Ik zou eerder zeggen dat "x" (en trouwens ook "c") niet is te verantwoorden in de Nederlandse ortografie

etymologie "sex": Middel-Nederlands "sexe" (geslacht) <= Frans "sexe" <= Latijn "sexus" ("onderscheid" <= secare, "snijden"). Met Grieks heeft het natuurlijk niets uit te staan, net zo min als met Engels, waar het begrip via dezelfde wegen terechtkwam. De spelling met ks is van heel late datum, en op geen enkele manier te verantwoorden. (zie onder andere Van Dale's eigen etymologisch woordenboek (Van Veen/Ven der Sijs))

Seks met een x vind ik heel lelijk uitzien. Het komt op mij hetzelfde over als heks met een x schrijven. Normaal wordt de x bewaard als een woord uit het Latijn of Grieks komt (niet altijd zo). Naar mijn weten komt seks niet uit het Grieks (wel ken ik sungignomai daarvoor) en online woordenboeken geven geen resultaten voor het Latijn.

Met 'justitie' heb je een punt. Maar waarom zouden we wel 'fax', ''complex', 'context', 'ex', 'extra', 'perplex', 'expert' e.d. schrijven en een uitzondering maken voor 'sex'? Blijft onzinnig, en ik wil juist iets tegenover de onderbuikgevoelens in dezen stellen. Het is net als met de verkeersregels, die soms ook een valse 'etymologie' kennen, zoals onlangs werd ontdekt m.b.t. die voor fietsers. Maar het "officiële" Nederlands kent veel dergelijke anachronismen en anomalieën. Denk aan het fout gespelde (en daardoor fout uitgesproken) "maffia", om maar iets te noemen. De sex-met-ks-spelling is wat mij betreft een net iets heter hangijzer, en in elk geval slaat het helemaal nergens op. Hillenius is slechts toegevoegd bij wijze van grapje.

Daar ben ik het niet mee eens. De logica uit dit betoog doortrekkend, zou je geen enkel leenwoord meer mogen vernederlandsen. Dan moeten alle Engelse en Franse leenwoorden in hun oorspronkelijke vorm hersteld worden. Moeten we dan meteen de "j" maar gaan bannen uit woorden als "justitie" (van "ius", de "j" bestond evenmin in het Latijn). Bovendien gaat het bij het schrijven van "sex" bij de meesten totaal niet om "recht doen aan het Latijn", maar doen ze het puur uit luiheid (een uitzondering als jij en AdV daargelaten).

[quote]...zoals Dick Hillenius ooit meldde: ´sex zonder kruisje is niks´.[/quote]

En seks met een -x vind ik zo "plat" overkomen. Maar da's subjectief.

De spelling "seks" is op geen enkele manier te verantwoorden.

In van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal is ´seks´ een leenwoord uit het Engels, dat haar intrede deed na 1950; in het onlangs digitaal verkrijbare Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal uit 1864 komt 'sekse' al voor, met de vermelding dat Bilderdijk het als 'sexe' schreef; en in het Etymologisch Woordenboek van dezelfde uitgever heeft het woord ons via het Frans bereikt vanuit het Latijns sexus, en kwam het in het Middelnederlands al voor.

Vergelijken we de etymologische geschiedenis van woorden als ´ex´, ´fax´, ´codex´, ´complex´ en ´context´, dan zien we dat ook deze woorden (meestal via het Frans) terug te voeren zijn op het Latijn, een taal waar de letter ´k´ niet voorkwam en de combinatie ´cs´ of ´ct´ al snel een ´x´ opleverde. Zo stamt ons woord ´fax´ van ´facsimile´, en is ook ´complex´ terug te voeren via het Frans tot het Latijn (complexus) en hanteerde Linnaeus al ´sexuaal´ en ´sexueel´ voor zijn stelsel van geslachtsverdeling bij planten. Blijft het vreemde feit dat in de officiële spelling ´sex´ nog altijd als ´seks´ zou moeten worden gespeld. En dat dat nog altijd iets ongemakkelijks heeft zien we aan het feit dat ook de redacteuren van allerlei populaire tijdschriften het hier ook niet eens zijn. (Nieuwe Revu heeft ooit een vlammend peidooi gepubliceerd voor de spelling met een ´x´, alleen al omdat ´sex´ met ´ks´ niet sexy [wel een echt leenwoord uit het Engels!] genoeg zou zijn...). Ik houd het erop dat Van Dale c.s. het in dezen bij het verkeerde end hebben. De letter ´x´ is in eerste instantie in onze spelling terechtgekomen om recht te doen aan woorden aan het Latijn ontleend. Dus moet ook ´sex´ met een ´x´ gespeld. Want, zoals Dick Hillenius ooit meldde: ´sex zonder kruisje is niks´.

Enkele bronnen:

I.M. Calisch en N.S. Calisch, Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal, 1e editie, 1864

prof. drs. Ton den Boon & prof. dr. Dirk Geeraerts, van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal, Van Dale Lexicografie bv, Utrecht / Antwerpen 1992

dr. P.A.F. van Veen i.s.m. drs. Nicoline van der Sijs, Etymologisch Woordenboek, De herkomst van onze woorden, Van Dale Lexicografie bv, Utrecht / Antwerpen 1998

Met dank aan Arie van den Berg, voor de uitspraak van Dick Hillenius

(eerder gepubliceerd op [url=http://www.bellettrie.nl/monumentenzorg)]http://www.bellettrie.nl/monumentenzorg)[/url]

[quote]Of een seksuoloog die het Nederlands niet zo goed machtig is :D [/quote]

...en dus het verschil (nog) niet kent tussen masturberen en copuleren.

[quote]Een wellicht niet voordehandliggend voordeel is tóch, dat je meteen weet van iemand die zich voorstelt als sexuoloog: dat is een charlatan.[/quote]Of een seksuoloog die het Nederlands niet zo goed machtig is :D

[quote]Helaas komen de mening van "het volk" en van mij niet vaak met elkaar overeen :D [/quote]Dat lijkt me heel bemoedigend.

Een wellicht niet voordehandliggend voordeel is tóch, dat je meteen weet van iemand die zich voorstelt als sexuoloog: dat is een charlatan. Juist bij deze beroepsgroep kan het heel heilzaam zijn tijdig het kaf van het koren te scheiden.

[quote='*gast_Daniël_*' post='349542']En als we alle woorden fonetischer moeten gaan schrijven dan is de discussie over sex/seks ook snel klaar.

fonetisch hoor je -ks dus schrijf je -ks. De letter -x- heeft voor de Nederlandse taal dan ook geen toegevoegde waarde i.t.t het Engels.[/quote]

Met je laatste uitspraak ben ik het niet helemaal eens. Ik ben dan wel geen taalkundige ofzo maar heb er toch wel een argument voor. In het woord "seks" / "sex" is er geen verschil, maar in het woord "seksueel" / "sexueel" is dat verschil er wel. De toverwoorden zijn lettergrepen en uitspraak. In de spelling "seksueel" kan het woord worden opgesplitst in lettergrepen

[b]sek - su - eel[/b]

Dit zorgt ervoor dat de eerste lettergreep gesloten is (eindigt op een medeklinker) en dus een korte klinker krijgt in de uitspraak (zoals in "sekte") In de spelling "sexueel" kan de klank van de "x" niet worden verdeeld over de twee lettergrepen en is er dus de keuze tussen

[b]sex - u - eel[/b]

en

[b]se - xu - eel[/b]

De tweede heeft een open eerste lettergreep (eindigend op klinker) die een klemtoon heeft, en het is dan niet logisch om de klinker kort uit te spreken, waardoor het woord zou worden uitesproken met een lange e, zoals in "sepia", dat dezelfde eerste lettergreep heeft. Dan zou de eerste verdeling mijn voorkeur verdienen, maar ik vind deze er verwarrend uitzien als het woord verdeeld wordt over twee regels (de in mijn ogen belangrijkste reden dat we de geschreven vorm willen kunnen opsplitsen in lettergrepen). Nu valt dat met dit woord nog mee, maar met "sekse" / "sexe" wordt het erg lelijk om "sex-" op de ene regel te hebben en "e" op de tweede. Terwijl men in de uitspraak volgens mij gewend is om de k en de s tot aparte lettergrepen te zien. Spreek het woord maar eens langzaam en nadrukkelijk uit.

Bij het woord "extra" echter, zijn er zo veel medeklanken in het midden van het woord, dat we de uitspraak opdelen in [b]eks - tra[/b] en niet in [b]ek - stra[/b] , zodat hier een x prima kan worden gebruikt om verwarring met het opdelen te voorkomen.

Ik gruwel ook van het gebruik van de "x" in dit woord, dat is me veel te Engels en ik ben tegen de internationalisering van onze taal.

[quote]Er gebeurt niets wat wij als volk niet willen.[/quote]Helaas komen de mening van "het volk" en van mij niet vaak met elkaar overeen :D

[quote]Waarom moet de Nederlandse taal per sé zo verschillend mogelijk zijn van alle andere talen. Is dat belangrijk?[/quote]

Niet zo verschillend mogelijk, maar ook niet het andere uiterste. Het feit dat er verschillende talen zijn op deze wereld is toch mooi? Variatie is toch veel mooier dan één lingua franca? Taal is onderdeel van cultuur, we willen toch niet één grote cultuur over de hele wereld, één eenheidsworst van de gehele mensheid maken? (ik chargeer nu wat uiteraard)

[quote]En dat we dan ook latijnse, franse en duitse woorden moeten gaan schrappen is natuurlijk klinklare onzin. De hedendaagse verengelsing komt als een vloedgolf op ons af en heeft niets me maken met de langzame verandering door de eeuwen heen, waarin idd woorden zijn overgenomen uit andere talen.[/quote]

Ja, en?

Waar ben je bang voor? Er gebeurt niets wat wij als volk niet willen. De taal kan toch alleen veranderen wanneer wij die woorden overnemen?

Waarom moet de Nederlandse taal per sé zo verschillend mogelijk zijn van alle andere talen. Is dat belangrijk?

De functie van een taal is om te kunnen communiceren. Dat kan in het Engels net zo goed als in het Nederlands.

Verder kan je met de taal nog wat spelen (proza, poëzie) maar dat gaat toch ook net zo goed met alle verschillende talen?

[quote]- Doctorandus wordt ineens bachelor/master[/quote]

Kandidaat en licenciaat -> bachelor en master

Maar dit was onderdeel van een hervorming in het onderwijs, in het kader van het Verdrag van Bologna, dat zou ik niet zomaar onder "verengelsing" klasseren, maar onder "globalisering".

[quote]Het lijkt allemaal zo logisch, want dan hoor je er internationaal gezien tenminste bij, maar dit werkt allemaal door en je hoort het ook steeds vaker onder de gewone man.[/quote]

Inderdaad, maar dat lijkt me niet zo'n probleem. Erger is als we op gebieden die geen internationaal draagvlak vragen, goede Nederlandse woorden vergeten, en de Engelse variant gebruiken.

Het zijn ook niet zozeer de nieuwe technische termen. Dit zijn veelal ook termen waar geen Nederlandse variant op is.

De moeite bij mij ligt in de terminologie waar wel Nederlandse varianten van bestonden maar ineens door de toenemende globalisering moeten verengelsen. Dit zie je met name in grote getale in het bedrijfsleven en nu ook bij de studies op de universiteiten:

voorbeeld:

- De Algemeen Directeur --> Chief Executive Officer

- De Financieel Directeur --> Chief Financiel Officer

- De Juridisch Directeur --> Chief Legal Officer

- Filiaalbeheerder --> Team-Manager, District-manager etc

- Doctorandus wordt ineens bachelor/master

en ga zo maar door.

Het lijkt allemaal zo logisch, want dan hoor je er internationaal gezien tenminste bij, maar dit werkt allemaal door en je hoort het ook steeds vaker onder de gewone man.

En dat we dan ook latijnse, franse en duitse woorden moeten gaan schrappen is natuurlijk klinklare onzin. De hedendaagse verengelsing komt als een vloedgolf op ons af en heeft niets me maken met de langzame verandering door de eeuwen heen, waarin idd woorden zijn overgenomen uit andere talen.

[quote]Maar bij [s]sms-en[/s] (= sms'en) ligt dit mijns insziens toch iets anders. Dit zijn meestal korte, informele berichtjes naar vrienden.[/quote]

Mij maakt het inderdaad niet uit wat en hoe jij in een sms schrijft (al zal ik zelf - zelfs in een sms - wél op mijn taal letten).

[quote]En waarom het verengelsen mij zo stoort? Dat moge duidelijk zijn lijkt me. We moeten trots zijn op onze taal en als we zo door gaan kunnen we over een tijd het Nederlands maar beter afschaffen en overgaan op Engels als officiële taal.[/quote]

Maar dat is juist mooi aan taal. Een taal is dynamisch en verandert de hele tijd. Nieuwe woorden verschijnen en oude woorden raken in onbruik (dat laatste vind ik wel jammer, aangezien er echte pareltjes zitten tussen die archaïsche constructies). De evolutie van de taal hangt ook samen met de evolutie van de technologie (we hebben namelijk woorden nodig om al die technologische begrippen te beschrijven). Aangezien die begrippen meestal gecompliceerd zijn en er toch al een Engelse vorm voor bestaat, is het logisch dat we die overnemen.

Persoonlijk heb ik dus niet zo'n probleem met het ontlenen van woorden aan het Engels. En als je echt gestoord wordt door al die Engelse woorden, moet je consequent zijn en ook alle Franse, Duitse, Latijnse en Griekse termen schrappen uit het Nederlands. Ik denk dat er dan maar een heel dun woordenboekje overblijft.