klokken lopen achter

[Michel Uphoff]

In de Volkskrant vandaag een artikel over (net)klokken die in heel Europa inmiddels 6 minuten achterlopen.
 
Verklaring: De netfrequentie is geen 50 Hz, maar 4 duizendste Hertz lager. Dat komt door gebakkelei tussen Servië en Kosovo, waardoor er 300 MW minder energie door deze landen geleverd wordt dan afgesproken. Andere bronnen (o.a. NOS) melden dat het probleem begin januari begon.
 
Dit klinkt mij raadselachtig in de oren.
 
Ik kan mij voorstellen dat variatie in de energieproductie/afname een invloed heeft op de netfrequentie, al weet ik even niet hoe dat dan precies werkt. Maar 300 MW is minder dan een Watt per Europese burger. Het lijkt mij toe dat de natuurlijke variatie van het energieverbruik heel veel meer dan die ene Watt is, al is het maar dat de verlichting nu de dagen lengen minder lang aan staat of door het variërende gebruik van elektrische verwarming. Dus zou ik denken dat als energieproductie al een invloed heeft op de netfrequentie, deze continue actief bijgesteld moet worden bij een variërende afname, en dat dus die luizige Watt per inwoner helemaal niets uitmaakt. Daarbij komt dat er door genoemde landen dus wat minder energie op het net gezet wordt, maar dat heeft niets te maken met het daadwerkelijke verbruik want elders moet dat weer gecompenseerd worden door meer energieproductie.
 
Wie weet hoe het werkelijk zit?

[Ger]

Ik weet niet hoe het daadwerkelijk zit, al vind ik dat wel interessant.
 
Maar ik begreep uit datzelfde stuk in de Volkskrant ook dat het niet zomaar gaat om het totale vermogen op het totale net, dat mag inderdaad variëren en dat zou men hier ook wel kunnen compenseren zo stelde een medewerker van TenneT. Het was ook van belang dat het geheel in balans was over het totale net, dus dat er daadwerkelijk in Kosovo en/of Servië dat vermogen geleverd wordt.
 
De essentie van dit verhaal zal er vast in zitten dat er een bepaald verband is tussen vermogen en frequentie, maar hoe is mij niet duidelijk.

[Chemopractor]

Het ontstane tekort schijnt inmiddels volgens het AD als zo'n 113 GW te zijn...

[Michel Uphoff]

Het verhaal is zo vaag als wat.
 
Als het probleem (welk probleem precies?) sedert begin januari optreedt, dan kom ik uit op 65 dagen * 24 uur * 300 MW = 468 GWh. Dat is 4 keer meer.
Als dat totale tekort sedert begin januari inderdaad 113 GW is, zou dat neerkomen op minder dan een kwart Watt per inwoner.
En wat is precies dat tekort? Minder energie leveren dan er afgenomen wordt is niet mogelijk.
 
Overigens loopt mijn ovenklok inderdaad 6 minuten achter.

[klazon]

Technisch gezien zouden ze het frequentieprobleem eenvoudig kunnen oplossen door in alle andere centrales de stoomklep een haartje verder open te trekken. Maar als Servië/Kosovo zelf te weinig opwekken dan zal er een aanzienlijk vermogen uit andere landen toegevoerd moeten worden en dat zullen ze ook een keer moeten betalen. 
Het lijkt mij eerder een politiek probleem. Door het effect Europabreed voelbaar te maken hopen ze misschien politieke druk uit te oefenen.

[Michel Uphoff]

Door het effect Europabreed voelbaar te maken hopen ze misschien politieke druk uit te oefenen

 
Die gedachte passeerde bij mij ook.
Zou dat kloppen, wat ik niet hoop, dan is het een verwerpelijk spelletje zwartepieten over de rug van de inwoners.
 
Maar hoe zit dat nu precies met een variabele energievraag en netfrequentie?

[klazon]

Het Europees samenwerkingsverband van de energiebedrijven stelt dagelijks een z.g. richtfrequentie voor. Die zal normaal 50,000 Hz zijn, maar kan daar een klein beetje van afwijken om b.v. "verloren periodes" in te halen. In de centrales wordt op de regelapparatuur die richtfrequentie ingesteld en de generatoren zullen proberen die frequentie te handhaven.
Als er b.v. een toename is van de energievraag, dan zal die in eerste instantie geleverd worden uit de mechanische energie van alle draaiende machines op het net. Dat veroorzaakt een daling van de frequentie en de regelapparatuur zal dan de stoomkleppen van de turbines een stukje verder open zetten om weer op de afgesproken frequentie uit te komen. Bij een daling van de energievraag gebeurt het omgekeerde.

[Michel Uphoff]

Ok, zoiets verwachtte ik. Redelijk helder.
 
Maar dan lijkt de 'verklaring' voor die 6 minuten tijdverschil dus nergens op te slaan, en lijkt het er op dat de energie-opwekkers bewust de boel uit de hand hebben willen laten lopen. Vervolgens probeert de energiesector media en burgers een rad voor de ogen te draaien, zodat via manipuleren van de publieke opinie er politieke druk ontstaat op beide landen om hun leveringsprobleem op te lossen.
 
Als dit klopt, gatver! En waarom stinken de media daar dan zo makkelijk in?
 
Ik hoop nog op een nette en afdoende technische verklaring, want als dit inderdaad zo is verdienen de eventuele raddraaiers forse boetes.

[klazon]

En waarom stinken de media daar dan zo makkelijk in?

Omdat er bij de media niemand is die echt begrijpt hoe het systeem werkt. Ze gebruiken het woord frequentie omdat ze dat van iemand van Tennet hebben gehoord, maar beseffen nauwelijks wat dat inhoudt.
Overigens is het geen bedreigend probleem. Het achterlopen van netsynchrone klokken is het enige nadeel. Voor de rest ligt de afwijking binnen de normale frequentieschommelingen.

[Michel Uphoff]

Voor de rest ligt de afwijking binnen de normale frequentieschommelingen.

 
Dus een afwijking van 6 minuten in twee maanden tijd is vaker voorgekomen, en 'normaal' ?
Of het niet bedreigend is, weet ik nog niet zo. Als bij een paar honderd miljoen mensen netklokken aanmerkelijk achterlopen, dan kan ik mij toch schade voorstellen. Als is het maar in de vorm van gemiste bussen, treinen et cetera. Maar met wat fantasie kan ik mij ernstiger gevolgen voorstellen.
 
En het feit dat het spel - als bovenstaande allemaal klopt - zo over de ruggen van de burgers wordt uitgespeeld, en kennelijk zonder represailles blijft, vind ik eigenlijk al bedreigend genoeg.
 
Ik ga toch de krant eens informeren, kijken of ze er wat mee willen doen.
 

 

[Professor Puntje]

Technisch gezien zouden ze het frequentieprobleem eenvoudig kunnen oplossen door in alle andere centrales de stoomklep een haartje verder open te trekken. Maar als Servië/Kosovo zelf te weinig opwekken dan zal er een aanzienlijk vermogen uit andere landen toegevoerd moeten worden en dat zullen ze ook een keer moeten betalen.

Het lijkt mij eerder een politiek probleem. Door het effect Europabreed voelbaar te maken hopen ze misschien politieke druk uit te oefenen.

Het Europees samenwerkingsverband van de energiebedrijven stelt dagelijks een z.g. richtfrequentie voor. Die zal normaal 50,000 Hz zijn, maar kan daar een klein beetje van afwijken om b.v. "verloren periodes" in te halen. In de centrales wordt op de regelapparatuur die richtfrequentie ingesteld en de generatoren zullen proberen die frequentie te handhaven.

Als er b.v. een toename is van de energievraag, dan zal die in eerste instantie geleverd worden uit de mechanische energie van alle draaiende machines op het net. Dat veroorzaakt een daling van de frequentie en de regelapparatuur zal dan de stoomkleppen van de turbines een stukje verder open zetten om weer op de afgesproken frequentie uit te komen. Bij een daling van de energievraag gebeurt het omgekeerde.

 

Dat is toch een afdoende verklaring? Als de generatoren in bepaalde landen te weinig energie aan het net leveren kan dat ertoe leiden dat de generatoren in alle deelnemende landen in totaal te zwaar belast worden waardoor ze minder snel gaan draaien (= lagere frequentie). Zolang andere landen dat nog willen opvangen zal het wel los lopen, maar zodra ze dat zat zijn daalt dan inderdaad de gemiddelde frequentie van het lichtnet.

[Jan van de Velde]

 

Dat is toch een afdoende verklaring? 

Voor mij nog niet: want als dat niet netjes geregisseerd gebeurt dan lopen verschillende generatoren binnen de kortste keren uit fase, waarna uitdoving optreedt.
En als dat over een Europees net gaat dan praten we over honderden centrales, en een nar mij schijnt gigantisch energieverlies.
 
Dat bijgeregel gebeurt honderden keren per dag omdat productie het gebruik moet volgen. Waar dat niet optimaal gebeurt zie je dan bij mijn weten de netspanning een paar volt variëren, een beetje omhoog als de productie even wat hoger is dan het verbruik, en wat lager als de centrales een tikje achterlopen bij de vraag. 
 
Ik kan me voorstellen dat de frequentie bij een alleenstaande generator wat terugloopt als hij zwaarder belast wordt, sterker, dat ken ik. Maar daar kun je toch een automatische regeling op zetten, een soort "cruise control" ?  
 
Verder wordt een stroomproducent toch betaald per geleverde kilowattuur? Wat is dan de winst van de frequentie te verlagen? 

[klazon]

Dus een afwijking van 6 minuten in twee maanden tijd is vaker voorgekomen, en 'normaal' ?

Nee, dat niet. De afwijking wordt normaal binnen een paar dagen gecompenseerd door een hogere frequentie te draaien zodat je er op langere termijn niets van merkt. Wat er nu gebeurt is dat de afwijking al wekenlang negatief is. En dat is niet normaal.

[Professor Puntje]

Dus het Europees samenwerkingsverband van de energiebedrijven kiest er nu voor de effecten van het in gebreken blijven van bepaalde landen niet meer volledig te compenseren?

[WillemB]

Ik heb eens gemeten, het wandelt wel rustig heen en weer, laagste wat ik afgelopen uren zag was 49,95 en hoogste 50,02 Hz
ik heb later een trace gemaakt (om de seconde) van een half uur meten (1800 sec ), deze was gunstiger:
 
 

50Hz 2422 keer bekeken