door Benedict Broere » di 09 jun 2009, 20:06
Nou, voordat nu van alles door elkaar gaat lopen, wil ik bij het bovenstaande drie opmerkingen maken:
1 Heraclitus verwijst op de veranderlijkheid die wij zien, reden waarom je niet twee keer in dezelfde rivier kan stappen, zoals hij zegt. Maar je ziet ook dat hij het heeft over een orde of Logos, dat stabiel aanwezig is in al die verandering en op basis waarvan die verandering zich maar kan voordoen.
2 Dit universum toont steeds verandering, maar we weten inmiddels al wel dat die verandering steeds plaats vindt op basis van die mooie reeks van wetten en constanten, waarvan verondersteld wordt dat zij vanaf het begin van bestaan van dit universum dusdanig werkzaam zijn, dat dat universum steeds maar kan zijn wat het is en bezig is te zijn. En uiteraard, die wetten en constanten zijn in principe provisioneel, staan open voor bijstelling. Maar tot dusver zijn er geen dringende redenen om aan te nemen, dat ze binnenkort ingeruild moeten worden voor totaal iets anders.
3 Wat betreft je persoonlijke ordening, je persoonlijke paradigma of bril of kader van verklaring of perspectief, enzovoort, ja, daarvan denk ik dat eenieder met enige levenservaring zal beamen dat dat aan verandering onderhevig is, zozeer als het haast onvermijdelijk is dat je steeds maar in de veranderende complexiteit van jezelf en de wereld om je heen er toe komt je idee over van alles bij te stellen. Hoewel ik mij ook kan voorstellen dat er mensen zijn die gaandeweg hun leven, zich op een bepaald moment helemaal vastbijten in iets, een bepaalde opvatting, bijvoorbeeld een of ander fundamentalisme, om daar dan ook hardnekkig aan vast te houden in het verdere verloop van hun leven. Maar dit is afhankelijk van wat mensen op een gegeven moment als goed ervaren, of juist, of waar. Neem bijvoorbeeld zoiets als mensenrechten. Dat heeft in in ieder geval de westerse cultuur de vorm van een standaard aangenomen, een nastrevenswaardige set van waarden. Hoezeer daar ook elders, in andere culturen, weer heel anders over gedacht wordt.
Levenskunst neemt dit alles mee in de beschouwing. Het heeft niet alvast een kern, een houvast, een vanzelfsprekendheid. Maar het probeert wel al tastend, overwegend, onderzoekend, toe te werken naar hoe het best in te spelen op alle veranderlijkheid, en wat daar eventueel aan waardevols en houvast in te vinden is. En dit voor een mens als individu, als subject, op reis in die zo complexe wereld, maar ook voor de mens in het algemeen, als organisme, in de cultuur, in de natuur. Het is naar mijn inschatting een actualiseren van vragen die altijd al gespeeld hebben, vragen naar hoe en waarom, en naar keus en noodzaak, en naar mogelijk en niet mogelijk, enzovoort. En die vragen zijn actueel tegenwoordig, omdat wij mensen er zijn met zo velen, en met zo vele zozeer verschillende perspectieven, en met een enorme impact op elkaar, en op de natuur om ons heen.
Nou, voordat nu van alles door elkaar gaat lopen, wil ik bij het bovenstaande drie opmerkingen maken:
1 Heraclitus verwijst op de veranderlijkheid die wij zien, reden waarom je niet twee keer in dezelfde rivier kan stappen, zoals hij zegt. Maar je ziet ook dat hij het heeft over een orde of Logos, dat stabiel aanwezig is in al die verandering en op basis waarvan die verandering zich maar kan voordoen.
2 Dit universum toont steeds verandering, maar we weten inmiddels al wel dat die verandering steeds plaats vindt op basis van die mooie reeks van wetten en constanten, waarvan verondersteld wordt dat zij vanaf het begin van bestaan van dit universum dusdanig werkzaam zijn, dat dat universum steeds maar kan zijn wat het is en bezig is te zijn. En uiteraard, die wetten en constanten zijn in principe provisioneel, staan open voor bijstelling. Maar tot dusver zijn er geen dringende redenen om aan te nemen, dat ze binnenkort ingeruild moeten worden voor totaal iets anders.
3 Wat betreft je persoonlijke ordening, je persoonlijke paradigma of bril of kader van verklaring of perspectief, enzovoort, ja, daarvan denk ik dat eenieder met enige levenservaring zal beamen dat dat aan verandering onderhevig is, zozeer als het haast onvermijdelijk is dat je steeds maar in de veranderende complexiteit van jezelf en de wereld om je heen er toe komt je idee over van alles bij te stellen. Hoewel ik mij ook kan voorstellen dat er mensen zijn die gaandeweg hun leven, zich op een bepaald moment helemaal vastbijten in iets, een bepaalde opvatting, bijvoorbeeld een of ander fundamentalisme, om daar dan ook hardnekkig aan vast te houden in het verdere verloop van hun leven. Maar dit is afhankelijk van wat mensen op een gegeven moment als goed ervaren, of juist, of waar. Neem bijvoorbeeld zoiets als mensenrechten. Dat heeft in in ieder geval de westerse cultuur de vorm van een standaard aangenomen, een nastrevenswaardige set van waarden. Hoezeer daar ook elders, in andere culturen, weer heel anders over gedacht wordt.
Levenskunst neemt dit alles mee in de beschouwing. Het heeft niet alvast een kern, een houvast, een vanzelfsprekendheid. Maar het probeert wel al tastend, overwegend, onderzoekend, toe te werken naar hoe het best in te spelen op alle veranderlijkheid, en wat daar eventueel aan waardevols en houvast in te vinden is. En dit voor een mens als individu, als subject, op reis in die zo complexe wereld, maar ook voor de mens in het algemeen, als organisme, in de cultuur, in de natuur. Het is naar mijn inschatting een actualiseren van vragen die altijd al gespeeld hebben, vragen naar hoe en waarom, en naar keus en noodzaak, en naar mogelijk en niet mogelijk, enzovoort. En die vragen zijn actueel tegenwoordig, omdat wij mensen er zijn met zo velen, en met zo vele zozeer verschillende perspectieven, en met een enorme impact op elkaar, en op de natuur om ons heen.
