Is de mens gemaakt uit sterrenstof

[aljechin]

Hallo

Regelmatig kom ik de bewering tegen dat de atomen die in ons lichaam zitten eigenlijk afkomstig zijn van sterren die geëxplodeerd zijn. Wat is hier van aan en hoe moet ik dit begrijpen!
Alvast dank voor een reactie.

[Xilvo]

In het kort: Na de oerknal werd er hoofdzakelijk waterstof gevormd, naast een beetje deuterium en helium.
Waar die gassen voldoende dicht werden konden ze sterren vormen. Daarin treedt kernfusie op, die de ster heet houdt.
Kernfusie betekent dat atoomkernen samenvloeien tot zwaardere atoomkernen waarbij energie vrijkomt.

Dit is heel summier, over hoe veel zwaardere elementen werden gevormd valt nog veel meer te zeggen maar misschien is dit een beginnetje om eens verder te zoeken.

[Bladerunner]

Het leven zoals wij dat kennen bestaat vooral uit koolstofverbindingen maar er is ook o.a. ijzer nodig. Dat zit in hemoglobine, een proteïne dat zorgt voor het transport van zuurstof in het lichaam. Zonder ijzer bestonden wij niet. In ieder geval niet zoals het leven nu is. Nu worden zwaardere elementen dus in een ster geproduceerd door kernfusie. Hoe zwaarder de ster hoe zwaarder de elementen zijn die kunnen ontstaan. Maar daar zit een limiet aan. Zodra in de kern van de ster zich ijzer heeft gevormd is de ster niet in staat om nog zwaardere elementen te maken. Ook niet als de ster super zwaar is.

Wat er dan gebeurd is het volgende: Normaal gesproken is een ster in evenwicht. De naar buiten gerichte stralingsdruk is net zo groot als de naar binnen gerichte zwaartekracht. Maar zodra de kern dus uit ijzer bestaat stopt daar de kernfusie. De zwaartekracht is dan nog de enige kracht in de kern omdat daar dus de stralingsdruk wegvalt. De ster stort met een ongelofelijke snelheid (soms wel 20.000 km/s) onder zijn eigen gewicht ineen. Vrijwel alle massa komt te samen in één punt. Dat geeft een enorme schokgolf waardoor vrijwel alle lagen van de ster het heelal in schieten.

Dat noemen we dus een supernova explosie. De ijzer kern wordt ook het heelal in geslingerd en door de druk van de in eerste instantie implosie zijn er nu ook zwaardere elementen gevormd. Die ijzer atomen en andere elementen leggen vervolgens enorme afstanden af en worden uiteindelijk 'gevangen' door gaswolken die als deze later samentrekken tot een ster dus ook ijzer bevatten en zwaardere elementen zoals silicium voor de vorming van rotsachtige planeten zoals de Aarde.

Dus hoewel de zon zelf nooit ijzer heeft geproduceerd zat het wel in het gas waaruit de zon en de planeten ontstonden.
M.a.w: zonder het fenomeen supernova bestond het leven waarschijnlijk niet of was het in ieder geval totaal anders geweest en veel minder complex.

[jkien]

Het wikipedia-artikel over nucleosynthese, het onderzoeksgebied van het ontstaan van de elementen, bevat een periodiek systeemafbeelding die weergeeft door welk proces die elementen in de kosmos zijn gevormd. Een druppeltje van je bloed bevat waterstofatomen afkomstig van de oerknal (dus eigenlijk geen sterrenstof maar oerknalstof), zuurstofatomen van supernova's, koolstofatomen van stervende lichte sterren, ijzeratomen van exploderende witte dwergen, en jodiumatomen van de botsing van neutronensterren.

[Bladerunner]

Een exploderende witte dwerg is een vorm van een supernova. Ze worden supernova Ia genoemd.
Echter: ze vormen altijd een binary system. Twee sterren waarvan de één een witte dwerg is en de ander vaak een rode reus. Materiaal van die reus vloeit naar de witte dwerg zodat deze onstabiel wordt en om de zoveel tijd explodeert.

Maar andere type supernovae zijn enkele sterren. Witte dwergen zijn overgebleven kernen van een grotere ster die ooit explodeerde. Dus ze bevatten automatisch zware elementen.

[aljechin]

Hallo
Dank voor de reacties maar ik blijf het heel wonder vinden.
Heel concreet: mijn hoofdhaar groeit steeds aan. Er komen dus cellen bij. Hoe moet ik dit dan zien in het licht van deze discussie?

[Xilvo]

Hallo
Dank voor de reacties maar ik blijf het heel wonder vinden.
Heel concreet: mijn hoofdhaar groeit steeds aan. Er komen dus cellen bij. Hoe moet ik dit dan zien in het licht van deze discussie?

Niet, het is totaal iets anders. Er komen wel cellen bij maar die bestaan uit al bestaande materie. Er verandert geen enkel atoom tijdens het groeien van haar, er komt ook geen atoom bij en er verdwijnt geen enkel atoom.

[Bladerunner]

Het heelal zit 'vol' met het lichtste element waterstof. Je hebt druk en temperatuur nodig om via kernfusie zwaardere elementen te krijgen noodzakelijk voor het doen ontstaan van de meest simpele levensvormen.
Dat gebeurd dus in een ster. Maar daarna heb je dus een mechanisme nodig om die atomen te verspreiden. Dat gebeurd dus door zo'n exploderende ster. Dat laatste kun je het beste vergelijken met zaadjes die door de wind verspreid worden, ergens neer komen en een plant of zo vormen.

Deze explosies van sterren kun je dus zien als de bron van leven elders. Daarom zeggen we dus dat we gemaakt zijn van 'sterrenstof'.

[aljechin]

Er is dus een soort van behoud van materie.

[Xilvo]

Er is dus een soort van behoud van materie.

In ieder geval bij processen zoals haargroei, net als bij de meeste alledaagse processen.

[Bladerunner]

Alle energie c.q. materie die er was bij de oerknal, het ontstaan dus van zeg maar 'alles' is er nu nog.
Er is verder niks bijgekomen of verdwenen. Alleen de verschijningsvorm varieert.

[aljechin]

Heel fascinerend en verrassend toch.

Dank voor de respons.