door Anonymous » wo 25 aug 2004, 01:14
Ik heb er een artikel over geschreven, misschien dat dit verduidelijkt.
Uittreding verklaard
In dit artikel wordt het fenomeen uittreden verklaard. De ervaring dat men het lichaam verlaat en weer terugkeert, wordt uittreding genoemd. Dit artikel gaat in op een ondeel hiervan: het terugkeren in het lichaam. Dit artikel hanteert bestaande kennis over de normale slaap. Uitgegaan wordt van verschillen in processen tijdens de normale slaap en tijdens het terugkeren in het lichaam. Tot slot verklaard dit artikel deze verschillen.
Ik lig 's middags op de bank en houd een kleine siësta. Langzaam zak ik weg en val ik bijna in slaap. Op dat moment 'zie ik (ik heb mijn ogen dicht) mijn bank: niks aan de hand, ik blijf hier vrij rustig onder. Even later word ik bewust van een gedeelte van mijn bank dat zich buiten mijn normale oogveld bevindt bezien vanuit de liggende positie die ik inneem. "Dat kan niet!" realiseer ik me opeens en ik word wakker.
Dit voorbeeld beschrijft een ervaring die geduid kan worden als een niet heftige uittreding waarbij bovendien sprake is van ongewone waarneming. De toename in hersenactiviteit veroorzaakt door bewustwording van de inconsistentie (Dat kan niet!) stelt het wakker worden proces in werking.
Theoretici hebben meerdere verklaringen voor de ongewone waarnemingen geleverd. Zo is reeds geopperd dat de waarneming het gevolg kan zijn van creatieve processen of het geheugen zelf.
Het is inzichtelijk wat te weten over hersenactiviteit tijdens de normale slaap. Hersenactiviteit varieert tijdens de slaap. Een mens slaapt in meerdere fasen (cycli) die zich vier tot vijf keer bij herhalen. De wakkere toestand gaat langzaam over in een rustige slaap die geleidelijk dieper wordt en dit eindigt in de zogenoemde actieve slaap. Na de actieve slaap volgt de weg terug van een diepe slaap, naar een rustige, ondiepe slaap. Daarna herhaalt deze cyclus zich, totdat je uiteindelijk wakker wordt vanuit de rustige, ondiepe slaap.
De actieve slaap is de fase waarin het meest frequent wordt gedroomd. Dit blijkt uit slaaponderzoeken waarin proefpersonen in de verschillende fasen van de slaap wakker worden gemaakt.
Naast hersenactiviteit is spierspanning van belang en met name de afstemming van dit proces op de hersenactiviteit. Hoe dieper de slaap, hoe lager de hersenactiviteit en spierspanning. De actieve slaap kenmerkt zich echter door hersenactiviteit die sterk lijkt op de wakkere toestand. Dit verklaart het optreden van dromen. De spieren zijn, met uitzondering van hart- en oogspieren, verlamd.
In het voorbeeld werd ik wakker vanuit de eerste fase (rustige, ondiepe slaap). Een geringe toename in hersenactiviteit is dan voldoende om wakker te worden. De spierspanning is in de eerste fase nauwelijks afgenomen. De discrepantie in de afstemming tussen beide processen is gering.
Wat gebeurt er wanneer iemand vanuit de actieve slaap vanzelf op natuurlijke wijze wakker wordt? Dit treedt normaal niet op, omdat na de actieve slaap de diepe slaap volgt, die steeds minder diep wordt, totdat iemand geleidelijk wakker wordt. Word je plotseling wakker vanuit de actieve slaap, dan betekent dit dat vier fasen van de diepe slaap worden overgeslagen! Gevolg: een grote discrepantie in de afstemming tussen hersen- en spierprocessen. De slaap is nog te diep, maar de hersenactiviteit is hoog (waardoor je een zeker vorm van bewustzijn hebt) en de spierspanning is nog veel te laag. Dit resulteert in een aparte beleving. Het bewustzijn tijdens de slaap reageert vooral op interne signalen. De sensatie is dat je geen controle over je spieren hebt (te lage spierspanning), dit verwerk je tot een bewust gegeven die vervolgens kan leiden tot een interpretatie (eventueel achteraf) als ik ben uit mijn lichaam.
Ik had het gevoel snel terug naar mijn lichaam te moeten, maar dit lukte niet. Ik probeerde me te bewegen, tevergeefs. Ik had een heel zwaar gevoel in mijn lichaam en raakte in paniek. Ik probeerde van alles, maar merkte dat ik mijn grote ledematen niet kon bewegen. Wel lukte het me met veel moeite om een kleine beweging met mijn vingers te maken. Ik merkte dat ik daardoor steeds meer kon bewegen. Uiteindelijk werd ik wakker, maar ik had het gevoel dat ik al wakker was
Kenmerkend voor dit tweede voorbeeld is dat er nauwelijks tijd is om de vier fasen van rustige slaap te doorlopen. De spierspanning moet door het plotseling wakker worden heel snel worden verhoogd - van volstrekt immobiel naar mobiel terwijl dit normaal niet hoeft omdat je dan vanuit een ondiepe slaap wakker wordt. In het voorbeeld is daarnaast de hersenactiviteit al op vrijwel normaal niveau. Hierdoor worden de bijbehorende lichamelijke sensaties bewust meegemaakt.
Het brein is slim. Het weet dat het moet bewegen om beide processen op elkaar af te stemmen, maar dit bewegen lukt niet. De persoon heeft een grote kans om te dromen dat hij stikt, zodat hij wel moet bewegen. Of de persoon droomt dat iets groots op hem dreigt te vallen dat hij moet ontwijken, zodat beweging in gang wordt gezet. Ook ontstaan tijdens dergelijke dromen emoties met als gevolg dat stoffen worden aangemaakt, zoals adrenaline, die het zenuwstelsel activeren (Reticular Activating System).
Hoe kan het plotseling wakker worden vanuit de actieve slaap, worden verklaard? In de slaapliteratuur is bekend dat soms wordt vergeten adem te halen. Een voorbeeld hiervan is slaapapneu: een ademstilstand. Dit is een kwaaltje dat vooral bij oudere mannen voorkomt. Ook kan het gewoonweg een kwestie zijn van niet goed liggen, bijvoorbeeld wanneer de luchtpijp wordt afgekneld of dat het dekbed de zuurstofingangen bedekt. Zelfs een verstopte neus dat s nachts pas ontstaat vanwege een bijvoorbeeld een openstaand raam behoort tot de oorzaken.
Wanneer iets wordt verklaard, verdwijnt de mystiek. Dit artikel legde de nadruk op het terugtreden. Vergelijkbare processen kunnen werkzaam zijn tijdens de ervaring het lichaam verlaten. Bij een meditatie wordt immers de spierspanning verlaagd en de hersenactiviteit in geringe mate verlaagd. Omdat het geloven in het werkelijk uittreden religieuze implicaties heeft, zullen voorstanders van mystiek na het lezen van dit artikel weerstand voelen en tegenstanders van mystiek de bevestiging in hetgeen zij geloven graag ter harte nemen.
Anoniem (psycholoog)
Literatuur:
H. Gleitman. Psychology (p. 85-92); University of Pennsylvania, third edition. ISBN: 0-393-95944-4 (muv de voorbeelden en verklaringen).
Ik heb er een artikel over geschreven, misschien dat dit verduidelijkt.
Uittreding verklaard
In dit artikel wordt het fenomeen uittreden verklaard. De ervaring dat men het lichaam verlaat en weer terugkeert, wordt uittreding genoemd. Dit artikel gaat in op een ondeel hiervan: het terugkeren in het lichaam. Dit artikel hanteert bestaande kennis over de normale slaap. Uitgegaan wordt van verschillen in processen tijdens de normale slaap en tijdens het terugkeren in het lichaam. Tot slot verklaard dit artikel deze verschillen.
Ik lig 's middags op de bank en houd een kleine siësta. Langzaam zak ik weg en val ik bijna in slaap. Op dat moment 'zie ik (ik heb mijn ogen dicht) mijn bank: niks aan de hand, ik blijf hier vrij rustig onder. Even later word ik bewust van een gedeelte van mijn bank dat zich buiten mijn normale oogveld bevindt bezien vanuit de liggende positie die ik inneem. "Dat kan niet!" realiseer ik me opeens en ik word wakker.
Dit voorbeeld beschrijft een ervaring die geduid kan worden als een niet heftige uittreding waarbij bovendien sprake is van ongewone waarneming. De toename in hersenactiviteit veroorzaakt door bewustwording van de inconsistentie (Dat kan niet!) stelt het wakker worden proces in werking.
Theoretici hebben meerdere verklaringen voor de ongewone waarnemingen geleverd. Zo is reeds geopperd dat de waarneming het gevolg kan zijn van creatieve processen of het geheugen zelf.
Het is inzichtelijk wat te weten over hersenactiviteit tijdens de normale slaap. Hersenactiviteit varieert tijdens de slaap. Een mens slaapt in meerdere fasen (cycli) die zich vier tot vijf keer bij herhalen. De wakkere toestand gaat langzaam over in een rustige slaap die geleidelijk dieper wordt en dit eindigt in de zogenoemde actieve slaap. Na de actieve slaap volgt de weg terug van een diepe slaap, naar een rustige, ondiepe slaap. Daarna herhaalt deze cyclus zich, totdat je uiteindelijk wakker wordt vanuit de rustige, ondiepe slaap.
De actieve slaap is de fase waarin het meest frequent wordt gedroomd. Dit blijkt uit slaaponderzoeken waarin proefpersonen in de verschillende fasen van de slaap wakker worden gemaakt.
Naast hersenactiviteit is spierspanning van belang en met name de afstemming van dit proces op de hersenactiviteit. Hoe dieper de slaap, hoe lager de hersenactiviteit en spierspanning. De actieve slaap kenmerkt zich echter door hersenactiviteit die sterk lijkt op de wakkere toestand. Dit verklaart het optreden van dromen. De spieren zijn, met uitzondering van hart- en oogspieren, verlamd.
In het voorbeeld werd ik wakker vanuit de eerste fase (rustige, ondiepe slaap). Een geringe toename in hersenactiviteit is dan voldoende om wakker te worden. De spierspanning is in de eerste fase nauwelijks afgenomen. De discrepantie in de afstemming tussen beide processen is gering.
Wat gebeurt er wanneer iemand vanuit de actieve slaap vanzelf op natuurlijke wijze wakker wordt? Dit treedt normaal niet op, omdat na de actieve slaap de diepe slaap volgt, die steeds minder diep wordt, totdat iemand geleidelijk wakker wordt. Word je plotseling wakker vanuit de actieve slaap, dan betekent dit dat vier fasen van de diepe slaap worden overgeslagen! Gevolg: een grote discrepantie in de afstemming tussen hersen- en spierprocessen. De slaap is nog te diep, maar de hersenactiviteit is hoog (waardoor je een zeker vorm van bewustzijn hebt) en de spierspanning is nog veel te laag. Dit resulteert in een aparte beleving. Het bewustzijn tijdens de slaap reageert vooral op interne signalen. De sensatie is dat je geen controle over je spieren hebt (te lage spierspanning), dit verwerk je tot een bewust gegeven die vervolgens kan leiden tot een interpretatie (eventueel achteraf) als ik ben uit mijn lichaam.
Ik had het gevoel snel terug naar mijn lichaam te moeten, maar dit lukte niet. Ik probeerde me te bewegen, tevergeefs. Ik had een heel zwaar gevoel in mijn lichaam en raakte in paniek. Ik probeerde van alles, maar merkte dat ik mijn grote ledematen niet kon bewegen. Wel lukte het me met veel moeite om een kleine beweging met mijn vingers te maken. Ik merkte dat ik daardoor steeds meer kon bewegen. Uiteindelijk werd ik wakker, maar ik had het gevoel dat ik al wakker was
Kenmerkend voor dit tweede voorbeeld is dat er nauwelijks tijd is om de vier fasen van rustige slaap te doorlopen. De spierspanning moet door het plotseling wakker worden heel snel worden verhoogd - van volstrekt immobiel naar mobiel terwijl dit normaal niet hoeft omdat je dan vanuit een ondiepe slaap wakker wordt. In het voorbeeld is daarnaast de hersenactiviteit al op vrijwel normaal niveau. Hierdoor worden de bijbehorende lichamelijke sensaties bewust meegemaakt.
Het brein is slim. Het weet dat het moet bewegen om beide processen op elkaar af te stemmen, maar dit bewegen lukt niet. De persoon heeft een grote kans om te dromen dat hij stikt, zodat hij wel moet bewegen. Of de persoon droomt dat iets groots op hem dreigt te vallen dat hij moet ontwijken, zodat beweging in gang wordt gezet. Ook ontstaan tijdens dergelijke dromen emoties met als gevolg dat stoffen worden aangemaakt, zoals adrenaline, die het zenuwstelsel activeren (Reticular Activating System).
Hoe kan het plotseling wakker worden vanuit de actieve slaap, worden verklaard? In de slaapliteratuur is bekend dat soms wordt vergeten adem te halen. Een voorbeeld hiervan is slaapapneu: een ademstilstand. Dit is een kwaaltje dat vooral bij oudere mannen voorkomt. Ook kan het gewoonweg een kwestie zijn van niet goed liggen, bijvoorbeeld wanneer de luchtpijp wordt afgekneld of dat het dekbed de zuurstofingangen bedekt. Zelfs een verstopte neus dat s nachts pas ontstaat vanwege een bijvoorbeeld een openstaand raam behoort tot de oorzaken.
Wanneer iets wordt verklaard, verdwijnt de mystiek. Dit artikel legde de nadruk op het terugtreden. Vergelijkbare processen kunnen werkzaam zijn tijdens de ervaring het lichaam verlaten. Bij een meditatie wordt immers de spierspanning verlaagd en de hersenactiviteit in geringe mate verlaagd. Omdat het geloven in het werkelijk uittreden religieuze implicaties heeft, zullen voorstanders van mystiek na het lezen van dit artikel weerstand voelen en tegenstanders van mystiek de bevestiging in hetgeen zij geloven graag ter harte nemen.
Anoniem (psycholoog)
Literatuur:
H. Gleitman. Psychology (p. 85-92); University of Pennsylvania, third edition. ISBN: 0-393-95944-4 (muv de voorbeelden en verklaringen).