 'onbegrip', 'filosofisch materialisme', enzovoort. En die in hun beleving maar een geringe rol spelen.

Het zijn verschillende mentaliteiten en werelden die hier onbegrijpend tegenover elkaar staan, en die ieder hun eigen weg gaan. En als ze elkaar dan een keer ontmoeten, bijvoorbeeld in een internet-discussie, dan resulteert dat vaak in een debat tussen doven. En hoezeer het ook moelijk lijkt om er de vinger achter te krijgen, denk ik toch dat het doenbaar is, en dat het in ieder geval noodzakelijk is.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door ypsilon » vr 27 mar 2009, 10:09

Ik weet niet of dat ooit onderzocht is, maar ik denk dat zeker paranormale ervaringen massaal voorkomen. En dan betreft het mensen die absoluut niet de wetenschap verwerpen, want als zij een blindedarmontsteking hebben dan gaan zij gewoon naar het ziekenhuis. Vervolgens is het wel zo dat dat soort ervaringen er toe bijdraagt dat mensen er wereldbeelden op na houden die immuun zijn voor kritiek vanuit wetenschap.
Dat lijkt op willekeur. Ze nemen inderdaad de medische wetenschap aan (alhoewel, het gebeurt wel eens dat een macrobioot of homeopaat iemand uit het reguliere circuit weghoudt) maar verwerpen ze op andere vlakken. Volgens mij goed te beseffen dat dezelfde methode aan het werk is. Zonder er werkelijk kennis van genomen te hebben...

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Benedict Broere » do 26 mar 2009, 23:28

Ik weet niet of dat ooit onderzocht is, maar ik denk dat zeker paranormale ervaringen massaal voorkomen. En dan betreft het mensen die absoluut niet de wetenschap verwerpen, want als zij een blindedarmontsteking hebben dan gaan zij gewoon naar het ziekenhuis. Vervolgens is het wel zo dat dat soort ervaringen er toe bijdraagt dat mensen er wereldbeelden op na houden die immuun zijn voor kritiek vanuit wetenschap.

Het lijkt mij een gegeven, een psychologisch-sociologisch gegeven. Zie paranormale beurzen, wat daar allemaal rondloopt, zie Uri Geller, het massa-publiek dat hij trekt, zie de aanhoudende trek naar bedevaartsoorden.

Waarnaast het materialistisch wegverklaren mij veel te simpel lijkt. En wetenschap op zich geen enkele dwingende reden geeft om dat materialisme aan te hangen.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door ypsilon » do 26 mar 2009, 22:53

Ja nou ja, maar als ik het weer in het ontopic mag trekken, dan lijkt het er op dat ook met dit paranormale een gedachtengoed tevoorschijn komt dat iets buitennatuurlijks suggereert en dat immuun lijkt voor kritiek, zozeer als dat TV-programma ook in veel buitenland een groot succes blijkt. En dan is het de vraag hoe dat komt eigenlijk.
Ik weet niet of ik je vraag wel goed begrepen heb, maar veel van die paranormale verschijnselen "willen" zich blijkbaar niet wetenschappelijk laten testen. Mediums verliezen plotseling hun gave, de geesten komen niet, de kaarten spellen niets dat ook maar ergens op slaat, testscores wijken in niets significant af van wat op basis van toeval kan verwacht worden, etc. Is het dan waarschijnlijker dat er gewoon niets is, of is het waarschijnlijker dat het steeds toevallig op het moment is dat er een wetenschapper in de buurt is, alle paranormale fenomenen zich weg maken?
Bij nader inzien denk ik dat veel gedachtengoed met buitennatuurlijks daarin, zo immuun is, niet alleen om bovengenoemde redenen, maar ook omdat mensen persoonlijke ervaringen hebben - mystieke, paranormale - die dat gedachtengoed ondersteunen, althans in hun beleving. Het is dan vervolgens de vraag waar die persoonlijke ervaringen vandaan komen, wat daar de context van is, wat die ervaringen opwekt, enzovoort. En ik denk dat de wetenschap met deze vraag nog behoorlijk in het duister tast.
Hier en daar is dat inderdaad zo. Zonder afbreuk te willen doen aan mystieke en vreemde ervaringen (ik ken die gevoelens ook wel), vaak is er gewoon veel minder aan de hand dan onze geest ervan maakt. Maar die verklaring is vaak onverenigbaar met de paranormale. Ik vind dat dan diegene te verkiezen valt waar de meeste evidentie voor is.
Waarnaast gangbare verklaringen vanuit het heersende reductionistisch materialisme sterk lijken op een wegverklaren vanuit mentaliteit en daarmee samenhangende overtuiging - men heeft simpelweg niets met mystieke dan wel paranormale ervaringen.
Maar de wetenschap heeft er in se inderdaad niets mee. Het is pas als je zo'n mystieke/paranormale ervaring wil gaan duiden in de materiële/fysische wereld wil gaan duiden, dat je in de problemen komt. Dan hoeft het toch geen verbazing te wekken dat men het systeem dat vooralsnog de beste verklaringen voor een plethora aan fenomenen in die fysische wereld voortbrengt, verkozen wordt boven het invullen van gaten in de kennis door middel van theorieën die met haken en ogen aan mekaar hangen.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Benedict Broere » do 26 mar 2009, 20:21

Ja nou ja, maar als ik het weer in het ontopic mag trekken, dan lijkt het er op dat ook met dit paranormale een gedachtengoed tevoorschijn komt dat iets buitennatuurlijks suggereert en dat immuun lijkt voor kritiek, zozeer als dat TV-programma ook in veel buitenland een groot succes blijkt. En dan is het de vraag hoe dat komt eigenlijk. Waarnaast er bij bijvoorbeeld Skepsis veel doorwrochte kritiek te vinden is op datzelfde programma, en de wetenschap algemeen nog lang niet in staat is gebleken dat paranormale om te zetten in enige kennis.

Bij nader inzien denk ik dat veel gedachtengoed met buitennatuurlijks daarin, zo immuun is, niet alleen om bovengenoemde redenen, maar ook omdat mensen persoonlijke ervaringen hebben - mystieke, paranormale - die dat gedachtengoed ondersteunen, althans in hun beleving. Het is dan vervolgens de vraag waar die persoonlijke ervaringen vandaan komen, wat daar de context van is, wat die ervaringen opwekt, enzovoort. En ik denk dat de wetenschap met deze vraag nog behoorlijk in het duister tast. Waarnaast gangbare verklaringen vanuit het heersende reductionistisch materialisme sterk lijken op een wegverklaren vanuit mentaliteit en daarmee samenhangende overtuiging - men heeft simpelweg niets met mystieke dan wel paranormale ervaringen.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door ypsilon » do 26 mar 2009, 18:01

Ik heb een tijdlang de uitzendingen van 'Het Zesde Zintuig' gevolgd (...) Zijn boodschappen van reeds overledenen zodanig beschikbaar dat paragnosten die kunnen doorgeven? En zo ja, hoe kan dat dan? Is een en ander onderzoekbaar? Radiogolven dragen informatie. Betreft het iets dergelijks?
Die discussie is eigenlijk voer voor theorie-ontwikkeling. Dit forum is daar niet voor bedoeld.

Verborgen inhoud
Maar ik kan wél zeggen dat ik ook in de verscheidene topics over dit soort dingen in het TO-forum nog nooit een overtuigende, betrouwbare, wetenschappelijke bron te zien heb gekregen. En ja, daarin ben ik dan misschien biased omdat ik tv-uitzendingen onvoldoende vind.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Benedict Broere » do 26 mar 2009, 17:30

Sorry, maar het lijkt erop dat veruit de meeste mensen in onze maatschappij geloven in een hoop paranormale dingen. Nochtans wordt er géén bewijs gevonden door de wetenschap. Dat ligt niet aan het onderzoek, dat ligt aan het feit dat veel van die paranormale zaken gewoon op geen enkele manier door de wetenschappelijke methode aangetoond kunnen worden. En daarmee wordt de kans dat er werkelijk paranormale zaken aan de hand zijn in veel gevallen gewoonweg bijzonder klein.


Ik heb een tijdlang de uitzendingen van 'Het Zesde Zintuig' gevolgd, maar het viel mij op dat de daarin uitgedaagde paragnosten regelmatig meer wisten dan ze zouden kunnen weten. De experimenten, die veelal te maken hadden met reeds voorgevallen misdrijven, werden begeleid door een journalist en een commisaris van de politie om steeds te controleren of de paragnosten niet toch op de meer gangbare manier voorkennis kregen en om steeds de uitspraken van hen te checken. En ja, of het doorgestoken kaart is? Gewoon programmaatje in elkaar draaien en daar goede sier mee maken? De reacties van de nabestaanden en andere betrokkenen leken integer. Ook de journalist en de commissaris leken mij heel integer. En de KRO die het programma uitzond, is toch wat anders dan een gehaaide commerciele omroep. Is informatie over gebeurtenissen in het verleden beschikbaar op zodanig wijze dat daarvoor gevoelige mensen die informatie kunnen oppikken? Zijn boodschappen van reeds overledenen zodanig beschikbaar dat paragnosten die kunnen doorgeven? En zo ja, hoe kan dat dan? Is een en ander onderzoekbaar? Radiogolven dragen informatie. Betreft het iets dergelijks?

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door ypsilon » do 26 mar 2009, 17:03

Maar ook door de wetenschap worden veel mist wolken geschapen waardoor het beeld vertroebeld.
Ik ben het er volstrekt mee eens dat een wetenschap die gedragen wordt als een religie, niet wenselijk is.
En de hoeveelheid wetenschappelijke data zegt niets over de kwaliteit ervan.
Uiteraard niet. Hoewel je natuurlijk meta-analyses hebt: onderzoeken over andere onderzoeken. Die zijn dikwijls betrouwbaarder en inderdaad gebaseerd op een groter aantal data.
En maar een klein deel van de wetenschap is gebaseerd op feiten.
Vreemde stelling. Wat is immers een feit? En waarop is die wetenschap volgens jou dan gebaseerd?
Ik hoorde vanavond de uitzending van het klokhuis dat ging over de verandering van het klimaat. De kinderen kregen het hele verhaal over CO2. Geen een keer werd er in de uitzending gezegd "Wij denken dat" nee alles ging van "Het is zo". Al die kleine kinderen die nog een heilig geloof hebben dat de grote mensen de waarheid spreken worden hierdoor geindoctrineerd.
Geïndocrtineerd vind ik een groot woord, maar inderdaad zou het wat genuanceerder kunnen.
Onze maatsachppij heeft bepaalt dat wetenschap altijd zeer objectief en heel betrouwbaar is en dat het is gebaseerd op "de waarheid" en onze maatschappij heeft ook bepaalt dat paranormale verschijnselen niet kunnen en dat we die daarom moeten verwerpen. Dit is niet gebaseerd op gedegen wetenschappenlijk onderzoek, nee dat is de maatschappelijke mening. En daardoor heeft het geen zin om deze discussie aan te gaan het is bijvoorbaat een verloren strijd.
Sorry, maar het lijkt erop dat veruit de meeste mensen in onze maatschappij geloven in een hoop paranormale dingen. Nochtans wordt er géén bewijs gevonden door de wetenschap. Dat ligt niet aan het onderzoek, dat ligt aan het feit dat veel van die paranormale zaken gewoon op geen enkele manier door de wetenschappelijke methode aangetoond kunnen worden. En daarmee wordt de kans dat er werkelijk paranormale zaken aan de hand zijn in veel gevallen gewoonweg bijzonder klein.
Wetenschap is mensen werk en daardoor niet foutloos. Wetenschap heeft z'n beperkingen. (...) Wetenschap is ook beperkt betrouwbaar.
Uiteraard gelden voor de wetenschap een aantal beperkingen. De methode heeft echter dit voordeel dat het de kans op fouten incalculeert en verkleint. Het is ook de enige methode die een systeem ontwikkelt waarmee de betrouwbaarheid van waarnemingen binnen een bepaald stelsel getoetst kan worden. Het is dus wel betrouwbaarder dan veel andere beweringen. De praktische toepassingen wijzen dat ook uit.
De verhoudingen in de wereld hebben niets te maken met het wel of niet willen/kunnen accepteren van wetenschap.
Volgens mij hebben ze er bijzonder veel mee te maken. Iets dergelijks geef je zelf ook al aan als je zegt dat mensen in hun keuzevrijheid beperkt worden. Godsdienstige indoctrinatie, als die plaatsvindt, staat vaak in de weg van het accepteren van wetenschappelijke theorievorming.
Het heeft alles te maken met hoe mensen zich voelen.
Maar als je dát als waarheidscriterium moet beschouwen, dan is alles equivalent en is geen enkele theorie beter dan een andere. Dat slaat nergens op.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Benedict Broere » do 26 mar 2009, 14:01

Ik had het over wetenschap en niet over scientisme. En wetenschap is relatief gezien zeer succesvol in het in beeld brengen van wereld. Wetenschap is ook zelfkritisch in die zin dat het de methode van wetenschap steeds weer kritisch bekijkt. Ook zijn wetenschappers zich algemeen bewust van de beperktheden van wat er mogelijk is aan ontwikkelen van wetenschap. En men is zich bewust van het karakter van voorlopigheid van wat er reeds aan wetenschappelijke kennis ontwikkeld is. En verder is men zich er inmiddels allang van bewust dat ontwikkeling van wetenschap niet slechts het inzetten is van ratio (en empirie), maar dat intuitie en gevoel zeker ook een belangrijke rol spelen.

In contrast hiermee is er nog steeds de veelvormige wereld van 'Waarheden', die weinig zelfkritisch zijn, die geen ontwikkeling vertonen, die afwijkend denken aan de kant schuiven, en die elkaar hartstochtelijk bestrijden als dat zo te pas komt.

Het wel of niet bestaan van God, paranormale gebeurtenissen, enzovoort, de wetenschap zegt daar niets over, althans voor zover het niet onderzoekbaar is. En dat de wereld in zes dagen geschapen is, dat is inmiddels een mythe net zozeer als het een mythe is dat de wereld rust op een reeks van schildpadden, of ontstaan is (Japanse mythe) uit het roeren in een oceaan. En het is een mythe omdat er het verhaal is van de ontwikkeling van dit universum en het leven, dat vanuit een reeks van wetenschappen en enorm veel wetenschappelijke gegevens, coherent en consistent tot ons komt.

Ik kan mij voorstellen dat het overdreven schermen met wetenschap weerstand wekt, want het komt nogaleens voor dat wetenschap wordt ingezet om in feite metafysische beweringen tot waarheid te maken. Maar het vervolgens van de weeromstuit nogal relativeren van wetenschap, is dan weer een ander uiterste.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Michel » do 26 mar 2009, 00:00

Wetenschap beperkt zich tot datgene wat onderzoekbaar is, waar het telescoop en microscoop op kan richten, wat experimenteel te controleren gegevens kan opleveren, enzovoort. Dit betekent dat er heel veel is dat wetenschap niet kan onderzoeken of waarmee het met wetenschappelijk onderzoek niet tot kennis kan komen, tot objectieve controleerbare uitspraken. En dit maakt creationisme, bijvoorbeeld de zes-dagen-schepping-variant daarvan, tot metafysica, en eigenlijk maar slechte metafysica, want een modern metafysicus zal zich tot het uiterste inspannen om heel het samenhangende geheel van wetenschappelijke data in zijn denken mee te nemen.
Wetenschap heeft z'n beperkingen en je kan er niet alles mee bewijzen/aantonen. (Je kunt niet bewijzen dat God niet maar ook niet wel bestaat).
Interessanter is de vraag waarom mensen, en naar ik begrijp zijn er daar zo'n 1 miljoen van in Nederland - EO-christenen - zo hartstochtelijk blijven vast houden aan die zes-dagen-schepping-variant. Is dat conformisme? - de dominee heeft gelijk. En eigenlijk: De Bijbel heeft gelijk. Is dat het verwerpen van een visie waar men niets mee heeft? - bijvoorbeeld een als materialisme ingeschat evolutionair denken.
Vanuit het geloof worden mist wolken geschapen waardoor mensen niet alles duidelijk in beeld krijgen.
Het lijkt mij een bekend feit dat mensen, groepen, gemeenschappen, heel erg doordrongen kunnen zijn van een bepaalde Waarheid, een bepaald Idee, dat dan praktisch kritiekloos aangehangen wordt, ongeacht de opeenstapeling van wetenschappelijke data, die ook nog eens in hoge mate coherent en consistent zijn, en die al enige tijd een heel andere kant op wijzen.
Maar ook door de wetenschap worden veel mist wolken geschapen waardoor het beeld vertroebeld. En de hoeveelheid wetenschappelijke data zegt niets over de kwaliteit ervan. En maar een klein deel van de wetenschap is gebaseerd op feiten.

Wij mensen staan open voor anderen hun mening zolang die maar hetzelfde is als de van ons zelf. De maatschappij is er volgens mij bijgebaat als we mensen leren kritisch te kijken naar alles wat er in onze wereld gebeurd en om zelf na te denken en zelf te kiezen. Maar onze hele maatschappij is door spekt met het opdringen van meningen van jongs af aan. Anderen moeten dezelfde dingen denken en vinden als de maatschappij/hun ouders. Hiermee ontnemen we de mensen het recht om zelf keuze's te maken.

Ik hoorde vanavond de uitzending van het klokhuis dat ging over de verandering van het klimaat. De kinderen kregen het hele verhaal over CO2. Geen een keer werd er in de uitzending gezegd "Wij denken dat" nee alles ging van "Het is zo". Al die kleine kinderen die nog een heilig geloof hebben dat de grote mensen de waarheid spreken worden hierdoor geindoctrineerd.

Onze maatsachppij heeft bepaalt dat wetenschap altijd zeer objectief en heel betrouwbaar is en dat het is gebaseerd op "de waarheid" en onze maatschappij heeft ook bepaalt dat paranormale verschijnselen niet kunnen en dat we die daarom moeten verwerpen. Dit is niet gebaseerd op gedegen wetenschappenlijk onderzoek, nee dat is de maatschappelijke mening. En daardoor heeft het geen zin om deze discussie aan te gaan het is bijvoorbaat een verloren strijd.
Hoe komt het dat mensen immuun zijn voor een wetenschappelijk discours en verhaal, waaraan reeds eeuwen gewerkt is door de meest scherpzinnige geesten, en dat op dit moment een 'bedrijf' is waaraan praktisch geen enkele cultuur zich geheel onttrekken kan, op straffe van wegzinken in de status van anachronisme en openluchtmuseum?
Voor sommige mensen is wetenschap alles (prima) maar voor mij persoonlijk is dat niet zo. Wetenschap is mensen werk en daardoor niet foutloos. Wetenschap heeft z'n beperkingen. Wetenschap is een continue ontdekken van dingen, wat vandaag de norm is kan morgen worden bijgesteld. Wetenschap is niet objectief. Wetenschap is ook beperkt betrouwbaar.

Niet alle mensen zijn gelijk. De ratio is 1 manier van denken maar je hebt ook nog je intuitie en je gevoel.
Mijn indruk is dat veel langslepende conflicten - Midden Oosten, Al Kaida, fundamentalisme, enzovoort - te maken hebben met een onvermogen wetenschap werkelijk te verteren, omdat men er immuun voor is, omdat men teveel in een Waarheid zit.
De verhoudingen in de wereld hebben niets te maken met het wel of niet willen/kunnen accepteren van wetenschap.

Het heeft alles te maken met hoe mensen zich voelen.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Benedict Broere » wo 25 mar 2009, 21:30

Wetenschap beperkt zich tot datgene wat onderzoekbaar is, waar het telescoop en microscoop op kan richten, wat experimenteel te controleren gegevens kan opleveren, enzovoort. Dit betekent dat er heel veel is dat wetenschap niet kan onderzoeken of waarmee het met wetenschappelijk onderzoek niet tot kennis kan komen, tot objectieve controleerbare uitspraken. En dit maakt creationisme, bijvoorbeeld de zes-dagen-schepping-variant daarvan, tot metafysica, en eigenlijk maar slechte metafysica, want een modern metafysicus zal zich tot het uiterste inspannen om heel het samenhangende geheel van wetenschappelijke data in zijn denken mee te nemen.

Interessanter is de vraag waarom mensen, en naar ik begrijp zijn er daar zo'n 1 miljoen van in Nederland - EO-christenen - zo hartstochtelijk blijven vast houden aan die zes-dagen-schepping-variant. Is dat conformisme? - de dominee heeft gelijk. En eigenlijk: De Bijbel heeft gelijk. Is dat het verwerpen van een visie waar men niets mee heeft? - bijvoorbeeld een als materialisme ingeschat evolutionair denken.

Het lijkt mij een bekend feit dat mensen, groepen, gemeenschappen, heel erg doordrongen kunnen zijn van een bepaalde Waarheid, een bepaald Idee, dat dan praktisch kritiekloos aangehangen wordt, ongeacht de opeenstapeling van wetenschappelijke data, die ook nog eens in hoge mate coherent en consistent zijn, en die al enige tijd een heel andere kant op wijzen.

Hoe komt het dat mensen immuun zijn voor een wetenschappelijk discours en verhaal, waaraan reeds eeuwen gewerkt is door de meest scherpzinnige geesten, en dat op dit moment een 'bedrijf' is waaraan praktisch geen enkele cultuur zich geheel onttrekken kan, op straffe van wegzinken in de status van anachronisme en openluchtmuseum?

Mijn indruk is dat veel langslepende conflicten - Midden Oosten, Al Kaida, fundamentalisme, enzovoort - te maken hebben met een onvermogen wetenschap werkelijk te verteren, omdat men er immuun voor is, omdat men teveel in een Waarheid zit.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door Menheffrin » di 24 mar 2009, 13:14

De gedachte die Leek onder de aandacht brengt is reeds door De Crescenzo beschreven. Hij voert een zekere Riccardo Collela op die weigert een stuk ham af te rekenen in de winkel. Hij maakt de verkoper helemaal gek met het idee dat de wereld zojuist opnieuw geschapen is met een historisch geheugen. Dan lijkt het alleen maar zo dat hij zojuist ham heeft gekocht.

Re: Immuniteit van theorieeen met bovennatuurlijke componenten

door ypsilon » wo 18 mar 2009, 23:57

Eerst en vooral wil ik er toch even aan herinneren dat er al een ID-topic is. Die discussie hoeft hier dus niet overgedaan te worden.
Als een theorie tegen de fysische wetten ingaat wordt die gewoonlijk ontkracht, Kijk bijvoorbeeld naar de theorie van Newton. Bepaalde elementen waren niet in overeenstemming met de werkelijkheid en die zijn door Einstein verbeterd.
Nochtans is Newton wel bijzonder illustratief voor "het nut" of "de handigheid" ("bruikbaarheid" is een extra alternatief) waar jullie het over hebben. De newtoniaanse fysische wetten zijn nog steeds zeer bruikbaar zolang je niet te groot of te klein gaat. Je kan dit doortrekken naar religie of zingeving: er zijn domeinen waarin de wetenschap niet zinvol meer is, net zoals er binnen de wetenschap domeinen zijn waarin bepaalde theorieën (on)zinnig zijn.
Nu heb je een probleem om een theorie met BOVENnatuurlijke componenten te ontkrachten, Dat is emperisch gezien onmogelijk.
Dat is niet noodzakelijk zo. Het zou in theorie mogelijk moeten zijn dat de empirische methode een bovennatuurlijke component erkent. Tot nu toe worden die componenten meestal echter zo gedefinieerd dat die niet toelaten dat de wetenschappelijke methode (inclusief de empirie) ze onderzoekt. Dat is inderdaad een probleem (voor degenen die dat zo wensen te zien).
God is een bovennatuurlijk component. Er wordt verondersteld dat deze niet gebonden is aan fysische wetten. Het feit dat je fossielen hebt en koolstofdatering ontkracht niet de visie dat de aarde 6,000 jaar geleden in 6 dagen is gemaakt.
Dat vind ik dan weer wél. Het is in ieder geval zo dat beide visies onverenigbaar zijn. De wereld kan niet gelijktijdig miljarden jaren en 6000 jaren oud zijn. Het is het één of het ander. Daarmee moet je dus ook de ene of de andere rationale achter de stelling aanvaarden en de andere verwerpen.


Nu kun je dus stellen dat als God de aarde en levende wezens heeft kunnen maken deze God ook fossielen en aardlagen heeft kunnen maken op zo'n manier dat wij misleid worden en denken dat de aarde oud is.
Daar wordt echter een kunstgreep toegepast waarmee de stelling zich in een domein begeeft waar die techniek ontoelaatbaar is.
Dit is ook een nogal radicale stelleng die net als de creationistische opvatting zowel niet te ontkrachten als niet te bewijzen is. Daarom vind ik de schepping ook zo irrationeel.
Is het dat wel? Ik vind de wetenschappelijke methode en haar resultaten veruit te verkiezen boven het idee van schepping zoals de jonge-aardecreationisten het uitdragen. Jouw voorbeeld is echter zeer rationeel verdedigbaar buiten het veld van de wetenschap. Het is als je die twee begint te mixen dat er onvermijdelijk iets begint te wringen.
Filosofisch gezien is het leuk om hierover na te denken maar in de natuurwetenschappen moet je dit soort zaken buiten beschouwing laten.
Dat lijkt me dus te kloppen. Die optiek brengt echter wel met zich mee dat de natuurwetenschappen zich ook niet moeten trachten bezig te houden met het ontkrachten van God. Je eerdere stelling lijkt daar echter een fout tegen te maken: de (natuur)wetenschappelijke methode is niet de enige rationele (het feit dat ze er niet meteen uitzag zoals ze er nu uitziet is daarvoor in feite afdoende bewijs). Ze is wel veruit de meest rationeel verdedigbare binnen het domein waarin haar kennis bruikbaar is.

Edit: Ik ga dit topic even verplaatsen naar het algemene filosofieforum. Volgens mij is het immers vooral een kentheoretische vraagstelling, ondanks het feit dat de voorbeelden van bovennatuurlijke theorieën veelal in religie gezocht worden.