Deze volstrekte onzin was me ingegeven door de stelling, in de eerste post, dat "verlichten" hun beloning onmiddellijk tot zich zouden willen nemen. Die geloven doorgaans niet eens in een leven na de dood. Dus ook hier hinken op twee gedachten....

Kan men nu zeggen dat er tussen die twee een wezenlijk kwaliteitsverschil bestaat, waarbij een heilige gedefinieerd wordt als iemand die zich volledig heeft overgeven aan de wil van God, en een verlichte persoonlijkheid iemand is die volledig bevrijd is van alle kwalijke aanvechtingen en één wordt met ‘God’ in welk geval het Al?

Vanuit de godsdienstpsychologie is men het er vrijwel unaniem over eens dat de concretisering van het Al in God, die God eigenschappen krijgt toegedicht die wij (de mens) als idealen een plaats in ons leven kunnen geven (Berger en Janssen). Een terugkerende conclusie is telkens weer dat ‘God’ de mens heeft geschapen maar de mens God (zonder leesteken) heeft geschapen.

De meest voorkomende idealen worden omschreven als vrijheid, eenheid, begrip, harmonie, waarheid, goedheid en schoonheid. Binnen de lappendeken van religie kan men voorts nog onderscheiden kracht, liefde-wijsheid en toewijding.

Deze elementen vormen dan de persoonlijkheidsstructuur van God.

Dat kan natuurlijk geen kwaad zolang men het als spiegelbeeld gebruikt. Het is dus een kwestie van smaak om het zo te zeggen in relatie met meer oosters georiënteerde percepties. Het grote verschil is echter dat het begrip vergeving een wezenlijk andere rol speelt.

Waar de een hoopt op clementie zal de ander het ‘alleen’ moet doen. Het is een nuanceverschil, maar zij bestaat. Immers, eerst bij Jezus wordt die clementie ‘tastbaar’ terwijl de ander die clementie of absolutie in zichzelf moet vinden.

De vraag die zich dan aandient of deze twee wegen dezelfde uitwerking hebben, dat wil zeggen dat we aan het eind van de rit een ‘goed’ mens overhouden? Dat lijkt er wel op maar juist op dit punt breekt dat nuanceverschil door.

De een is goed maar is in afwachting van zijn beloning terwijl de ander, ook goed, die beloning onmiddellijk tot zich neemt. De een noemen we een ‘heilige’ de ander ‘verlicht’.

Kan men nu zeggen dat er tussen die twee een wezenlijk kwaliteitsverschil bestaat, waarbij een heilige gedefinieerd wordt als iemand die zich volledig heeft overgeven aan de wil van God, en een verlichte persoonlijkheid iemand is die volledig bevrijd is van alle kwalijke aanvechtingen en één wordt met ‘God’ in welk geval het Al?

Nee, je moet er over nadenken.

Volstrekte onzin. Het gaat hier niet over leven, maar over leven na de dood.

Worden we hier niet uitgenodigd op twee gedachten te gaan hinken?

Als we er even van uitgaan dat men het over de concretisering zowat helemaal eens is, dan kan God geen echte persoonlijkheidsstruktuur hebben, alleen een vermeende persoonlijkheidsstructuur.

Wie doorheeft dat zijn godsbeeld een concretisering is van een idee, moet die concretisering namelijk laten varen omdat ze een vermeende afgeleide van een idee is.

De vraag is dus of diegenen die stellig in hun geconcretiseerde God geloven (en dus niet geloven dat God een concretisering is) iets hebben dat waardevoller is dan het Al van de "verlichten". Ik waag dat, binnen de initiele aaname, sterk te betwijfelen. De meerwaarde is, om het een beetje bot te stellen, uit de lucht gegrepen. Alleen als God geen concretisering is maar werkelijkheid, kan hij meerwaarde verschaffen.

De illustratie over beloningen is wat goedkoop. Die belonings-cultuur is in wezen dezelfde als de schuld- en boetecultuur maar klinkt wat positiever in de oren.

Er zijn talloze mensen die hun morele normen proberen na te leven ongeacht de beloning, en ongeacht hun godsbeeld. "Goed" leven zit ons ingebakken.

De beloning is inherent: wie naar zijn geweten handelt hoeft niet het pijnlijke proces van het overwinnen van het geweten en van de schuld achteraf te ondergaan.