Minicursus ethiek

[Don Quichot]

Hallo, ik ben op het lumineuze idee gekomen om een minicursus ethiek te gaan schrijven. De vraag is uiteraard welk deel van de ethiek eigenlijk precies? Ik dacht simpelweg aan een kleine inleiding of vogelvlucht over de belangrijkste aspecten hiervan. Het leek me uiteraard een goed idee om eens om me heen te vragen of er anderen zijn die interesse hebben hierin om zo met elkaar een goed resultaat te produceren. Dus: wie wil?

[albert davinci]

Mooi initiatief don quichot

Wat heb jij precies gestudeerd of studeer jij nog steeds? Wat heb je zelf aan theorie gehad over ethiek?

Welke grote lijnen heb je in gedachte voor de MC?

Iedereen die voldoende deskundig is en geïnteresseerd is om mee te schrijven mag dat hier uiteraard melden.

[Don Quichot]

Ik ben druk aan het studeren voor filosoof; alhoewel ik me steeds sterker begin af te vragen wat dat nu eigenlijk precies is. Nu ja, ik denk dat ik uiteindelijk misschien wel iets kan bijdragen als ik mijn verwarring deel met de rest van de wereld.

Mijn gedachte met betrekking tot ethiek was om eens te beginen met de deugethiek om dan bij de normatieve ethiek uit te komen. Uiteraard moet dan het (regel)utilisme aan bod komen en daarbinnen vermoedelijk de teleologie en de deontologie. Wanneer we daar eenmaal zijn is Immanuel Kant niet meer weg te dneken met zijn imperatieven. Daarop is denk ik Nietsche weer van essentieel belang met zijn nihilistische styling. Dit lijkt me het best geflankeerd door wat meta ethiek, het munchhauser trilemma, eventueel de error theory. Om alles wat leven in te blazen is het denk ik een goed idee om dit aan de hand van actuele voorbeelden te doen, zoals abortus, dierenrechten of euthenasie.

Uiteindelijk denk ik dat het belangrijkste is om een aantal ontwikkelingen weer te geven. Ook het noemen van namen lijkt me van belang zodat mensen zelf meer werk zullen gaan verzetten om zo nog meer achtergrond informatie te vinden. Wat denk jij?

[albert davinci]

Dat klinkt goed. Begin rustig alvast . Het zou zeker van toegevoegde waarde zijn voor dit subforum. Ik wil zelf rustig hiermee helpen maar de Vlaamse studenten onder ons zullen begrijpen dat ik het de komende 2 maanden wat druk ga krijgen.

Ik raad je aan om gewoon met de basis te beginnen; als die af is dan kan die alvast geplaatst worden. Vervolgens kan je dan ingaan op de filosofen die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de ethiek en kunnen we er wat interessante praktijkvoorbeelden bij halen.

Om alles wat leven in te blazen is het denk ik een goed idee om dit aan de hand van actuele voorbeelden te doen, zoals abortus, dierenrechten of euthenasie.

Daar had ik ook aan gedacht, ethiek zonder casussen is zoiets als geneeskunde zonder patiënten .

Ik vind het een uitstekend idee.

[Don Quichot]

Wie ben je zelf eigenlijk? En wat doe jij op het gebied van filosofie?

[qrnlk]

Wat me is bijgebleven van filosofie en ethiek is utilitarisme... ik zal me eerst weer eens in moeten lezen voor ik hier kan reageren.

[Don Quichot]

Als je zou willen helpen waardeer ik je hulp sowieso ook wel. Mij is opgevallen dat je inzichten mij erg aanspreken. Misschien is het een leuk idee als ik een opzetje maak waardoor jij min of meer ingelezen bent en dat je daar dan je commentaar op geeft?

[albert davinci]

Wie ben je zelf eigenlijk? En wat doe jij op het gebied van filosofie?

Ik studeer geneeskunde (over 1,5 maand alweer examens). Ik heb daarbij het vak ethiek gehad en aangezien er voor dit subforum nog geen moderator was na de verhuizing modereer ik dit subforum.

Ik stel dan voor dat qrnlk een stukje schrijft over utilitarisme en dat jij alvast begint met de rest. Het lijkt mij handig als je hier aangeeft met welk deel jij op het moment bezig bent (soort van logboek), dan weet de rest dat zij de nog niet door jullie gecoverde onderwerpen kunnen behandelen. Wanneer ze daar interesse in hebben en er de bagage voor hebben dan kunnen ze dat hier melden.

Qrnlk, begin jij dan te schrijven over utilitarisme?

[Don Quichot]

Het lijkt me verstandig om eerst eens een inleiding te schrijven over de deugdethiek en daarna de normatieve ethiek in te luiden. Gezien qrnlk zich eerst in zou moeten lezen is dat misschien voldoende opzet. We zouden eventueel via een pb, mail of chat dan het utilisme eerst eventjes door kunnen spreken als je wil?

[albert davinci]

Het lijkt me verstandig om eerst eens een inleiding te schrijven over de deugdethiek en daarna de normatieve ethiek in te luiden.

Akkoord. De vraag is ofdat qrnlk ook over deze onderwerpen wil en kan meeschrijven. Tot nu toe heeft hij 'enkel' aangegeven dat hij over utilitarsme wil schrijven (daar kunnen we prachtige praktijkvoorbeelden over uitwerken ). Als qrnlk zich in staat voelt om ook nog een ander onderwerp te behandelen dan heb ik dat natuurlijk graag maar ik wil wel eventjes van hem horen ofdat hij dat ook wil.

Jij kan in ieder geval alvast beginnen met de deugdenethiek, als iemand anders de normatieve ethiek voor zijn rekening wilt nemen dan zullen we dat wel vernemen.

We zouden eventueel via een pb, mail of chat dan het utilisme eerst eventjes door kunnen spreken als je wil?

Voor dit moment stel ik voor dat we daar gewoon dit topic voor gebruiken. Dan kan iedereen meelezen en een input geven. Je mag uiteraard altijd een PB sturen naar de betrokkenen (waaronder ik) wanneer je dat geschikter vindt

Het zal practisch in ieder geval geen problemen geven ervan uitgaande dat je er geen bezwaar tegen hebt dat iedereen de kladversie alvast mee kan lezen. Ik zal dit topic goed in de gaten houden en qrnlk zal dat ongetwijfeld ook doen. Zogauw de definitieve versie af is zal ik, wanneer die er goed uitziet, er een stickey van maken.

[qrnlk]

Ik merkte op dat dit het enige was wat ik me kon herinneren van de filosofie vakken op de uni, voornamelijk omdat ik het daar de meeste discussie over had met de docent... Ik was het oneens met elke ethiek die hij aandroeg maar deze vooral.

[Don Quichot]

Ik merkte op dat dit het enige was wat ik me kon herinneren van de filosofie vakken op de uni, voornamelijk omdat ik het daar de meeste discussie over had met de docent... Ik was het oneens met elke ethiek die hij aandroeg maar deze vooral.

Ikzelf had hetzelfde met mijn hoogleraar. Het was me min of meer ook al duidelijk door deze post van je hoe je hierin steekt. Als je het wel eens bent met gevestigde meningen in deze zou je vermoedelijk op je achterste poten gestaan hebben. In ieder geval moet het toch evengoed mogelijk zijn om weer te geven wat men in bepaalde stromingen denkt? Juist hier gaat het om; de error theory is ene hele belangrijke in deze denk ik. Anyway, ik zou je input op prijs stellen.

@ albert davinci:

Besef je dat behalve de deugd ethiek eigenlijk alle andere te behandelen onderwerpen onder de normatieve ethiek vallen? Zelfs voor de meta-ethiek valt dit te beargumenteren. Het is een doorlopende ontwikkeling en gewaarwording waar we het over moeten gaan hebben in mijn ogen. Dit voornamelijk omdat de ethiek zichzelf bestudeerd. We gaan in die zin dus redeneren in een bepaald kader (die van de normatieve ethiek). Dit op min of meer dezelfde wijze als Kant in zijn ethiek.

[Don Quichot]

Inmiddels ben ik erachter dat de deugdethiek slechts een uiting is van de normatieve ethiek. Bij deze het eerste stukje trouwens. Als je nog zin hebt, qrnlk, dan zou ik het zeker leuk vinden als jij het stuk over het utilisme onder handen neemt. Zo niet, dan ga ik ermee aan de slag. Dus jij mag kiezen.

Wat is Ethiek?

Ethiek is een onderdeel in de filosofie wat zich bezig houdt met het "goede". Van oudsher is de reden voor deze zoektocht de vraag hoe we ons moeten gedragen geweest. Immanuel Kant benoemde het vakgebied heel accuraat met deze woorden:

Was soll ich tun?

Deze vraag wordt al milennia lang gesteld door de mens. In het werk Politeia beschrijft Plato een dialoog van zijn leermeester Socrates met enkele mensen over wat "goed" gedrag nu eigenlijk is. Iemand oppert de gedachte dat datgene wat "goed" is afhankelijk van de regels van de (stad)staat waar je in woont. Hierdoor ontaard dit gesprek in een ontleding van alle bekende structuren van staatsvormen en het effect van deze regels op het gedrag van de inwoners. Uiteindelijk besluit Socrates om in gedachten een staatsvorm te verzinnen wat het beste gevolg zou hebben op het gedrag van de bevolking en op de toekomst van de staat an sich.

In deze probeert men zich te baseren op het natuurlijke tot stand komen van de "juiste" structurering. De uiteindelijke "ideale staat" is er een die heel erg lijkt op het stammen verband zoals men dat ook wel in de natuur ziet ontwikkelen.

Normatieve Ethiek

Normatieve ethiek is een poging om tot bepaalde algemeen geldende "regels" te komen voor wat "goed" of "goed gedrag" is. Er wordt een norm bedacht die voor iedereen geldt.

1. Deugdethiek

Deugdethiek is die vorm van ethiek waarbij men kijkt naar wat voor persoon men graag zou willen zijn. Ofwel: hoe gedragen wij ons zo dat we zijn wie we willen zijn, dan wel ons voelen zoals we ons willen voelen. De deugdethiek impliceert een "doel", wat alles nastreeft. Ieder wezen heeft zijn eigen "doel", ook wel telos genoemd.

Aristoteles keek in zijn ethiek naar de natuur. Datgene wat in onze natuur ligt is volgens hem een leidraad voor hoe we ons behoren te gedragen. Zijn werk Ethica Nicomachea stelt dat "het goede" best wel eens een gevoel zou kunnen zijn; ofwel een "staat" die men aan zou kunnen nemen en zichzelf daarmee de juiste houding aan te laten nemen ten opzichte van "het goede". Dit gevoel noemde hij eudaimonia, men vertaalt dit wel met goed-, of wel-zijn. Dit is volgens Aristoteles de telos van de mens.

Het bereiken van dit doel bewerkstelligde men door te leven naar de deugden. Er bestaan allerlei soorten deugden. De belangrijkste hiervan noemen we de kardinale deugden. De vier kardinale deugden zijn moed, matigheid, rechtvaardigheid en wijsheid. Door ons hierop te richten zouden we tot het gevoel eudaimonia kunnen komen. Aristoteles suggereerde dat voor ieder de veelvuldigheid en de wijze van het bezigen van deze deugden om tot dit gevoel te komen uniek was. Hij concludeerde voorts dat in, bijvoorbeeld, het gebied van voeding er twee uitersten bestaan: overvloed en tekort. Ieder mens moest volgens hem wel concluderen dat de "juiste" hoeveelheid voeding veel eerder in het midden (mesotes) te vinden is. Deze gedachte hanteerde hij als maatstaf voor alle deugden. Bepalend in deze was voor Aristoteles wat voor de persoon in kwestie het beste was. Hij schreef wel over wat het beste was voor de groep, maar dat was slechts van belang omdat de persoon in kwestie in deze groep leefde. Het verkrijgen van dit gevoel eudaimonia was in die zin dus een zeer egoistische bezigheid.

2. Utilisme

[Jan van de Velde]

We gaan in principe verder in het minicursusforum (niet voor alle gebruikers zichtbaar). Als er gegadigden zijn om op een of andere wijze mee te helpen, kunnen die zich melden in dit topic of anders per PB aan Jan van de Velde.

[albert davinci]

Als er gegadigden zijn om op een of andere wijze mee te helpen, kunnen die zich melden in dit topic of anders per PB aan Jan van de Velde.

Stuur die PB dan ook eventjes naar mij wanneer je zou willen helpen

Don quichot, keep on the good work. Ik stel jouw bijdrage zeer op prijs en ik verwacht er veel van.