Hobbes en utopie

[Tempus]

Is de staat die Thomas Hobbes beschreef, waarin een absolute koning regeerd, op te vatten als een utopie? Nu ken ik de Leviathan niet echt, maar wat ik van school heb begrepen heerstte er volgens Hobbes eerst een oertoestand met een oorlog van allen tegen allen, maar omdat zo niemand zijn behoeften kon voorzien sloten de mensen een sociaal contract om zichzelf te onderwerpen aan de koning. Volgens mijn leraar is dit geen utopie omdat het de enige optie is. Maar naar mijn idee kan het wel als een utopie opgevat worden omdat de mensen niet per se een sociaal contract hoeven te sluiten en door dit wel te doen ontstaat juist een utopie omdat iedereen dan in z'n behoeften voorzien wordt. Dus wat denken jullie, is Hobbes' samenleving wel of geen utopie te noemen?

[Benedict Broere]

Het sociaal contract is meer een gezamenlijk besluit en compromis tot samenleven dan dat het een utopie is dat juist meer een ideale toestand is in de verte, in de toekomst. En omdat de behoeften per mens zozeer verschillen, zal een sociaal contract nooit geheel voorzien in ieders behoeften. Wel is inmiddels duidelijk uit vergelijkend cultuuronderzoek dat wat betreft zeer basale leefomstandigheden - voedsel, veiligheid, huisvesting, medische zorg, onderwijs, enz. - samenlevingen als die van bijvoorbeeld Scandinavie mensen relatief veel welzijn verschaffen. Ondertussen heeft het woord 'utopie' de wrange bijsmaak gekregen van het met geweld een bepaalde vorm van samenleven opdringen aan anderen - zie werk van bijvooorbeeld de filosoof Hans Achterhuis. En zie de actualiteit: bijvoorbeeld Iran.